Η Πολιτική Οικονομία Υπεράνω της Οικονομικής Πολιτικής; Η Περίπτωση Παπανδρέου.

                   Ο "πυρηνικός αντιδραστήρας" που δίνει ενέργεια και κίνηση στο πολιτικό μας σκηνικό και ευθύνεται για το μείζον των πολιτικών εξελίξεων βρίσκεται η οικονομία και εν προκειμένω η σοβούσα κρίση. Αν θέλαμε να το θέσουμε εντελώς παραστατικά, ποιος θα νοιαζόταν για σκάνδαλα, εσωκομματικές εξελίξεις και ποιος θα προκήρυττε πρόωρες εκλογές αν ήταν σε θέση να διπλασιάσει τους μισθούς και να μηδενίσει την ανεργία; Για όσο χρόνο λοιπόν η οικονομική κρίση "αλωνίζει" στη χώρα, κόμματα, πολιτικοί, κοινωνικές ομάδες και άλλοι παράγοντες θα βρίσκονται σε "τρομώδη" κίνηση. Αν θέλουμε όμως να προβλέψουμε τις πολιτικές εξελίξεις δεν έχουμε παρά να εξετάσουμε την εξέλιξη της κρίσης και να συνάγουμε τα ορθά συμπεράσματα.
                   Ο κ. Παπανδρέου λοιπόν πρακτικά δεν ανέφερε κανένα ουσιαστικό μέτρο προκειμένου να αντιμετωπιστεί μια έκτακτη - κατά τον ίδιο τον Πρωθυπουργό σε παλαιότερες αναφορές του - οικονομική κατάσταση. Δεν σχολιάζω τις προθέσεις του  οι οποίες μπορεί να είναι  αγνές μπορεί και όχι. Σε κάθε περίπτωση όμως και - για να αναφέρω λίγους από τους λόγους αποτυχίας - με δεδομένο τον κρατικό και γραφειοκρατικό μηχανισμό που θα κληθεί να υλοποιήσει τις συγκεκριμένες εξαγγελίες, την κατεστημένη νοοτροπία στο σύνολο σχεδόν της κοινωνίας και με σαφή την οριοθέτηση ακόμη και μέσα στην Κυβέρνηση αλλά και ευρύτερα στο πολιτικό φάσμα δύο τάσεων, των "ήπιων" και των "σκληρών", η επίδραση των εξαγγελιών του κ. Παπανδρέου θα παραμείνει ελάχιστη. Γιατί όμως;
                   Δεν μετέχω της λογικής περί "άγνοιας" που θέλει κάθε πολιτικό να μην γνωρίζει την ελληνική πραγματικότητα, αυτό που εσύ κι εγώ γνωρίζουμε πολύ καλά, ενώ επίσης θεωρώ ότι όλοι οι πολιτικοί και άλλοι παράγοντες -στο εξωτερικό και στο εξωτερικό - γνώριζαν και εξακολουθούν να γνωρίζουν τα της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης της χώρας. Συνεπώς ο κ. Παπανδρέου ενσυνείδητα επέλεξε να "παγώσει" ουσιαστικά τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες στον οικονομικό τομέα κατά την εκτίμησή μας για τους παρακάτω λόγους:

• Καμία ελληνική Κυβέρνηση - από το '81 και μετά - ανεξάρτητα της εκλογικής της ισχύος, δεν μπορεί να ασκήσει ουσιαστική οικονομική πολιτική χωρίς πολιτικό και κοινωνικό κόστος. Αυτό το κόστος δεν επιθυμεί να αναλάβει ο κ. Παπανδρέου στην παρούσα φάση, ενώ είναι ενδεχόμενο να στοχεύει στην άντληση "νομιμοποίησης" λήψης ουσιαστικότερων μέτρων εφόσον η οικονομική συγκυρία καταστεί δυσμενέστερη, επικαλούμενος καλές προθέσεις μεν έκτακτη ανάγκη δε. Είναι το γνωστό: "Γνωρίζετε ότι εμείς δεν είχαμε σκοπό να πάρουμε αντικοινωνικά μέτρα, αλλά ξέρετε η κατάσταση...". Ορθά πράττει. Δεν έχει κανένα λόγο να προτρέξει των εξελίξεων, αφού αν η κρίση γίνει βαθύτερη μπορεί να γίνει "αντικοινωνικός" έτσι κι αλλιώς χωρίς να χρειάζεται να το ανακοινώσει από τώρα ενώ αν η κρίση καμφθεί θα κεφαλαιοποιήσει τεράστια πολιτικά οφέλη, αφού θα καταστεί ο ηγέτης που ενώ όλοι του έλεγαν να γίνει σκληρός αυτός παρέμεινε φιλολαϊκός.
  

• Σοβαρότερα από τα παραπάνω είναι τα πολιτικά αίτια της πρωθυπουργικής αδράνειας. Απλά ο κ. Παπανδρέου δεν επιθυμεί στην παρούσα φάση - και με δεδομένη την όποια πιθανότητα εκλογών το Μάρτιο - να επιταχύνει τις πολιτικές εξελίξεις με όχημα τις οικονομικές. Ήδη στη Νέα Δημοκρατία τα ρήγματα έχουν αρχίσει να γίνονται ορατά, στο ΠΑΣΟΚ το ρήγμα υπάρχει από την επανεκλογή του κ. Παπανδρέου στην ηγεσία του κινήματος και αν εξαιρέσουμε το ΚΚΕ, η ελάσσονα αντιπολίτευση δεν στερείται σημαντικών κραδασμών. Η εκλογή Σαμαρά επαναφέρει τα ερωτηματικά για το μέλλον του ΛΑΟΣ, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ δεν έχουμε δει ακόμη την ολοκλήρωση των εσωτερικών εξελίξεων, μετά και την ανάδειξη του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Από όλα τα παραπάνω, η πολιτική εικόνα καθίσταται εξαιρετικά ευαίσθητη, δεδομένης και της μεταβλητότητας του εκλογικού σώματος. Επί του πρακτέου, το σενάριο λήψης σκληρών οικονομικών μέτρων θα πυροδοτούσε πιθανώς σημαντικές εξελίξεις στην πολιτική μας ζωή, φανταστείτε μόνο το απίθανο: να ζητούσε συναίνεση για λήψη σκληρών μέτρων ο κ. Παπανδρέου από τη Νέα Δημοκρατία και να του την παρείχε η κ. Μπακογιάννη και όχι ο κ. Σαμαράς! Τα υπόλοιπα τα αφήνω στην πολιτική σας φαντασία.

Τελικά, ο κ. Παπανδρέου είχε δίκιο μόνο σε ένα πράγμα: η εθνική κυριαρχία, μέρος της οποίας είναι και η ελεύθερη επιλογή των πολιτών να επιλέγουν Κυβέρνηση, πιθανόν να βρίσκεται σε αμφισβήτηση εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Στην περίπτωσή μας  μπορεί να χρειαστεί οι αγορές να "επικυρώσουν" ή να "αμφισβητήσουν" τη λαϊκή εντολή.

                   

Η Μπλόφα του Αιώνα ή η "Πατάτα" της Δεκαετίας;

Ξεκάθαρα έχουμε διατυπώσει στα τελευταία άρθρα μας ότι οι επερχόμενες εθνικές εκλογές έχουν ήδη κριθεί: νίκη του ΠΑΣΟΚ και του κ. Παπανδρέου. Το εκλογικό σώμα έχει ήδη διαμορφώσει γνώμη, εδώ και αρκετό καιρό και καμιά επικοινωνιακή ή άλλη στρατηγική δεν μπορεί στο δεδομένο πολιτικό χρόνο να ανατρέψει το αναμενόμενο αποτέλεσμα.
Τα επιμέρους ερωτήματα που εγείρονται -η αυτοδυναμία του ΠΑΣΟΚ, η είσοδος στη Βουλή του ΣΥΡΙΖΑ ή των Οικολόγων - μικρή σημασία έχουν. Όχι βέβαια σε πολιτικό επίπεδο, αφού η πολυφωνία συνιστά ουσιώδες συστατικό της Δημοκρατίας, αλλά σε καθαρά επικοινωνιακό το οποίο και αποτελεί το κεντρικό θέμα του ιστολογίου μας. Σε ό,τι αφορά στην αυτοδυναμία ή μη του ΠΑΣΟΚ επίσης δεν αποτελεί σημαντικό ερώτημα, αφού είτε σε επαναληπτικές εκλογές είτε ακόμη και με κυβερνητική συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ θα επανέλθει στην Κυβέρνηση και σε συνδυασμό με τη δρομολόγηση εσωκομματικών εξελίξεων στη Νέα Δημοκρατία θα οδηγήσουν με τον έναν ή άλλον τρόπο στην πλήρη επικράτηση του Κινήματος.
Ο δρόμος που ακολούθησε η Νέα Δημοκρατία ώστε να φθάσει στο πολιτικό σημείο που βρίσκεται σήμερα είναι γνωστός. Το ερώτημα που παραμένει είναι γιατί συνέβη αυτό;

• Γιατί τόση "προσπάθεια" να χάσει στις εθνικές εκλογές και μάλιστα όσο το δυνατόν πιο σύντομα; Χωρίς αλλαγές στον κομματικό μηχανισμό και στο επικοινωνιακό επιτελείο μετά τη "νωπή" ήττα στις Ευρωεκλογές. 
• Γιατί ενώ όλα δείχνουν πως η προσφυγή στις πρόωρες κάλπες ήταν προσχεδιασμένη, παρακολουθούμε μια μάλλον "αδέξια" προεκλογική εκστρατεία από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας; Επιπλέον η επικοινωνιακή τακτική της Νέας Δημοκρατίας, στην προσπάθειά της να προβάλλει το στοιχείο του "αιφνιδιασμού" μέσω της προβολής του "δυσάρεστου αλλά χρήσιμου" διαπράττει "όλα τα λάθη του βιβλίου": Επικοινωνεί μόνο αρνητικά μηνύματα -αναφέρεται στο "τι θα πάρει" κι όχι στο "τι μπορεί να δώσει", απέχει των σύγχρονων μέσων προβολής (διαδίκτυο, σποτ, κλπ), απουσιάζει ο ενιαίος και πειστικός λόγος σε μια σειρά θεμάτων και ιδιαίτερα στα ζητήματα απολογισμού του κυβερνητικού έργου με αποκορύφωμα την αδυναμία του Πρωθυπουργού να τοποθετηθεί επαρκώς στο θέμα του ΕΤΑΚ σε τηλεοπτική του συνέντευξη. Σφάλματα τόσο παιδαριώδη που θα μπορούσε να τα χαρακτηρίσει κανείς ηθελημένα. Δεν θα αναφερθούμε καν στο εντελώς εκτός κλίματος τηλεοπτικό σποτ της Νέας Δημοκρατίας.
  

Έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές και στο πρόσφατο παρελθόν για την σχεδόν προφανή τακτική του Πρωθυπουργού να  ακολουθεί - από την περσινή ΔΕΘ και μετά - μια ιδιότυπη στρατηγική, με ανάλογα χαρακτηριστικά όπως αυτά που αναφέρουμε πιο πάνω, η οποία οδηγεί το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας σε μια, ίσως άνευ προηγουμένου, εκλογική ήττα. Το προφανές σενάριο δεν είναι και ιδιαίτερα ενδιαφέρον: απλώς η Νέα Δημοκρατία είναι μια Κυβέρνηση σε αποδρομή, όπου όλα τα ερείσματά της καταρρέουν, οπότε τα λάθη είναι αναμενόμενα και η όλη προεκλογική εκστρατεία δεν είναι παρά μια διαδικαστική περίοδος μέχρι να παραδώσει την εξουσία. Αν είναι έτσι τότε η όλη στρατηγική δεν είναι παρά η πολιτική "πατάτα" της δεκαετίας και είμαστε θεατές ενός ρεσιτάλ πολιτικού ερασιτεχνισμού.

Ας ασχοληθούμε όμως με κάτι πιο ενδιαφέρον. Ας θεωρήσουμε - ως υπόθεση εργασίας - ότι ο κ. Καραμανλής "κρατά" ένα επικοινωνιακό "χαρτί" το οποίο κατά τη δική του άποψη είναι σε θέση να ανατρέψει το κλίμα. Για συγκεκριμένους επικοινωνιακούς λόγους - timing, θεαματικότητας, αμεσότητας κλπ- θα πρέπει να το "εμφανίσει" στην επικείμενη τηλεμαχία. Ίσως έτσι θα μπορούσε να εξηγηθεί η εσπευσμένη αναφορά του Πρωθυπουργού στην τηλεμαχία από το βήμα της ΔΕΘ καθώς και οι επόμενες κινήσεις της Νέας Δημοκρατίας σχετικά με το θέμα καθώς και η "αδιαφορία" του κυβερνώντος κόμματος για τους υπόλοιπους τομείς της προεκλογικής περιόδου. Το σενάριο αυτό είναι μάλλον απίθανο, γιατί πολύ απλά στη χώρα μας είναι αδύνατο κάτι τόσο "ισχυρό" να παραμένει σε αφάνεια μέχρι την κατάλληλη στιγμή. Η "διαρροή" αποτελεί δομικό στοιχείο της πολιτικής μας ζωής. Παραλλαγή αυτού του σεναρίου θα μπορούσε να αποτελέσει μια ραγδαία εξέλιξη σε κρίσιμο τομέα - στην οικονομία για παράδειγμα - η οποία θα εμπεριείχε το δυναμικό ανατροπής των συσχετισμών πολιτικής ισχύος. Τίποτα δεν προοιωνίζει μια τέτοια εξέλιξη και επιπλέον αυτού του είδους οι εξελίξεις δεν είναι ούτε ελεγχόμενες ούτε  εξελισσόμενες κατά το δοκούν. Στην περίπτωση υλοποίησης αυτού του σεναρίου θα γίνουμε μάρτυρες της πολιτικής "μπλόφας" του αιώνα!
Το επόμενο λογικό σενάριο εδράζεται στην εξής παραδοχή: ο υφιστάμενος εκλογικός νόμος σε συνδυασμό με το  τρέχον πολιτικό τοπίο απλώς θα αντιστρέψουν τη θέση ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας, χωρίς να δημιουργούν προϋποθέσεις επιταχυνόμενων εξελίξεων προς τη μια ή την άλλη πλευρά. Απλούστερα, η επόμενη μέρα των εκλογών - και σύμφωνα με το σενάριο - απλώς θα φέρουν το ΠΑΣΟΚ στη θέση μιας αδύναμης κυβέρνησης και τη Νέα Δημοκρατία στη θέση μιας "ισχυρής" αντιπολίτευσης, υπό την έννοια ότι η μεν μελλοντική Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ θα κληθεί να διέλθει τον κεντρικό κορμό της οικονομικής κρίσης, με τις κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις που αυτό συνεπάγεται, με μια οριακή πλειοψηφία και υπό το βάρος της εκπλήρωσης των υποσχέσεών της, ενώ αντίθετα η Νέα Δημοκρατία θα επιτελεί "εκ του ασφαλούς" το αντιπολιτευτικό της έργο έχοντας "κεφαλαιοποιήσει" από την όλη διαδικασία τρία πλεονεκτήματα:

• Δεν θα χρειαστεί να στραφεί προς το ΛΑΟΣ, όπως θα ήταν υποχρεωμένη να κάνει στην περίπτωση που όντως προσπαθούσε να παραμείνει στην εξουσία, υπό τις δεδομένες πολιτικές συνθήκες και με τον υφιστάμενο εκλογικό νόμο. Οι συνέπειες από μια "υποχρεωτική" συνεργασία με το ΛΑΟΣ και εν μέσω δυσμενούς κοινωνικο-οικονομικού κλίματος θα ήταν πολύ πιο σοβαρές για τη Νέα Δημοκρατία από μια ολιγόμηνη παραμονή στα έδρανα της αντιπολίτευσης.
• Θα μπορεί πλέον να επικαλείται - κατ' αναλογία με το ΠΑΣΟΚ - ότι επήλθε "κάθαρση" στους κόλπους της μετά την "επίπονη" γι' αυτήν εκλογική διαδικασία και κατόπιν μιας "καθαρτήριας" ήττας. Έτσι, ο κ. Καραμανλής παραμένει αλώβητος στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, μηδενίζει το "κοντέρ" για το κόμμα του και έχει επιχειρήματα για την "επόμενη μέρα" διεκδίκησης της εξουσίας. Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημάνουμε ότι ίσως έτσι δικαιολογείται και η επιλογή του Πρωθυπουργού να επιμένει ότι το "σκληρό" οικονομικό του πρόγραμμα δεν εξυπηρετεί παρά την ανάγκη να γνωρίζει την αλήθεια το εκλογικό σώμα. Ίσως δεν απευθύνεται στο παρόν εκλογικό σώμα αλλά σε εκείνο των επόμενων εκλογών, όπου θα μπορεί να επικαλεστεί το επιχείρημα ότι "χάσαμε γιατί δεν είπαμε παρά την αλήθεια και εκ των υστέρων δικαιωθήκαμε".
  
• Θα μπορεί σε μια επόμενη εκλογική αναμέτρηση να στραφεί προς τον ευρύτερο κεντροδεξιό χώρο, εφόσον θα έχει πλέον τη δυνατότητα να προβάλλει τα αποτελέσματα μιας "κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ" επικαιροποιόντας τα αντι-ΠΑΣΟΚικά σύνδρομα.

Στο σενάριο αυτό διαφαίνονται και μια σειρά άλλων παράπλευρων "συνεπειών", όπως η επανάκαμψη και ισχυροποίηση του δικομματισμού, σε μια περίοδο που μικρότεροι πολιτικοί σχηματισμοί φαίνονται να κερδίζουν έδαφος (ΛΑΟΣ, ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ αλλά και η δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ, ασχέτως αν οι λανθασμένοι χειρισμοί τον αποδυνάμωσαν προσωρινά), η διατήρηση της κυριαρχίας της κεντρικής πολιτικής σκηνής σε παραδοσιακούς πόλους ( μια επιπλέον ήττα του ΠΑΣΟΚ θα εξουδετέρωνε πολιτικά τον κ. Παπανδρέου, με πιθανές συνέπειες και στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας στο μέλλον) αλλά και την υγιή "εκτόνωση" μαξιμαλιστικών διεκδικήσεων από διάφορες κοινωνικές ομάδες, εν μέσω κρίσης, αφού η επόμενη κυβέρνηση θα έχει ούτως ή άλλως μια εύλογη περίοδο χάριτος, ικανή όμως να απομακρύνει μια ευρύτερη κοινωνική αναταραχή.
Λογική αδυναμία αυτού του σεναρίου αποτελεί μια ενδεχόμενη εκλογική κατάρρευση της Νέας Δημοκρατίας, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει τριγμούς στο χώρο της κεντροδεξιάς και εδώ πιθανόν να απευθύνεται ο λόγος του Πρωθυπουργού περί παραμονής του στην ηγεσία του κόμματος. Επίσης, σοβαρή αδυναμία του εν λόγω σεναρίου αποτελεί το ενδεχόμενο το ΠΑΣΟΚ να σχηματίσει τελικά μια ισχυρή κυβέρνηση η οποία είτε πράγματι να επιτύχει στο έργο της είτε το ΠΑΣΟΚ να κατορθώσει να κυριαρχήσει πολιτικά σε ικανό χρονικό ορίζοντα.
Σε κάθε περίπτωση, εκείνο που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι στην παρούσα φάση έχει διαμορφωθεί στο εκλογικό σώμα μια συγκεκριμένη και εντελώς συμπαγής πλειοψηφία, η οποία επιθυμεί την αλλαγή κυβέρνησης. Είναι προφανές ότι η πλειοψηφία αυτή δεν στρέφεται εξ' ολοκλήρου στο ΠΑΣΟΚ, αναζητά πολιτική έκφραση και σε άλλους χώρους, ωστόσο έχει τη δυναμική να οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία και μάλιστα αυτοδύναμο. Ας ελπίσουμε ότι κάθε σενάριο και εξέλιξη θα έχει ως τελικό αποτέλεσμα μια Ελλάδα όπως την ονειρεύονται οι πολίτες της.

Από την Κοινωνία των Πολιτών στην Κοινωνία των Λογιστών!

Δεν έχεις ανάγκη από εμένα για να σου πω σου ότι οι εκλογές έχουν κριθεί. Το ΠΑΣΟΚ και ο Γ. Παπανδρέου έχουν ήδη νικήσει, τα υπόλοιπα είναι διαδικαστικά. Το έχει αποδεχτεί η κοινωνία, τα κόμματα ακόμη κι ο Πρωθυπουργός, όπου ήδη έχει προδιαγράψει την επόμενη μέρα, αφού πανταχόθεν δηλώνει ότι θα παραμείνει αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όλα καλά λοιπόν και πάμε γι' άλλα.

Το πρόβλημα όμως το δικό μου είναι αλλού.
Η προεκλογική εκστρατεία που διανύουμε και βιώνουμε ως εκλογείς και ως πολίτες χρωματίζεται έντονα από μια λογιστική ρητορική. Πόσο είναι το ΕΤΑΚ, το ΦΜΑΠ, το ΦΠΑ, πόσα παίρνω, πόσα δίνω, τι χρωστάω, λες και οι πολιτικοί μας ξαφνικά ένιωσαν την ανάγκη να μας μετατρέψουν από ένα απέραντο φρενοκομείο σε ένα απέραντο φοροτεχνικό γραφείο. Είπαμε ρε παιδιά, εντάξει και η οικονομία και να γίνουμε και συγκεκριμένοι αλλά όχι κι έτσι. Όχι να περιορίσουμε τη ζωή μας σε ποσοστά κι αθροίσματα, σε αριθμούς και ποσά.

Συζητάνε κι οι πολίτες στα καφενεία και στις γειτονιές.
-Κυρά Κούλα μου, πόσα δίνεις εσύ για ΕΤΑΚ;
-Αααχ, κυρά Μαρία μου, σκέφτομαι τι με συμφέρει. Να το κρατήσω στ' όνομά μου το προικώο ή να το γράψω στην οφσόρ της μεγάλης μου κόρης. Εσύ, τι γίνεται τον απόδωσες το ΦΠΑ ή ακόμα;
Ακούω και για τη φοροδιαφυγή. Και γελάω. Μάλλον γελάνε κι αυτοί που τα λένε. Ρε παιδιά, οι φοροκλέφτες ή είναι πλειοψηφία - οπότε κανείς δεν θα τους πειράξει γιατί τότε είναι πολλά τα ψηφαλάκια - ή είναι μειοψηφία και ισχυροί - οπότε μια απ' τα ίδια - ή είναι μειοψηφία και ανίσχυροι άρα δεν θα το συζητάγαμε καν! Απλά πράματα!
Γιατί λοιπόν τέτοια μονομέρεια, τέτοια πρωτοφανής μανία με τη λογιστική πλευρά της οικονομίας; Ενώ υπάρχει και η άλλη  όψη. Εκείνης της οικονομίας που δεν κατευθύνεται με τις οδηγίες και τις ευλογίες του κράτους, αλλά πηγάζει από την πρωτοβουλία και την αντίληψη των ίδιων των πολιτών. Η οικονομία της γειτονιάς και της πόλης. Η οικονομία της οικογένειας και της ομάδας. Για παράδειγμα μας λείπει η επιχειρηματικότητα του σχολειού: πόσα σχολειά ή πανεπιστήμια έχουν, ας πούμε έστω και για πείραμα, εγκαταστήσει ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά, πόσα έχουν κήπο για να φυτεύουν λαχανικά και λουλούδια; Ξενέρωσες; Πόσα σχολειά έχουν έστω και για πλάκα ένα ηλεκτρονικό κατάστημα να πουλάει κάρτες για τον Άγιο Βαλεντίνο; Εντάξει τώρα; Με λίγα λόγια κανείς δεν αναφέρεται στην επιχειρηματικότητα και στην οικονομία της κοινωνίας των πολιτών. Δυο τρεις γυναίκες σ' ένα χωριό, για φτιάξουν και να πουλήσουν ένα τοπικό παραδοσιακό γλυκό, πρέπει ν' ανοίξουν βιβλία, να πληρώσουν εφορία και ταμεία να μπουν σ' έναν κυκεώνα γραφειοκρατίας, εξαντλώντας το μεράκι και τη χαρά τους γι' αυτό που κάνουν.
- Θα σας βάλωμεν πρόστιμον διότι εφοροδιαφύγατε και τούτο διώκεται! Θα τους ανακοινώσει το μονίμως διαφεύγον κι όχι μόνο  στους φόρους, κράτος μας.
Μη με διαβάζεις συνοφρυωμένος. Μη μου πεις "ε! και τι θα γίνει; Θα τα αφήσουμε όλα μπάτε σκύλοι αλέστε; Πως θα ζήσει το Κράτος, πως θα μας φτιάξει νοσοκομεία, σχολεία και οπτικές ίνες; (ναι στην Ελλάδα του 21ου αιώνα και την τεχνολογία το Κράτος τη διαχειρίζεται!)"
Θα σου πω το εξής απλό: Αν τον πολίτη δεν τον κάνεις - έστω και εν γνώση σου αφορολόγητο -επιχειρηματία (μη σε τρομάζει η λέξη και μου φύγεις, μιλάω ακόμη και για τον πιτσιρικά που θα φτιάξει ένα site να πουλάει σπιτική μηλόπιτα, μη βλέπεις παντού καρτέλ!), ξέρεις τι θα σου γίνει; Δημόσιος υπάλληλος βρε! Και τότε ξέρεις πόσα θα σου κοστίζει; Άστα!
Μιλάμε διαρκώς - και οι πολίτες και οι πολιτικοί - για μισθούς, συντάξεις, φόρους, ακίνητα και κινητά. Ούτε βήμα από τη δεκαετία του '50 και του '60, με την αντιπαροχή, το διαμερισματάκι και το αυτοκινητάκι. Το μισθουλάκο και τη συνταξούλα. Από την άλλη, παραγωγικές δυνάμεις, πόροι, εκπαιδευτικό σύστημα και δημόσια συζήτηση, πολίτες και πολιτικοί στρέφονται διαρκώς τριγύρω από αυτά τα παρωχημένα πρότυπα ζωής. Εκεί μπαίνουν οι λογιστές: τόσα θα πάρεις, τόσα θα δώσεις. Εκεί ανάμεσα είναι που οι πολίτες εγκλωβίζονται σε διλήμματα του τύπου ΕΤΑΚ ή ΦΜΑΠ; Καραμανλής ή Παπανδρέου; Ψινάκης ή Τσίπρας; Αλέκα ή Αλέκος;
Άλλη μια γενιά θα αναλωθεί στις ατέλειωτες ουρές της εφορίας, των ελλειμματικών ταμείων, των ημιτελών ονείρων. Οι πολιτικοί μας θα πάσχουν από ένδεια ιδεών, οι πολίτες από ένδεια βούλησης και εν τέλει η κοινωνία - παρούσα και μελλοντική - θα αυτοπεριορίζεται σε ξεπερασμένες και ανούσιες λογιστικές καταστάσεις ζωής.
 

Εκλογολάγνοι, Ανασχηματισμικοί, Τιποτάκηδες και Γκαλοπιστές: Ο Χρόνος σας Μετράει από Τώρα!

Το κατάλαβα πολύ αργά. Η μεγαλύτερη κοινότητα πολιτικών αναλυτών, η πιο θαυμαστή κατανεμημένη πολιτική νοημοσύνη σε εκατοντάδες μονάδες σκέψης δεν είναι άλλη από τη συμπαθέστατη τάξη των οδηγών ταξί! Σου φαίνεται απίστευτο; Κι όμως, για σκέψου το καλύτερα. Ώρες ατέλειωτες ακούνε ραδιόφωνο, διαβάζουν εφημερίδα στην πιάτσα, μιλάνε με δεκάδες ανθρώπους από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Ζούνε κυριολεκτικά το ρυθμό της πόλης με τις απεργίες, τις πορείες και τα επεισόδια και βιώνουν καθημερινά την οικονομική κρίση πληρώνοντας πρώτοι και καλύτεροι τις ανατιμήσεις στα καύσιμα. Δε θα βρεις καλύτερη δεξαμενή πολιτικής σκέψης από την "κίτρινη φυλή"!

- Ο Καραμανλής δεν θα πάει για εκλογές! Θα κάνει ανασχηματισμό και θα φέρει πίσω τον Τατούλη, για να διώξει μετά τον Παυλίδη.

Μου το πέταξε έτσι ξεκάρφωτα ο ταξιτζής, ενώ το ραδιόφωνο έπαιζε τις "αποκλειστικές", ως συνήθως, πληροφορίες του δαιμόνιου ρεπόρτερ για πρόωρες εκλογές το Σεπτέμβρη. Ανέπνευσα το "άρωμα Ελλάδας" από το τρίτο τσιγάρο που έκανε ο οδηγός μέσα στο αυτοκίνητο και κοίταξα αμήχανα τον άγνωστο συνεπιβάτη μου που ήδη είχε απομονωθεί στον κόσμο του iPod. Ελπίζω να άκουγε ρέγγε, ώστε να απολαμβάνει ολοκληρωμένη την εμπειρία του τζαμαϊκανού εθίμου της "διπλής κούρσας" των αθηναϊκών ταξί.
- Δε γίνονται αυτά ρε φίλε, του είπα, έτσι για να πιάσω κουβέντα και μήπως μ' αυτόν τον τρόπο απέφευγα να εκτεθώ σε άγνωστους μουσικούς δρόμους της Ανατολής από μια πιθανή αλλαγή σταθμού στο "πιονεράκι" του θεριακλή οδηγού.
-Μωρέ γίνονται και παραγίνονται, μου λέει. Γιατί, πιστεύεις ότι ο Καραμανλής θα πάει για εκλογές για να τις χάσει; Άκου με που σου λέω. Μούφα είναι όλα τούτα που ακούς από τα κανάλια, όλοι αυτοί οι χαραμοφάηδες από τις εκλογές ζούνε. Συνεντεύξεις και κόντρα συζητήσεις και ντιμπέιτ και δώστου πάλι απ' την αρχή, σε δουλειά να βρισκόμαστε, δηλαδή. Ο Καραμανλής θα κάνει τα πάντα για να αποφύγει τις εκλογές. Σιγά μην ακούσει τους εκλογολάγνους!
Με άφησε κάγκελο ο ταξιτζής! Εκλογολάγνοι! Καιρό είχα να τ' ακούσω αυτό.
- Δηλαδή εσύ τι βλέπεις, τον ρωτάω καθώς πέρναγε το δεύτερο πορτοκαλί της Πανεπιστημίου.
-Κοίτα να δεις, μου λέει, εγώ είμαι από μικρό παιδί στο κόμμα. Δεξιός από κούνια. Ο κόσμος έχει πικραθεί πολύ από τον Καραμανλή. Και θέλει χρόνο για να συνέλθει και να σκεφτεί. Και θέλει να δει και πράματα να γίνονται. Να μας πει θα κάνω τούτο κι εκείνο και να βάλει δυο-τρεις ανθρώπους καθαρούς να τα κάνουν. Έτσι και κάνει τώρα εκλογές, το κόμμα θα εισπράξει τόσο φούμο που θα κάνει χρόνια να ξαναδεί θεού πρόσωπο. Μ' αυτά τα τερτίπια δε μασάμε. Τι θα πει δηλαδή τα πήρε ο ένας και δεν τα πήρε ο άλλος και να κάνουμε πρόωρες να μας πιάσει και καλά στον ύπνο και μπούρδες. Για να στείλει σπίτι τους κανά δυο απ' αυτούς που κάνανε λαμογιές να δεις πως γίνεται η δουλειά.
-Άσε ρε μεγάλε, δεν παίζει! 151 βουλευτές έχει, ποιον να διώξει; Θα πέσει η Κυβέρνηση έτσι κι αλλιώς.
Ο τύπος με το iPod αποφάσισε να κάνει το ταξί μας δελτίο των οκτώ!
-Ανασχηματισμό θα κάνει για να τακτοποιήσει τους καραμανλικούς που μείνανε χωρίς υπουργικό πόστο και μετά θα κάνει εκλογές για να παραδώσει στο Γιώργο, κι έτσι η Ντόρα να μη δει εξουσία ούτε τον άλλο αιώνα, ξανάπε ο τύπος που πλέον δεν είχε το iPod αλλά κράδαινε στα χέρια μια πρωινή εφημερίδα με πρωτοσέλιδο σεναρίων ανασχηματισμού. Θα φτιάξει και τις λίστες για τις εκλογές για να βάλει μόνο δικούς του μέσα, αφού έτσι κι αλλιώς θα τις χάσει και θα κάνει την αντιπολίτευση με καμιά εβδομηνταριά βουλευτές. Κατάλαβες; συνέχισε με μεγαλύτερο ενθουσιασμό ο συνεπιβάτης μου.

-Μπα! Ανασχηματισμικός μου είσαι; ρώτησε ο οδηγός.

Φαίνεται ότι ο ταξιτζής είχε εντρυφήσει στην ονοματολογία. Γέλασα με την απίστευτη λεξοπλαστική του ικανότητα και προσπάθησα να μπω στο παιχνίδι:
-Εγώ πιστεύω ότι τελικά μάλλον δε θα κάνει τίποτα. Εγώ είμαι με τους τιποτάκηδες, καταλάβατε; Άντε να αλλάξει κανά Υπουργό έτσι για τα μάτια του κόσμου, κυρίως του κόμματος και αυτό είναι όλο. Κι από κει και πέρα ό,τι βρέξει ας κατεβάσει, είπα.
Αυτό το "τιποτάκηδες" έκανε τον ταξιτζή να πατήσει τα φρένα του τόσο απότομα που βρέθηκα να μαζεύω τα ψιλά από το παρμπρίζ του αυτοκινήτου.
-Καλό ήταν αυτό! Πως το πες; Τιποτάκηδες; Καλά ε δεν υπάρχει!
Λες και τα άλλα που είπε υπάρχουνε. Τέλος πάντων. Στο ραδιόφωνο τώρα έπαιζε το "σήριαλ Κοροβέση".
-Αυτό πάλι πως το 'χετε; Μας ρώτησε ο συν-αναλυτής, πλέον, συνεπιβάτης.
-Άσε θα σου πω εγώ, με πρόλαβε το ταξιτζής. Οι γκαλοπιστές πετάνε "δολώματα" για να μετρήσουνε αντιδράσεις. Μου το 'χε ψιθυρίσει ένας από δαύτους που τον είχα πάρει κούρσα. Μην τσιμπάς. Απλά λέει ότι το καλοκαίρι τέλειωσε και το παιχνίδι ξεκίνησε.
-Α! Καλό! Ενθουσιάστηκε ο άλλος.
-Σταμάτα, κατεβαίνω εδώ, πρόλαβα να πω και στο μεταξύ είχα ξεραθεί στα γέλια! Ο ταρίφας είχε απάντηση για όλα!
-Μεταξύ τους τα λένε και μεις τρελαινόμαστε! Πρόλαβε να μου φωνάξει ο οδηγός φεύγοντας από το ανοιχτό παράθυρο.

Προετοιμαστείτε! Έρχεται η "Πράσινη" Νέα Δημοκρατία!

Αν αναλύσει κανείς σοβαρά τις πολιτικές εξελίξεις από τις Ευρωεκλογές και μετά, θα διαπιστώσει ότι οι ζυμώσεις στο εκλογικό σώμα ελάχιστο αντίκτυπο είχαν στο πραγματικό πολιτικό σκηνικό. Πέραν της συζήτησης που έχει αναπτυχθεί γύρω από διάφορα ζητήματα, την πρόκληση πρόωρων εκλογών από το ΠΑΣΟΚ επ' αφορμή της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, τον υποτίθεται επικείμενο ή αναμενόμενο ανασχηματισμό, μια ελαφρά "κινητικότητα" στο θέμα των παράνομων μεταναστών και της δημόσιας τάξης ή την προκύψασα ...γρίπη(!) οι πραγματικές πολιτικές κινήσεις και εξελίξεις ήταν ελάχιστες έως μηδενικές. Ακόμη και στο χώρο της ανανεωτικής αριστεράς και παρά το εκλογικό "σοκ" που υπέστη στην πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση, ουδέν το αξιοσημείωτο, πέραν των ρητορικών αντεγκλήσεων. Όλα αναβάλλονται ή προγραμματίζονται για το εγγύς ή απώτερο μέλλον. Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, θα αντιτείνει κάποιος και είναι συνήθης για τα ελληνικά δεδομένα η αδράνεια των πραγμάτων, πολιτικών και μη.

Βέβαια, μια σειρά κινήσεων της Κυβέρνησης θα μπορούσε να παραπέμψει σε σενάρια εκλογών - όπως για παράδειγμα η εσπευσμένη ψήφιση νόμου για τις δημοσκοπήσεις - εντούτοις η ακινησία της πολιτικής αρένας μας επιτρέπει να διατυπώσουμε δύο εκτιμήσεις:
Πρώτον, πόσο πιθανή είναι η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες το Φθινόπωρο, με το ίδιο Κυβερνητικό σχήμα χωρίς κάποιες έστω και υποτυπώδεις μεταβολές ώστε να δικαιολογηθεί μια έστω και κατ' επίφαση αλλαγή πολιτικής εκ μέρους του κυβερνώντος κόμματος; Χωρίς καμία αλλαγή στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας; Η ίδια διάταξη δυνάμεων που δεν κατάφερε να κερδίσει στις Ευρωεκλογές ή έστω να χάσει με μικρή διαφορά από το ΠΑΣΟΚ, είναι δυνατόν να έχει καλύτερα αποτελέσματα σε τρεις μήνες από τώρα, με δεδομένη την μεσολάβηση μιας "αδρανούς" επικοινωνιακά θερινής περιόδου; Πολύ δύσκολο, εκτός κι αν μεσολαβήσει κάποιο απρόβλεπτο γεγονός.
Δεύτερον, αν υποθέσουμε ότι ο Πρωθυπουργός προχωρά σε ένα συνήθη -αλλά ήδη προεξοφλημένο επικοινωνιακά από την κοινή γνώμη-ανασχηματισμό, προκειμένου να εξομαλύνει ενδοκομματικές τριβές, διατίθεται ο απαραίτητος πολιτικός χρόνος ώστε να "τρέξει" το νέο κυβερνητικό σχήμα να πράξει αποτελέσματα και με αυτά να πάει σε πρόωρες εκλογές; Μάλλον βεβιασμένη κίνηση άνευ ουσίας.

Επιπλέον, η "αιφνιδιαστική" προκήρυξη πρόωρων εκλογών εν μέσω θέρους ήδη χρησιμοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2007, το ΠΑΣΟΚ δύσκολα θα αιφνιδιαστεί δεύτερη φορά και επιπλέον προέρχεται από μια εκλογική επιτυχία, με όλες τις ακόλουθες δημοσκοπήσεις να του δίνουν το προβάδισμα και κατά συνέπεια να ακυρώνεται η οποιαδήποτε προσπάθεια επανάληψης ενός τέτοιου σεναρίου. Για τα σενάρια μιας "παρένθεσης ΠΑΣΟΚ" με προσδοκία για μια δεύτερη ευκαιρία το Μάρτιο του 2010- στην περίπτωση ήττας του κ. Καραμανλή σε ενδεχόμενες πρόωρες εκλογές- έχουμε ήδη αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο μας εδώ.

Αν εμβαθύνουμε ωστόσο στα εκλογικά δεδομένα, θα διαπιστώσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία που ενδεχομένως προοιωνίζουν εξελίξεις.

Θα διαπιστώσουμε ότι το εκλογικό σώμα διακρίνεται πλέον από αυξημένη κινητικότητα και τάση έκφρασης της "ψήφου διαμαρτυρίας" σε "θεματική ψήφο". Οι πολίτες εμφανίζονται να απομακρύνονται με μεγαλύτερη ευκολία από την "παραδοσιακή" κομματική ψήφο και εδώ ας συγκρατηθεί το "απομακρύνονται" σε αντιδιαστολή με το "επιλέγουν". Παράλληλα, τόσο η αύξηση των ποσοστών του ΛΑΟΣ όσο και η παρουσία των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ κάνουν αισθητή μια τάση "θεματικοποίησης" της ψήφου, υπό την έννοια ότι μέρος του εκλογικού σώματος έκανε τις επιλογές του με βάση συγκεκριμένα προβλήματα (περιβάλλον, δημόσια ασφάλεια, λαθρομετανάστευση) που απαιτεί να του επιλύσει το  "δικομματικό" σύστημα εξουσίας. Συνοψίζοντας, υπολογίσιμο τμήμα του εκλογικού σώματος είτε απείχε είτε ψήφισε με τέτοιο τρόπο ώστε να προβάλλει συγκεκριμένα ζητήματα. Σε κάθε περίπτωση δεν ψήφισε "δημοψηφισματικά" ή στενά κομματικά.

Ο συγκερασμός των παραπάνω με ορισμένες από τις κινήσεις που ακολούθησαν από πλευράς Κυβέρνησης (νομοσχέδιο για περιβαλλοντικά τέλη κυκλοφορίας και το αυτοκίνητο αλλά και την "ακαριαία" - ασυνήθης για τα δεδομένα της Νέας Δημοκρατίας(!)- αντίδραση σε ζητήματα λαθρομετανάστευσης και δημόσιας ασφάλειας που ακολούθησε αμέσως μετά τις Ευρωεκλογές) μπορεί να μας οδηγήσει στη στρατηγική που ίσως ακολουθήσει το κυβερνών κόμμα.

Η προσέλκυση της "θεματικής" ψήφου θα προσέδιδε στη Νέα Δημοκρατία εκλογικό πλεονέκτημα για δύο λόγους: Πρώτον, θα της επιτρέψει να διαφοροποιηθεί σημαντικά από τη μέχρι τώρα αρνητική της εικόνα. Ο εμπλουτισμός με έντονα τα  στοιχεία εκείνων των πολιτικών που οι πολίτες προέκριναν και θεωρούν ότι πρέπει να επιλυθούν ή έστω να απασχολήσουν το κυβερνητικό έργο, θα επανασυνδέσει τη Νέα Δημοκρατία με τον παλμό του εκλογικού σώματος, ο οποίος από το Φθινόπωρο του 2008 είχε διακοπεί με αποτέλεσμα τα ποσοστά του κόμματος να υστερούν μόνιμα του ΠΑΣΟΚ. Δεύτερον, θα κεφαλαιοποιήσει εκλογικά τον παράγοντα "κυβερνησιμότητα", εξαναγκάζοντας το ΠΑΣΟΚ να μεταθέσει την επιχειρηματολογία του  και την αντιπολιτευτική τακτική του από τη "σκανδαλολογία" και την "προεδρολογία" στην πραγματική πολιτική, αναδεικνύοντας ή εξειδικεύοντας προγραμματικές του θέσεις τις οποίες θα κληθεί να υπερασπιστεί ως "όλον ΠΑΣΟΚ".
Επίσης, η υιοθέτηση από την πλευρά του κυβερνώντος κόμματος όχι φυσικά του προγράμματος ή της ατζέντας των κομμάτων της ελάσσονας αντιπολίτευσης, αλλά της ατζέντας που διαμόρφωσε η "περιφέρεια" του εκλογικού αποτελέσματος θα ακύρωνε τόσο την επιχειρηματολογία του ΛΑΟΣ περί "συνιδιοκτησίας της πολυκατοικίας" - ή την εμφάνισή του ως θεματοφύλακα της "δεξιάς ψήφου"- ενώ θα απομάκρυνε  και το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης "πράσινης συμμαχίας" ΠΑΣΟΚ-ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ στην περίπτωση υλοποίησης σεναρίων "μη-αυτοδυναμίας" του ΠΑΣΟΚ σε επερχόμενες εθνικές εκλογές.

Μετά την πολιτική "αχρηστία" του μεσαίου χώρου,  για τον οποίο εκτιμούμε ότι έχει εξαντληθεί η χρησιμότητά του  εξαιτίας της μακράς δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, ίσως θα ήταν χρήσιμη η αξιποίηση της θεματικής ψήφου από τα μεγάλα κόμματα, όπως αυτή εκφράσθηκε στην πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση, προκειμένου να ξανατεθεί σε κίνηση η πολιτική σκηνή.
Ιδιαίτερα όμως για τη Νέα Δημοκρατία -και εφόσον δεν μείνουμε στο "ανιαρό" σενάριο της διαφαινόμενης εκλογικής ήττας - ίσως αποτελεί και μονόδρομο. Η συγκρότηση μιας κυβέρνησης -σε επικείμενο ανασχηματισμό- με εμφανή τα χαρακτηριστικά της περιβαλλοντικης ευαισθησίας, αξιοποιώντας και τη δημιουργία του προαναγγελθέντος Υπουργείου Περιβάλλοντος, της έμφασης στη δημόσια τάξη ή στη διαφάνεια με ενδεχόμενη αξιοποίηση πολιτικού προσωπικού ακόμη και του ευρύτερου πολιτικού σκηνικού σε "ουδέτερες" θέσεις, επικοινωνιακά αποτελεί μια συνιστώμενη συνταγή. Λέτε να δούμε την "Πράσινη" Νέα Δημοκρατία;

Ο Αποσυμβολισμός του Πολιτικού Σκηνικού και η Ορθολογική Εξέλιξη των Πραγμάτων

                   Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις ουδέν προσέθεσαν σε ό,τι γνωρίζαμε σχετικά με τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της πολιτικής μας σκηνής, μετά το ορόσημο των Ευρωεκλογών. Ίσως η αναδυόμενη ενίσχυση της "καταλληλότητας" του κ. Παπανδρέου να αποτελέσει σημείο αναφοράς στη δημόσια συζήτηση αλλά πέραν τούτου ουδέν. Αξίζει λοιπόν να ασχοληθούμε ενδελεχέστερα με τις εσωτερικές συμβολικές και εξόχως ενδιαφέρουσες διεργασίες στο εκλογικό σώμα και ίσως καταλήξουμε σε μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα που ίσως σηματοδοτήσουν τις επερχόμενες εξελίξεις.
                   Αν εξετάσουμε σε ευρύ χρονικό πεδίο το βαθμό κινητικότητας του εκλογικού σώματος και μακριά από τις κατ' επίφασιν ιδεοληψίες, θα καταγράψουμε τη θεαματική ενίσχυση του συγκεκριμένου δείκτη. Η απότομη δημοσκοπική άνοδος και κάθοδος του ΣΥΡΙΖΑ, η εκλογική ενίσχυση του ΛΑΟΣ, η σχετική άνοδος των εξω-συστημικών κομμάτων, παλαιών και νέων, (ΔΡΑΣΗ, ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ κλπ), καταδεικνύουν ότι η συμπεριφορά του εκλογικού σώματος παρακολουθεί σε ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό ένα μοντέλο εκλογικής κινητικότητας ή ρευστότητας - από την άποψη της "ποσοτικής" παραμέτρου - ενώ η ταχύτητα με την οποία μετακινούνται οι ψηφοφόροι καταδεικνύει ότι το συγκεκριμένο νεοπαγές χαρακτηριστικό δεν εδράζεται σε ιδεολογική βάση -κάθε άλλο- αλλά συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά μιας έντονης "διαμαρτυρικής" εκλογικής πράξης.
                   Επιπλέον, η  "θεματική ψήφος" (issue vote) , η ψήφος εκείνης που προσανατολίζεται σε μονοθεματικού χαρακτήρα πολιτικές επιλογές -ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ, ΚΥΝΗΓΟΙ κλπ -δεν διαφαίνεται ως η κυρίαρχη προτίμηση των μετακινούμενων ψηφοφόρων, ενώ εμφανίζεται να λειτουργεί απλώς ως συμπλήρωμα του κεντρικού ρεύματος διαμαρτυρίας, όπως φαίνεται από τα ποσοστά που τάχιστα εμφανίζονταν να συγκεντρώνουν -δημοσκοπικά- αλλά και να χάνουν - εκλογικά- τα συγκεκριμένα κόμματα που εκπροσωπούν αυτό το είδος της πολιτικής πρότασης.
                    Αν θέλουμε να ερμηνεύσουμε τα παραπάνω χαρακτηριστικά θα πρέπει να ανατρέξουμε πίσω στην προεκλογική περίοδο του 2004 - εξαιρετικά κρίσιμο  χρονικό σημείο από πολιτική άποψη - καθώς και στα επόμενα κεντρικά πολιτικά γεγονότα που ακολούθησαν. Θα παρατηρήσουμε ότι τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας απομακρύνθηκαν από τις σκληρές ιδεολογικές τους ταυτότητες και με συγκεκριμένα "σήματα" προς το εκλογικό σώμα, τοποθετήθηκαν ή προσπάθησαν να τοποθετηθούν σε πολιτικές συντεταγμένες ουδέτερες ιδεολογικά στοχεύοντας σε περιοχές ψηφοφόρων πολιτικά μετριοπαθών έως και αποστασιοποιημένων, με τη Νέα Δημοκρατία να αντιλαμβάνεται νωρίτερα -με το ιδεολόγημα του "μεσαίου χώρου"- το νέο π. Θα ήταν περιττό να αναφέρουμε εδώ παραδείγματα τέτοιων κινήσεων, απλά για λόγους πληρότητας θα υπενθυμίσουμε την ένταξη στα ψηφοδέλτια του ΠΑΣΟΚ των κ. Ανδιανόπουλου και Μάνου, την επιλογή του νυν Προέδορυ της Δημοκρατίας από τον κ. Καραμανλή καθώς και η όψιμη θετική αναφορά του στον κ. Σημίτη, αλλά ο κατάλογος θα ήταν εξαιρετικά μεγάλος.
                    Η απο-ιδεολογικοποίηση της πολιτικής οντότητας των δύο μεγάλων κομμάτων, ενώ αρχικά λειτούργησε ενισχυτικά - ως προς την εκλογική δύναμη της Νέας Δημοκρατίας , αλλά και ως προς τη συγκράτηση των δυνάμεων του ΠΑΣΟΚ με αποτέλεσμα τη διάσωση του δικομματισμού παρά τις περί του αντιθέτου "προφητείες" - στη συνέχεια παρήγαγε δύο σημαντικά πολιτικά προβλήματα: Το πρώτο το περιγράψαμε ήδη και αφορά στην απελευθέρωση εκλογικών δυνάμεων προς άλλες κατευθύνσεις με εντυπωσιακή κινητικότητα για τα ελληνικά πολιτικά πράγματα. Το δεύτερο πρόβλημα αφορά στην εισροή εντός της πολιτικής σκηνής ποικίλων  εξω-πολιτικών και υπερ-ιδεολογικών μορφωμάτων που στην παρούσα φάση γίνονται ορατά με τη μορφή μιας άκρατης σκανδαλοθηρικού τύπου άσκησης πολιτικής και αντιπολίτευσης. Εφόσον οι πολιτικές δεν ορίζονται από ιδεολογίες, το κενό συμπληρώνεται από "μη-πολιτικές". Αρκεί μια "γκρίζα" φωτογραφία ενός πολιτικού, ένας "περίεργος" διάλογος, μια αμφιβόλου "ηθικής" κίνηση για να αρχίσει μια άνευ προηγουμένου - και βεβαίως καθόλου πολιτική - "συζήτηση".
                   Μια επιπλέον παρεπόμενη συνέπεια αυτών των επιλογών αφορά στα μικρότερα κόμματα. Η απότομη εκλογική τους ενίσχυση και η ακόλουθη -κατά περίπτωση - πτώση, τα υποβάλλει σε μια πολιτική δοκιμασία που "τεστάρει" τις αντοχές τους. Τα φορτώνει με ευθύνες και τα τοποθετεί σε ρόλους για τους οποίους δεν έχουν απαραίτητα "εκπαιδευθεί" να αναλαμβάνουν. Χαρακτηριστικά θα αναφέρουμε τόσο το ΣΥΡΙΖΑ όπου ήδη έχει οδηγηθεί σε μια αμφίβολης κατάληξης πορεία εξαιτίας ακριβώς των διλημμάτων στα οποία κλήθηκε να  ανταποκριθεί και είτε δεν απάντησε είτε απάντησε με "λάθος" τρόπο καθώς και το ΛΑΟΣ, όπου στο ορατό μέλλον διακινδυνεύει είτε να "χρεωθεί" ενδεχόμενη ήττα της κεντροδεξιάς είτε να κατηγορηθεί -πολιτικά-  για σύμπραξη με τις "φθαρμένες δυνάμεις" της "πολυκατοικίας". Φυσικά, δεν προδικάζουμε τις εξελίξεις απλά καταγράφουμε το φαινόμενο.
                   Στο παραπάνω πλαίσιο αναφοράς, θα ήταν φυσιολογικό και αναμενόμενο το ποσοστό αποχής των ψηφοφόρων από την εκλογική διαδικασία - και για να προλάβουμε σχόλια διευκρινίζουμε για πολλοστή φορά ότι το εκλογικό σώμα της "αποχής" έχει την ίδια κατανομή ποσοστών με την "ορατή" ψήφο - να είναι αυξημένο, όπερ και εγένετο. Η λειτουργία των δύο μεγάλων κομμάτων ως διαχειριστές κυβερνητικής εξουσίας και άρα εκ των πραγμάτων διαχειριστές και των ζητημάτων που απασχολούν το κοινωνικό σύνολο, αμφισβητήθηκε από το εκλογικό σώμα και συναφώς μεγάλο μέρος αυτού απείχε της εκλογικής διαδικασίας εφόσον τα κόμματα εξουσίας δεν παρουσίασαν διαφοροποιημένα "πολιτικά πακέτα" που να προσφέρουν λύσεις αλλά ανταγωνίσθηκαν σε ένα εξω-πολιτικό πεδίο. Σε αυτόν τον τομέα το ΠΑΣΟΚ βρήκε ένα πρόσφορο πεδίο με πολλά πλεονεκτήματα αφού δεν αναγκάσθηκε να παρουσιάσει πολιτικές θέσεις που στο παρελθόν το έβαλαν σε δοκιμασία (θυμίζω το άρθρο 16 κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος αλλά και την πρόδηλη απουσία οικονομικής αντι-πρότασης) ενώ η άσκηση εξουσίας από την Κυβέρνηση θα ήταν πολύ δύσκολο να εμφανισθεί απαλλαγμένη  σκανδάλων ή "σκανδάλων" απέναντι σε ένα εκλογικό σώμα "έτοιμο" να ανταποκριθεί σε μη-πολιτικά - "γκρίζα" αν θέλετε- ζητήματα.
                    Ποια η ορθολογική εξέλιξη των πραγμάτων; Η Κυβέρνηση είναι αλήθεια δεν έχει πολλές επιλογές. Κάθε τακτική κίνηση έχει προεξοφληθεί από το εκλογικό σώμα, συμπεριλαμβανομένων βεβαίως των πρόωρων εκλογών αλλά και του "συνήθους" ανασχηματισμού. Επιπλέον, ο πολιτικός χρόνος είναι ανεπαρκής εφόσον κάθε κίνηση απαιτεί τουλάχιστον ένα τρίμηνο για να επεξεργασθεί και να "απορροφηθεί" από την κοινή γνώμη και ως συνήθως σενάρια περί "πράσινης παρένθεσης" και "διαχειρίσιμης ήττας" κάνουν την εμφάνισή τους. Τίποτα από αυτά δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Από τη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ αναλάβει την εξουσία αυτομάτως οι συσχετισμοί μεταβάλλονται άρδην και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τα επέκεινα. Αντίθετα, κατά τη γνώμη μας, η μοναδική ορθολογική εξέλιξη από πλευράς Πρωθυπουργού θα ήταν η επιτάχυνση της διαδικασίας απο-ιδεολογικοποίησης προς νέες περιοχές πολιτικής έκφρασης. Συγκεκριμένα, η συγκρότηση - μέσω ανασχηματισμού - Κυβέρνησης που θα συμπεριελάμβανε πρόσωπα εκτός του πολτικού χώρου της Νέας Δημοκρατίας σε συγκεκριμένους θεματικούς, και όχι πολιτικά "σκληρούς", τομείς - όπως ο Πολιτισμός ή το Περιβάλλον - θα ενίσχυε την εικόνα ενός ηγέτη που κινείται στο χώρο της "επίλυσης προβλημάτων" και όχι στο χώρο της "παραδοσιακής" περιχαρακωμένης πολιτικής. Ακόμη, θα διαφοροποιούσε σημαντικά το προσφερόμενο "πολιτικο πακέτο" της Νέας Δημοκρατίας και θα είχε σοβαρές πιθανότητες να αφαιρέσει από το ΠΑΣΟΚ το πλεονέκτημα των "ηθικών" επιθέσεων, εφόσον αυτές θα στοχοποιούσαν - ενδεχομένως - και το δικό του πολιτικό χώρο.
                   Στο προηγούμενο άρθρο μας κάναμε λόγο για μια "ιδιότυπη αντιπολίτευση" που άσκησε -σε επικοινωνιακό επίπεδο φυσικά- ο Πρωθυπουργός στη Νέα Δημοκρατία, ακυρώνοντας θέσεις, απόψεις και παγιωμένες αντιλήψεις τις οποίες είχε διακηρύξει και προβάλλει στο παρελθόν. Δεν θα ήταν ασύμβατη με το συγκεκριμένο μοντέλο πολιτικών επιλογών μια εξέλιξη προς την κατεύθυνση της συγκρότησης μιας "υπερ-κομματικής" Κυβέρνησης - τηρουμένων βεβαίως των αναλογιών- ενώ η ισχνή πλειοψηφία των 151 βουλευτών θα επικρέμετο απειλιτικά επί των βουλευτών που θα αμφισβητούσαν ενεργά παρόμοια απόφαση. Αυτομάτως οι αμφισβητίες θα προσέφεραν την - καλοδεχούμενη για τον Πρωθυπουργό - "ηρωική" έξοδο και θα αναλάμβαναν το πολιτικό κόστος της πτώσης της Κυβέρνησης. Θα μας δικαιώσουν οι εξελίξεις; Είδομεν!


                    
                                       

Κυβέρνηση...φέεετα!

Τώρα που είμαστε κοντά στο μήνα μετά τις Ευρωεκλογές, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και χαλαρώνουμε στο ελληνικό θέρος, θα στα πω κι εγώ πιο απλά αγαπημένε μου αναγνώστη.

Απόψεις διάφορες ακούγονται και γράφονται, αναλύσεις και άρθρα γιατί έχασε η Νέα Δημοκρατία, που κέρδισε το ΠΑΣΟΚ, αν θα πάμε για εκλογές και άλλα τέτοια βαρύγδουπα. Θα ξεκινήσω τη σκέψη μου με μια παρατήρηση, όπου τώρα μετά τις εκλογές μπορώ να τη διατυπώσω πιο άνετα: Δε σου φάνηκε κι εσένα ωσάν ο Καραμανλής να αντιπολιτεύτηκε από τη ΔΕΘ και δώθε το κόμμα του; Τι εννοώ;
Δώσε βάση. Θα ξεκινήσω ανάποδα, από τα γεγονότα που έχεις και πιο πρόσφατα και θα σε πάω και πιο πίσω.
- Απομακρύνθηκε από τη βασική του θέση -όταν ήταν στην αντιπολίτευση ο ίδιος - περί της στάσης του κ. Σημίτη σε ζητήματα διαφθοράς. Δικαιολόγησε ως λεκτικές ακρότητες  τις εμβληματικές του εκφράσεις για εκείνη την περίοδο διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, σοκάροντας μεγάλη μερίδα ψηφοφόρων αλλά και στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, που χρησιμοποίησαν τις ίδιες ακριβώς φράσεις για να κάνουν αντιπολίτευση από το καφενείο ως τη Βουλή και από τα τηλε-παράθυρα ως τις συγκεντρώσεις σε χωριά και πλατείες. Το έκανε δημόσια και επίσημα σε προεκλογική του συνέντευξη.
- Έκλεισε τη Βουλή με τη δικαιολογία -χωρίς καμιά επικοινωνιακή υποστήριξη και προετοιμασία- της διεξαγωγής της προεκλογικής εκστρατείας με πολιτικούς όρους κι όχι με όρους σκανδαλολογίας, επέτρεψε όμως στον κυβερνητικό του εκπρόσωπο να αναρωτιέται για το ρόλο του κ. Παπακωνσταντίνου στο ΔΣ του ΟΤΕ. Η πλήρης επικοινωνιακή αντίφαση.
- Πηγαίνοντας πιο πίσω, επέτρεψε να περιφέρονται δηλώσεις αποδιδόμενες στον ίδιο, περί "κουρασμένου" Πρωθυπουργού χωρίς να τις διαψεύσει και βεβαίως χωρίς ο ίδιος να "όφειλε" να τις κάνει σε συνέντευξη ή δημόσια αντιπαράθεσή του. "Αυθορμήτως" πρόσθεσε μια ανούσια και επικοινωνιακά επιζήμια επικοινωνιακή παράμετρο σε μια κρίσιμη για το εκλογικό αποτέλεσμα περίοδο.
-Ενώ ο ίδιος, παλαιότερα, είχε εδραιώσει την πεποίθηση ότι οποιοσδήποτε κρατικός ή κυβερνητικός λειτουργός θα απομακρυνόταν σχεδόν πάραυτα με την εμπλοκή του σε "γκρίζες" καταστάσεις -θυμίζω εδώ τις περιπτώσεις Τσιτουρίδη, Μαγγίνα κλπ-στη συνέχεια ανέχθηκε υποθέσεις που επικοινωνιακά ήταν πολύ πιο επιζήμιες. Προτίμησε είτε την αδράνεια- βλέπε περιπτώσεις "Δεκεμβριανών" όπου ουδείς πολιτικός ή υπηρεσιακός παράγων απομακρύνθηκε- είτε την παλινωδία ,με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απουσία της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας από ψηφοφορίες στη Βουλή για Εξεταστικές ή προανακριτικές επιτροπές. Μη με ρωτάς "και τι να έκανε με 151 βουλευτές". Πολιτική σημαίνει επιλογές κι όχι εγκλωβιστικές τακτικές.

Θα μπορούσε κανείς να γεμίσει σελίδες επί σελίδων με παρόμοια παραδείγματα της "ιδιόμορφης" επικοινωνιακής τακτικής του κ. Καραμανλή. Ας θυμηθούμε λίγο και τις επόμενες των εκλογών ημέρες. Δεν γνωρίζω αν η Κυβέρνηση είχε προσχεδιάσει την ενασχόληση με το θέμα των λαθρομεταναστών την επομένη των εκλογών. Αλλά όταν αυτή η επιλογή υιοθετείται την επομένη μιας αναμέτρησης με το ΛΑΟΣ να αναδεικνύεται τρίτο κόμμα τότε η Κυβέρνηση εμφανίζεται συρόμενη και όχι ελέγχουσα τις εξελίξεις. Επίσης, όταν εκείνο που εμφανίζεται να λαμβάνεται ως μήνυμα  από την ήττα της 7ης Ιουνίου είναι η "επιτάχυνση του κυβερνητικού έργου" τότε ακυρώνεται έστω και η υπόνοια ότι θα μπορούσε να υπάρξει ουσιώδης αλλαγή στο κυβερνών κόμμα ή στην Κυβέρνηση. Η ανάδειξη του αυτονόητου ως μήνυμα από μια εκλογική ήττα προδικάζει ότι το κυβερνών κόμμα ούτε το αυτονόητο ακολουθούσε πριν αλλά ούτε και το δυναμικό έχει για να το πράξει αμέσως μετά.

Τι συμπέρασμα βγάζεις από όλα αυτά; Θα σου το δικό και κρίνεις ανάλογα:

Δυο πράγματα είναι δυνατόν να συμβαίνουν. Το πρώτο είναι το αυτονότητο: Ο κ. Καραμανλής με μια σειρά εσφαλμένων επικοινωνιακών επιλογών απλά οδηγεί σε ήττα -αργά ή γρήγορα - τη Νέα Δημοκρατία. Χαίρω πολύ θα μου πεις και με το δίκιο σου. Το άλλο όμως που μπορεί να συμβαίνει είναι πιο μπελαλίδικο. Άκου.
Ο Καραμανλής επιδίωξε και εν πολλοίς κατάφερε- εφόσον η τακτική που περιγράψαμε παραπάνω ήταν εκούσια ακολουθούμενη- δύο σημαντικούς στρατηγικούς στόχους:
Πρώτον, με την τακτική του στα "Δεκεμβριανά" να συρρικνωθεί εκλογικά ο ΣΥΡΙΖΑ και να εξαφανίσει τον κίνδυνο της συγκρότησης μιας Κυβέρνησης συνεργασίας ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να επιδιώξει την αυτοδυναμία ακόμη και δια διαδοχικών εκλογικών αναμετρήσεων ή να παραμείνει ακόμη μια τετραετία στην αντιπολίτευση με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εσωτερική του ηρεμία.
Δεύτερον, οδήγησε την εκλογική του βάση είτε στην αποχή είτε στο ΛΑΟΣ. Ο Πρωθυπουργός διέγνωσε ότι το κυρίαρχο ρεύμα στο εκλογικό σώμα δεν ήταν η αναζήτηση απαραίτητα νέου κυβερνητικού σχήματος αλλά η συγκρότηση ενός ρεύματος διαμαρτυρίας. Αυτή τη "διαμαρτυρική" ψήφο δεν την έχασε, απλά δεν την εισέπραξε. Εν δυνάμει μπορεί να την επαναδιεκδικήσει.

Ξέρεις τι λείπει από τον παραπάνω συλλογισμό; Η δυνατότητα επαναδιεκδίκησης. Η Νέα Δημοκρατία - ως κόμμα - αδυνατεί να ανακτήσει το εκλογικό της δυναμικό όπως γράφαμε και στο προηγούμενο άρθρο. Ο κ. Καραμανλής όμως μπορεί. Απουσιάζει από το τοπίο το γεγονός εκείνο που θα μεταστρέψει αποφασιστικά τη ροή των κεντροδεξιών ψηφοφόρων -γιατί κεντροδεξιά "παίζεται" το παιχνίδι υπό την έννοια ότι αυτού του φάσματος ψηφοφόροι μετατέθηκαν είτε στο ΛΑΟΣ είτε στην αποχή αναδεικνύοντας νικητή το ΠΑΣΟΚ- και πάλι προς τη Νέα Δημοκρατία. Μια δυνατότητα θα ήταν η "αυθόρμητη" επιστροφή στο "μαντρί" του κ. Καρατζαφέρη, απαλάσσοντας τον Πρωθυπουργό από την "υποχρέωση" να "συνεργαστεί με τα άκρα", ενώ ενδοκομματικά θα του προσέφερε σημαντικά οφέλη η αντι-Μητσοτακική ρητορική του αρχηγού του ΛΑΟΣ. Πολύ καλο για να είναι αληθινό. Ευρύτερα, μια εξέλιξη σε άλλο πεδίο (υπόθεση "Siemens" ή κάπου αλλού) θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να λειτουργήσει προς αυτήν την κατεύθυνση.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, θα μιλάμε για Κυβέρνηση "ολκληρωμένης ωρίμανσης" και τοιουτρόπως....φέεεεετα μέχρι την ήττα!

Ένα Προτεινόμενο Προβλεπτικό Εκλογικό Μοντέλο

               Η κοινή γνώμη καθ' όλο το προηγούμενο διάστημα αλλά ιδιαίτερα κατά την βαίνουσα προς ολοκλήρωση προεκλογική περίοδο,  τροφοδοτήθηκε με ένα μεγάλο αριθμό δημοσκοπήσεων και στατιστικών δεδομένων. Παράλληλα, η επικαιρότητα -εντόνως ρέουσα - διαμορφώνει, σε συνδυασμό και σε αλληλεπίδραση, με το δημοσκοπικό ορυμαγδό ένα εξαιρετικά δύσκολο στην πρόβλεψη εκλογικό τοπίο. Είναι σαφές ότι όλες οι μετρήσεις συγκλίνουν στην σχεδόν βέβαιη επικράτηση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το μέγεθος όμως της διαφοράς, το εκλογικό ποσοστό που θα προοιωνίζει ή όχι αυτοδυναμία σε επόμενες εθνικές εκλογές, η διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού της επόμενης ημέρας με την παρουσία ή όχι των "Οικολόγων-Πρασίνων", είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που είδη συζητώνται δημόσια. Θα προσπαθήσουμε να δώσουμε κάποιες απαντήσεις χρησιμοποιώντας ένα επιστημονικό εργαλείο που αναπτύξε η ομάδα tyxaios.

                Το δικό μας προβλεπτικό μοντέλο για τα εκλογικά αποτελέσματα - το οποίο φυσικά δεν μπορούμε να αναπτύξουμε εδώ σε όλη του την έκταση- στηρίζεται σε μια σειρά παραμέτρων κοινωνικού και ψυχολογικού-συναισθηματικού χαρακτήρα, που αφορούν στο εκλογικό σώμα, όπως:

• Ο βαθμός ωριμότητας του κοινωνικού συνόλου, σχετικά με την ικανότητά του να επεξεργάζεται και να εσωτερικεύει τα πολιτικά γεγονότα και να αποφαίνεται σε σχέση με αυτά. Το εκλογικό σώμα- ως πολιτικό ενεργούμενο του κοινωνικού συνόλου - μετασχηματίζει τα πολιτικά μυνήματα σε πολιτική πράξη, ψήφο ή ακόμη και αποχή, με ρυθμό και διαδικασίες που προσδιορίζονται από αυτόν το βαθμό ωριμότητας.

• Το ευρύτερο πολιτικό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον. Δεν θεωρούμε τυχαίο το γεγονός ότι παράλληλη συζήτηση σχετικά με τη σκανδαλολογία και τη διαφθορά απασχολεί και την πολιτική ζωή της Μ. Βρετανίας ή και άλλες χώρες της ευρωπαϊκής γειτονιάς μας. Ο καμβάς πάνω στον οποίο απλώνεται η πολιτική συμπεριφορά των επί μέρους κοινωνιών είναι κοινός και αυτό δεν μπορεί να αγνοηθεί.

• Η ιδιομορφίες και η ιδιοσυστασία της ελληνικής κοινωνίας. Η ιστορική διακριτότητα των κοινωνιών τις ιονίζει με διαφορετικό συναισθηματικό και ψυχολογικό φορτίο, πολλώ δε μάλλον την καθ' ημάς με τόσο έντονη και πλούσια ιστορική παρουσία και συναφείς συλλογικές μνήμες.

              Ποσοτικοποιώντας τις παραμέτρους που σημειώνουμε πιο πάνω, είμαστε σε θέση να κατασκευάσουμε ένα λειτουργικό μοντέλο που σε συνδυασμό με τα δημοσκοπικά και εκλογικά δεδομένα να παράγει προβλέψεις εκλογικών αποτελεσμάτων με μια ουσιώδη διαφορά από τα ήδη υφιστάμενα μοντέλα: ενσωματώνει την μακροσκοπική "ψυχολογία της κάλπης" στα αποτελέσματά του. Πιο απλά, αυτό που κάνει το μοντέλο μας δεν είναι παρά να "παραμορφώνει" ή να "φιλτράρει" αν θέλετε την στατική δημοσκοπική εικόνα και να την εξάγει ως τρέχον εκλογικό αποτέλεσμα, προσθέτοντάς της μια καίρια -κατά την άποψή μας - πολιτική ψυχοδυναμική παράμετρο.

              Τα αποτελέσματα της εφαρμογής του μοντέλου μας, τόσο διαχρονικά όσο και σε σχέση με την επικείμενη εκλογική διαδικασία, συνοψίζονται στα ακόλουθα συμπεράσματα:

• Όσο κι αν διαφεύγει της προσοχής μας, κεντρικό και κυρίαρχο πολιτικό γεγονός της πρόσφατης πολιτικής μας ιστορίας παραμένει η εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας το 2004. Επρόκειτο για μια ουσιαστική μεταστροφή του εκλογικού σώματος και της κοινωνίας, ανάλογη με εκείνη που συνέβη το 1981. Η συγκεκριμένη μεταβολή στάσης δεν ήταν ούτε ευκαιριακή ούτε καθορισμένη από τα πρόσωπα, τους ηγέτες ή την τότε επικαιρότητα. Όχι ότι δεν είναι σημαντικά τα πρόσωπα και οι πολιτικές. Οι σημαίνουσες κοινωνικές μεταβολές όμως είναι αυτές που κατευθύνουν τα γεγονότα. Εκείνα λοιπόν τα αποτελέσματα αποτελούν τη βάση "μέτρησης" οποιασδήποτε μετέπειτα εκλογικής μάχης, μέχρι να μεταβληθούν εκ νέου θεμελιώδη κοινωνικά - και όχι πολιτικά -δεδομένα.
• Το πραγματικό δίλημμα σε κάθε εκλογική αναμέτρηση μετά το 2004, είναι η σχέση -θετική, ουδέτερη ή αρνητική- της στατιστικά σημαντικής μερίδας των ψηφοφόρων με τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Όλα τα άλλα διλήμματα αποτελούν ή ευκαιριακή συνθηματολογία ή παραλλαγές του παραπάνω. Ένας πολιτικός σχηματισμός που έλαβε την προτίμηση του 45,36% των εκλογέων, το 2004, θα απωλέσει την πλειοψηφία από πολίτες που ήδη -και σε κομβικό στορικό σημείο- τον είχαν επιλέξει και όχι από πολίτες που πρέπει να υπερβούν ψυχολογικά και συναισθηματικά φράγματα για να τον υπερψηφίσουν. Επρόκειτο για "στρατηγική" επιλογή του εκλογικού σώματος, αν θέλετε.
• Η "κινητικότητα" των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ είναι σαφώς μεγαλύτερη από αυτήν της Νέας Δημοκρατίας. Το γεγονός αυτό δεν εδράζεται στις ιδιαιτερότητες των παρατάξεων αλλά σε αυτα που αναφέραμε πιο πάνω, δηλαδή στην κεντρική πολιτική επιλογή μεγάλης μερίδας των πολιτών που δεν μεταβάλλεται εύκολα ή τουλαχιστον δεν υπάρχουν οι ενδείξεις στην κοινωνία για μια τέτοια μεταβολή. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει αυξήσει δυναμικά τα προηγούμενα ποσοστά του. Να θυμίσουμε εδώ ότι το αποτέλεσμα για το ΠΑΣΟΚ στις Εθνικές εκλογές του 2007 ήταν 40,55%. Η πλειονότητα των δημοσκοπήσεων δεν πλησιάζει καν αυτό το ποσοστό για την αξιωματική αντιπολίτευση και μάλιστα ενόψει Ευρωεκλογών.
  
• Ο ρυθμός "απομάκρυνσης" ψηφοφόρων από το εκλογικό δυναμικό της Νέας Δημοκρατίας μπορεί μεν να συνεχίσθηκε από το 2004- υπενθυμίζουμε ότι στις εκλογές του 2007 η ΝΔ απώλεσε το 3,51% του ποσοστού της- δεν βρίσκεται όμως  σην παρούσα συγκυρία, στο μέγιστο αλλά κατά τη δική μας εκτίμηση έχει σταθεροποιηθεί. Το εκλογικό σώμα βρίσκεται σε φάση "στερεοποιήσης" σε ότι αφορά το κεντροδεξιό του κομμάτι ενός εξακολουθεί να διατηρείται σε υψηλή "ρευστότητα" στα κεντροαριστερά. Σημειώνουμε και πάλι ότι οι παραπάνω εκτιμήσεις αφορούν όχι σε δημοσκοπικά ευρήματα αλλά -κατά τη δική μας αντίληψη- απεικονίζουν την εκλογική κοινωνική και ψυχολογική στάση όπως θα εκφρασθεί τελικά στην κάλπη.
• Εν κατακλείδι, η δική μας εκτίμηση θεωρεί εξαιρετικά αμφίρροπο το αποτέλεσμα της 7ης Ιουνίου σε ότι αφορά στη διαφορά των δύο μεγάλων κομμάτων, με το κεντρικό ποσοστό γύρω από το οποίο θα ταλαντεύονται να βρίσκεται κοντά στο 37%. Η διαφορά μεταξύ τους δύσκολα-πάντοτε κατά τη δική μας - θα ξεπεράσει το 2%. Δεν θα μας εξέπληττε ένα αποτέλεσμα με το ΠΑΣΟΚ να λαμβάνει κοντά στο 38% και η Νέα Δημοκρατία να κυμαίνεται στο 36,5%. Το ΚΚΕ θα ενισχυθεί αρκετά, η πρόβλεψη του μοντέλου μας το ανεβάζει στο 8,8%, ενώ κοντά στο 4,5% ως 4,8% διαβλέπουμε το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ. Για το ΛΑΟΣ, υπάρχει κατά την άποψή μας, σοβαρή πιθανότητα να αποτελέσει το διακύβευμα της βραδιάς -σχετικά με το αν θα ξεπεράσει το 3% ή όχι σε "ντέρμπι" με τους Οικολόγους-Πράσινους, με τον ένα από τους δύο να ξεπερνά το "κατώφλι". Οι "λοιποί" μάλλον θα κυμανθούν οριακά λίγο πάνω ή λίγο κάτω του 6%.

Σας ευχόμαστε ένα απολαυστικό τριήμερο!

Η Κυβέρνηση, η Συγκυβέρνηση και η (πιο) Νέα Διακυβέρνηση!

Επιφανειακά, η κατάσταση του πολιτικού τοπίου όπως απεικονίζεται μέσω των δημοσκοπήσεων θα στερούσε από τον οποιονδήποτε σχολιαστή κάθε απόπειρα διατύπωσης διαφορετικής άποψης σχετικά με την εξέλιξη των πραγμάτων. Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται ως η επόμενη επιλογή του εκλογικού σώματος να αναλάβει την κυβερνητική εξουσία, ενώ ταυτόχρονα το ενδεχόμενο των "δίδυμων" ή εν γένει πρόωρων εκλογών, με ορατό καταληκτικό ορίζοντα το Μάρτιο του 2010, οδηγεί σε -εξίσου - πρόωρα συμπεράσματα και πυροδοτεί σενάρια για την επόμενη ημέρα στη Νέα Δημοκρατία.

Έχουμε ήδη αναφερθεί στις ενδείξεις που σωρεύονται στην κατεύθυνση της αντιστροφής της τρέχουσας δημοσκοπικής τάσης, ανατρέποντας την παραπάνω εικόνα. Είναι απαραίτητο βεβαίως να διευκρινίσουμε ότι αναφερόμαστε, σε αυτή τη φάση, σε αντιστροφή τάσης (ως "κλείσιμο της ψαλίδας" θα το ξέρετε οι περισσότεροι) και όχι σε ανατροπή των συσχετισμών. Σε κάθε περίπτωση, οι επερχόμενες εξελίξεις δεν υποστηρίζουν σενάρια μεταβολής της ηγεσίας στο κυβερνών κόμμα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση της πολιτικής επικοινωνίας.

Αναφορικά με το ΠΑΣΟΚ, θα εξετάσουμε την επικοινωνιακή του στρατηγική κατά το τελευταίο διάστημα αποτιμώντας τη μέσα στη συνολική εικόνα.

Η δημοσκοπική επικράτηση του ΠΑΣΟΚ έγινε ορατή από τα μέσα του Σεπτεμβρίου του 2008 όπως καταγράφαμε εδώ, ενώ ήδη είχαμε περιγράψει -εμείς τουλάχιστον - από πολύ νωρίς, το τοπίο όπως έτεινε να διαμορφωθεί ήδη από εδώ. Τα χαρακτηριστικά αυτής της ανατροπής μπορούμε να τα συνοψίσουμε ως εξής:

• Η άνοδος των δημοσκοπικών ποσοστών του ΠΑΣΟΚ δεν συνδέθηκε με ταυτόχρονη ισόρυθμη ενίσχυση των ποσοστών δημοφιλίας του κ. Παπανδρέου. Το πολιτικό "καύσιμο" συνεπώς δεν επαρκεί για μια πτήση διαρκείας στην εκλογική κορυφή.
  

• Η συγκυρία της βελτίωσης των ποσοστών του κόμματος συνδέθηκε με γεγονότα περιορισμένης εμβέλειας στο βάθος του πολιτικού χρόνου (Βατοπέδι κλπ)και όχι με θεμελιώδης ανατροπές στο πλέγμα των πολιτικών συσχετισμών. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ επωφελήθηκε μέρος της αποσυσπείρωσης της Νέας Δημοκρατίας καθώς και της ευρύτερης ρευστότητας του πολιτικού σκηνικού, πηγάζουσας από την αρνητική εικόνα της Νέας Δημοκρατίας αλλά και από τη ραγδαία "αποσυμπίεση" των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία η συμπαθής ενναλακτική αριστερά ούτως ή άλλως αδυνατούσε να συγκρατήσει, ελλείψη πολιτικού και επικοινωνιακού εκτοπίσματος.
  

Θα ήταν απολύτως παιδαριώδες αν θεωρεί κανείς ότι το ΠΑΣΟΚ οφείλει τη δημοσκοπική πρωτοκαθεδρία του στην επικοινωνιακή παρουσία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Ομοίως παιδαριώδες θα ήταν να θεωρηθεί ότι η ανατροπή πολιτικών συσχετισμών πραγματοποιείται με την διαχείριση των παραπολιτικών ή σκανδαλοθηρικών  στηλών των ΜΜΕ. Τετριμμένα και μονότονα αξίζει να επαναληφθεί ότι το εκλογικό σώμα επιλέγει με βάση το συναισθηματικό φορτίο απέναντι σε παραταξιακούς ηγέτες στη βάση του - εσαεί επίκαιρου - οικονομικού διλλήματος. Η υπόλοιπη φιλολογία παραμένει στο επικοινωνιακό πεδίο, ενισχύοντας ή αποδυναμώνοντας ποτε όμως δημιουργώντας, τάσεις και συσχετισμούς εκλογικής ισχύος.

Σε στρατηγικό επίπεδο, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης εξακολουθεί να συνομιλεί με το εκλογικό σώμα με όρους του "μεσαίου χώρου" (θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πλέιστα όσα παραδείγματα αλλά η επαναδραστηριοποίηση του κ. Σημίτη αποτελεί εμβληματικό γεγονός),  δεσμευμένο από συγκεκριμένες επιλογές ηγετικών στελεχών του τα οποία είχαν και στο παρελθόν καθορίσει το πλαίσιο πολιτικής λειτουργίας του κινήματος  κινούμενα στο ίδιο πλαίσιο,  μη λαμβάνοντας όμως υπόψη τη διαφορά στη σημερινή πραγματικότητα όπως οριοθετείται από την παρούσα οικονομική συγκυρία. Το ΠΑΣΟΚ αδυνατεί να συνάψει συμμαχίες και να αθροίσει δυνάμεις από ευρύτερους κοινωνικούς χώρους μολονότι ο αρχηγός του διαθέτει αναμφισβήτητα αυτό το δυναμικό. Επικοινωνιακά, το "φαινόμενο ΣΥΡΙΖΑ" ανεστραμμένο ως προς το δίπολο αρχηγός-κόμμα είναι πιθανό να προσβάλλει τη δημοσκοπική πρωτοπορία του κινήματος.

Επιπλέον, η επικοινωνιακή τακτική του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται και πάλι εγκλωβισμένη σε ένα -μάλλον μόνιμου χαρακτήρα- σφάλμα: η μονοθεματική εμμονή στη σκανδαλολογία του αφαιρεί τη δυνατότητα προώθησης της εικόνας "κυβερνησιμότητας", κάτι που  θα ανέμενε κανείς να συμβαίνει σε ένα κόμμα που ήδη έχει επισήμως και πολλαπλώς προβάλλει την ανάγκη διεξαγωγής πρόωρων εκλογών. Αντίστοιχη επικοινωνιακή αποτυχία είχε βιώσει η αξιωματική αντιπολίτευση στο θέμα των υποκλοπών ή των ομολόγων, κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2007. Είναι σαφές βεβαίως ότι για να μεταβληθούν θεμελιωδώς οι πολιτικοί συσχετισμοί δεν επαρκούν βελτιώσεις στο επικοινωνιακό πεδίο. Δηλαδή, δεν έχασε τις εκλογές το ΠΑΣΟΚ επειδή είχε μονοθεματική ατζέντα. Απλώς, δεν μπορεί με αυτή τη μεθοδολογία να κεφαλαιοποιήσει εκλογικά κέρδη που θα προέλθουν από την αμιγώς πολιτική λειτουργία του.

Δείγμα της λανθασμένης επικοινωνιακής τακτικής και πολιτικής στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ αποτελεί η συσπείρωση της κεντροδεξιάς παράταξης, όπως σηματοδοτήθηκε με τη φράση του κ. Καρατζαφέρη περί "συγκυβέρνησης". Η άσκηση πολιτικής πίεσης σε λάθος σημεία, από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, είναι φανερό ότι θα προκαλέσει δυσμενή για το ίδιο αποτελέσματα τόσο στην κεντρική πολιτική σκηνή όσο και στο εκλογικό σώμα. Στην παρούσα φάση, οι επιλογές του ΠΑΣΟΚ οδηγούν:

•  στην εκ νέου απόκλιση του από την κεντροαριστερά, η οποία ενδιαφέρεται για την ανάδειξή της σε αυτόνομο ρυθμιστικό παράγοντα της πολιτικής σκηνής και ως εκ τούτου ευνοείται από το ενδεχόμενο της συνολικής εμπλοκής του διπολικού συστήματος σε σκανδαλοθηρικού χαρακτήρα "περιπέτειες". Θα ήθελε να παραμείνει εκτός του "γκρίζου" κάδρου των σκανδάλων, κρίνοντας τους πάντες και όχι εκ των υστέρων "κρινόμενη" από συμμετοχή της σε μια ανασφαλή και αμφισβητούμενη συγκυβέρνηση.
  
•  στη σύγκλιση ΝΔ και ΛΑΟΣ -χωρίς μάλιστα να εμπλέκεται η ΝΔ σε αυτό και ούτως να παραμένει απενοχοποιούμενη από ενδεχόμενη συμμετοχή στο "αμάρτημα" συνεργασίας με τα "άκρα"! Η παραταξιακή πολιτική του ΛΑΟΣ αποτελεί μονόδρομο επιβίωσης του κόμματος και συνεπώς νομοτελειακά "βάζει πλάτη" στις δύσκολες συγκυρίες όπως τώρα. Αντίθετα, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο για το ΛΑΟΣ να κάνει το ίδιο σε σχέση με τη ΝΔ, στο ενδεχόμενο άσκησης  προγραμματικής αντιπολίτευσης από πλευράς ΠΑΣΟΚ, η οποία θα αναδείκνυε τα κεντρικά προβλήματα της ελληνικής πραγματικότητας.
  
•  στην παροχή ελεύθερου πολιτικού χώρου στο κυβερνών κόμμα ώστε να προωθήσει "κυβερνητικού" (διάβαζε οικονομικού) χαρακτήρα μέτρα, βελτιώνοντας τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα όποια οικονομικά μέτρα της Κυβέρνησης στοχεύουν στην ενίσχυση αδύναμων οικονομικά ομάδω, για δύο λόγους κατά την άποψή μας: Πρώτον, η ΝΔ μάλλον έχει αντιληφθεί την αποσύνθεση του "μεσαίου χώρου" και έχει πάψει πλέον να επικεντρώνεται σε αυτήν την κατεύθυνση (εδώ αξίζει να κάνουμε μνεία της ενίσχυσης της "λαϊκής Δεξιάς" στο κόμμα της ΝΔ) και δεύτερον έχουν μικρό σχετικά κόστος ενώ αφορούν σε μεγάλη μερίδα των "δυσαρεστημένων" ψηφοφόρων. Σε αυτό το πεδίο το ΠΑΣΟΚ έχει επιλέξει να μην εμφανίζεται επικοινωνιακά, αποδυναμώνοντας το μήνυμά του. Η "πράσινη" ανάπτυξη δεν δείχνει να επικοινωνείται σωστά ώστε να προσλαμβάνεται από το εκλογικό σώμα ως εφικτή και κυρίως άμεση κυβερνητική πρόταση.

Εν κατακλείδι, και εφόσον δεν μεταβληθεί η επικοινωνιακή πολιτική της αξιωματικής αντιπολίτευσης - η οποία εκ των πραγμάτων έχει την δημοσκοπική πρωτοβουλία - μάλλον αναμένει τον κ. Καραμανλή ένα έστω ετεροχρονισμένο πασχαλινό εκλογικό δώρο! Είδομεν!

Πασχαλινά Παράδοξα ή η Χαρμολύπη στην Πολιτική!

                Χωρίς αμφιβολία, από τις πλέον συναρπαστικές στιγμές στην επιστημονική ζωή του ασχολούμενου περί την πολιτική επικοινωνία, αποτελούν εκείνες οι χρονικές περίοδοι όπου οι εκτιμήσεις του δε συμπίπτουν με τις απόψεις της τρέχουσας φιλολογίας. Σημειώναμε, ακριβώς στο προηγούμενο άρθρο μας, την μοναδική στρατηγική που κατά την άποψή μας θα πρέπει να ακολουθήσει ο επικοινωνιακός σχεδιασμός της Νέας Δημοκρατίας ώστε να αντιστρέψει την αρνητική τάση που καταγράφεται στο εκλογικό σώμα για το κυβερνών κόμμα. Ασφαλώς και αυτό προκύπτει αν έχει παρακολουθήσει κανείς τις κατά καιρούς αναλύσεις μας, η ανάρτησή μας δεν προέκυψε από κομματική τοποθέτηση αλλά από μελέτη των κατά καιρούς δημοσιοποιούμενων δημοσκοπικών δεδομένων και της τρέχουσας πολιτικής επικαιρότητας.

                Η στρατηγική της "ρηγματώδους αντιστροφή τάσης" εν ολίγοις, επιβάλλει την- προσχεδιασμένη- ραγδαία επιτάχυνση των πολιτικών γεγονότων, ώστε μεγάλες ομάδες αναποφάσιστων ψηφοφόρων -οι οποίοι στην τρέχουσα συγκυρία συγκροτούν υπολογίσιμη εκλογική μάζα-καθώς και διεσπαρμένοι σε άλλους πολιτικούς χώρους απογοητευμένοι πρώην ψηφοφόροι  της ΝΔ, να επιστρέψουν υπό το "βάρος" των πολιτικών εξελίξεων στο κυβερνών κόμμα και μάλιστα σε μικρό χρονικό διάστημα. Η συγκεκριμένη στρατηγική δεν αποφέρει μακροπρόθεσμα εκλογικά οφέλη, καθόσον ανήκει στη γκάμα των "βραχυχρόνιων επιλογών" (short-term option) και συναφώς προϋποθέτει την σχετικά άμεση προκήρυξη εκλογών.

                 Θα ακολουθήσει η Νέα Δημοκρατία τη συγκεκριμένη στρατηγική; Δεν το γνωρίζουμε. Η μοναδική ένδειξη που μπορούμε να διαγνώσουμε προς αυτήν την κατεύθυνση στο πολιτικό μας σκηνικό είναι η επιτάχυνση και η επικοινωνιακή ωρίμανση θεμάτων που είχαν απασχολήσει από αρκετά έως πολύ έντονα στο παρελθόν την κοινή γνώμη (όπως οι υποθέσεις "Παυλίδη" και "SIEMENS").  Ενώ λοιπόν δημιουργούνται προϋποθέσεις πρόωρης προσφυγής στις κάλπες - με ενδεχόμενη διαγραφή βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος, απότοκη των γνωστών γεγονότων εντός και εκτός Κοινοβουλίου- βρισκόμαστε μπροστά στο παράδοξο φαινόμενο η υπολειπόμενη δημοσκοπικά Κυβέρνηση να "φλερτάρει" με την προκήρυξη εθνικών εκλογών, η δημοσκοπικά ευημερούσα αξιωματική αντιπολίτευση να αφίσταται της πανταχόθεν διακηρυγμένης- μέχρι πρότινος- θέσης της περί επιτακτικής ανάγκης προσφυγής στην λαϊκή ετυμηγορία. Βεβαίως, ποικίλοι αναλυτές και "αναλυτές" έσπευσαν να δικαιολογήσουν τη στάση του ΠΑΣΟΚ καταφεύγοντας στο "εργαλείο" της αποφυγής αλλαζονικής συμπεριφοράς, θεωρώντας ότι το εκλογικό σώμα συμπεριφέρεται ως παιδαγωγός των "ατακτούντων" πολιτικών σχηματισμών! Κατά τη δική μας άποψη, απλά το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να παγιώσει την εκλογική του άνοδο, αποσπώντας "θετική" ψήφο, αρνούμενο με τη στάση του το ευμετάβλητο μιας ψήφου "τιμωρίας" της ΝΔ, υποκείμενη στη στρατηγική της "ρηγματώδους αντιστροφής τάσης" που περιγράψαμε πιο πάνω. Ας σημειώσουμε ότι τόσο ο εν δημοσκοπική πτώση ευρισκόμενος ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, ο ανά πάσα στιγμή εν κινδύνω διασπάσεως ευρισκόμενος ΛΑΟΣ, όσο και το εν ανόδω ευρικόμενα ΚΚΕ και καινοφανείς "Οικολόγοι" δεν θα ευνοούσαν το σενάριο μιας εξαιρετικά "πολωτικής" προεκλογικής περιόδου, για ευνόητους λόγους.

                Ταυτόχρονα και ενόψει του κύματος της οικονομικής κρίσης, η οποία επικοινωνιακά είναι ήδη εδώ, παράγεται ένα ακόμη παράδοξο. Έχουμε αναφέρει και στο παρελθόν ΄ότι στο επίκεντρο κάθε εκλογικής αναμέτρησης τοποθετούνται από τους πολίτες προσωπικότητες και όχι προγράμματα ενώ το μείζον εκλογικό διακύβευμα παραμένει διαχρονικά η οικονομία. Το σύνηθες δίλλημα στο οποίο καλείται το εκλογικό σώμα να τοποθετηθεί δεν είναι άλλο από την επιλογή του πλέον κατάλληλου προσώπου (και στο "κατάλληλος" παρακαλώ θεωρήσατε γενναία δόση συναισθηματικών κατηγορημάτων) για τη διαχείριση των οικονομικών ζητημάτων. Όλα ξεκινούν και όλα καταλήγουν στην Οικονομία. Που ευρίσκεται το παράδοξο της παρούσης φάσεως; Ακριβώς στο γεγονός ότι η οικονομία έχει ήδη ευρεθεί στο επίκεντρο της καθημερινότητας των πολιτών με τη μορφή της περίφημης πια "οικονομικής κρίσης" προεξοφλώντας στο εκλογικό σώμα την οικονομική δυσπραγία σχεδόν ανεξάρτητα από την επιλογή προσώπου ή κομματικού φορέα.

                Δεδομένης της παραπάνω κατάστασης, το αμέσως επόμενο ζήτημα που απασχολεί το εκλογικό σώμα- μετά τον κύκλο της οικονομίας - συνιστά εκείνο της ασφάλειας. Δεν θα κουράσουμε εδώ με τετριμμένες αναφορές περί "συντηρητικής στροφής της κοινωνίας" κλπ. Επικοινωνιακά, το ζήτημα της ασφάλειας και ο σχετικός διάλογος βρίσκονται σε εξέλιξη, θα είναι σχετικά απλό να μετασχηματιστεί "εν κινήσει" σε προεκλογικό κεντρικό θέμα αναφοράς και ας σημειώσουμε ότι τουλάχιστον για την ανανεωτική αριστερά δεν θα αποτελέσει προνομιακό πεδίο προεκλογικού λόγου.

                Από την άλλη πλευρά, το ΠΑΣΟΚ θα διαπράξει μέγιστο στρατηγικό σφάλμα αν -δελεαζόμενο από τη ρευστή ψήφο που θα προέλθει από την αριστερή του "δεξαμενή" - υποβαθμίσει το ζήτημα της ασφάλειας των πολιτών και επικεντρώσει την προεκλογική του ατζέντα μονοθεματικά -όπως μέχρι πρόσφατα συνήθιζε να πράττει- στον τομέα της οικονομίας. Είναι απαραίτητο να διατυπώσει πολιτικό- όχι αντιπολιτευτικό -λόγο σε αυτόν τον τομέα εφόσον επιθυμεί να απευθυνθεί σε κρίσιμες εκλογικές μάζες που τελικώς κρίνουν το αποτέλεσμα.

               

              

Παρακαλούνται οι Επιβάτες να Δέσουν τις Ζώνες τους: "Ρηγματώδης" Αντιστροφή Τάσης!

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι πρόσφατες εξελίξεις στην πολιτική σκηνή της χώρας κατά το τελευταίο δίμηνο, αγαπητέ αναγνώστη, πάντοτε από την πλευρά της πολιτικής επικοινωνίας.

Δεν θα απαριθμήσουμε τα γεγονότα, είναι άλλωστε γνωστά. Αξίζει όμως να σημειώσουμε δύο ζητήματα, χρήσιμα για την ανάλυση που θα ακολουθήσει:

-Πρώτον: Ο Πρωθυπουργός διαφαίνεται να κινείται προς την κατεύθυνση της επιτάχυνσης του πολιτικού χρόνου, παρεμβαίνοντας τόσο εντός Κοινοβουλίου όσο και εκτός, τονίζοντας την προσωπική του εικόνα.

-Δεύτερον: Το ΠΑΣΟΚ και ειδικότερα ο αρχηγός του μάλλον υπαναχωρεί από την αρχική του θέση, της πρότασης περί πρόωρων εκλογών, όντας βεβαίως εγκλωβισμένος στην επιλογή του αυτή και επιπλέον, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δημοσκοπικά διατηρεί μεν την πρώτη θέση έχοντας όμως τερματίσει την επιταχυνόμενη ανοδική του πορεία.

Εν ολίγοις, ο κ. Καραμανλής εμφανίζεται μάλλον διατεθειμένος να αναλάβει πρωτοβουλίες -οι οποίες βεβαίως οδηγούν σε εκλογές- προκειμένου να επαναφέρει το κόμμα του στην πρωτοκαθεδρία, μέσω της στρατηγικής που θα ονομάζαμε "ρηγματώδη αντιστροφή" (cracking reverse strategy).

Το σχετικά αυξημένο ποσοστό των αναποφάσιστων ψηφοφόρων -προερχόμενων κατά μείζονα λόγο από το κυβερνών κόμμα- σε συνδυασμό με τη "διάχυση" απογοητευμένων οπαδών της Νέας Δημοκρατίας σε γειτονικούς της πολιτικούς σχηματισμούς καθώς και με τα χαμηλά επίπεδα συσπείρωσης οδήγησε το κόμμα του κ. Καραμανλή στη δεύτερη θέση και μάλιστα με ποσοστό πολύ μικρότερο σε σχέση με τη συνήθη εκλογική του δύναμη. Ψήφος διαμαρτυρίας και τιμωρίας συνάμα. Η στρατηγική της ρηγματώδους αντιστροφής προβλέπει την απότομη απόσπαση μεγάλου τμήματος των "περιπλανώμενων" ψηφοφόρων -όχι όμως του συνόλου- από τους χώρους όπου αυτοί "περιπλανώνται" αφήνοντας στη θέση τους "ρήγματα", δηλαδή σε πρώτη ανάγνωση "ανεξήγητα" δημοσκοπικά κενά. Ως δημοσκοπικό κενό (gap) ορίζεται η διαφορά από μέτρηση σε μέτρηση των ποσοστών ενός κόμματος όταν αυτή δεν υλοποιείται ομαλά και σταδιακά αλλά απότομα - ανάμεσα σε δύο διαδοχικές μετρήσεις - και χωρίς προηγούμενη ένδειξη ή άλλη προφανή αιτία. Η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής απαιτεί τρεις προϋποθέσεις:

- Τον τερματισμό της ανόδου του πρώτου κόμματος. Στην περίπτωσή μας είναι μάλλον ορατή η εξάντληση των εκλογικών δεξαμενών του ΠΑΣΟΚ. Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή το κόμμα του κ. Παπανδρέου συνεχίσει την ανοδική του πορεία αντλώντας εκλογική δύναμη από σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό φάσμα τότε το εκλογικό παίγνιο έχει κριθεί οριστικά.

- Τη θεαματική μεταβολή στο επικοινωνιακό προφίλ του πολιτικού σχηματισμού που υιοθετεί τη "ρηγματώδη αντιστροφή". Παρατηρούμε τη ρητορική της Νέας Δημοκρατίας να μετακινείται στο χώρο της λαϊκής Δεξιάς ενώ σποραδικά δε διστάζει να "δανιστεί" την ήπια έκδοση του πολιτικού λεξιλογίου του ΛΑΟΣ. Στο πλαίσιο αυτό δε θα αποτελούσε έκπληξη μια σειρά κινήσεων του Πρωθυπουργού με σκοπό τη σχεδόν πλήρη -αλλά πάντοτε διαχειριστική - αποκοπή από σφάλματα του παρελθόντος (διαγραφή βουλευτών και στελεχών που επιβάρυναν το κλίμα, δυναμικές παρεμβάσεις με έντονο το προσωπικό και επικοινωνιακό στοιχείο σε "τρέχοντα" θέματα κλπ)

- Την άμεση - ακριβώς μετά την καταγραφή των πρώτων δημοσκοπικών ενδείξεων - προσφυγή στις κάλπες προκειμένου να "κεφαλαιοποιηθούν" τα εκλογικά κέρδη από την κίνηση της "ρηγματώδους αντιστροφής".

Εκτιμάμε ότι κατά τις επόμενες μετρήσεις της κοινής γνώμης θα καταγραφούν φαινόμενα που θα εντάσσονται στην ακολουθούμενη στρατηγική πολιτικής επικοινωνίας που περιγράψαμε:

-Μείωση των ποσοστών του ΛΑΟΣ, όχι όμως σε επίπεδα που δεν θα του επιτρέπουν να εισέλθει στο Κοινοβούλιο. Ομοίως αναμένεται να καταγραφεί και οριακή μείωση των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ. Αμφότερα τα δύο "μπλοκ" ψηφοφόρων αναμένεται να αθροισθούν στα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας.

-Ραγδαία μείωση του ποσοστού των αναποφάσιστων ψηφοφόρων και ραγδαία αντίστοιχα αύξηση του ποσοστού του Κυβερνώντος κόμματος, προερχόμενη από τη δεξαμενή των αναποφάσιστων.

-Σχετικά μικρή ενίσχυση των ποσοστών του ΚΚΕ, συμπίεση του ΣΥΡΙΖΑ και "εξαφάνιση" των Οικολόγων. Τα δημοσκοπικά κενά αναγκαστικά θα κάνουν την εμφάνισή τους στο σύνολο των "παικτών" του πολιτικού σκηνικού, ως "αντίδραση" του εκλογικού σώματος στις πολιτικές κινήσεις του κόμματος που επιχειρεί τη "ρηγματώδη αντιστροφή".

-Ραγδαία ενίσχυση της συσπείρωσης της Νέας Δημοκρατίας σε συνδυασμό με αντίστοιχη αύξηση των ποσοστών "καταλληλότητας" του Πρωθυπουργού.

Καλή Ανάσταση!

Παρακαλούνται οι κ.κ Αναποφάσιστοι να Επιστρέψουν στα Κόμματά τους!

Το σύνολο του δυναμικού της πολιτικής ανάλυσης και των media ασχολήθηκε ενδελεχώς με την ομιλία του κ. Καραμανλή στην Κεντρική Επιτροπή της Νέας Δημοκρατίας. Το ίδιο κι εμείς από αυτό το ιστολόγιο, εγκαίρως, είχαμε επισημάνει τα βασικά σημεία της στρατηγικής του Πρωθυπουργού, όπως αυτή εκφράσθηκε στην εσωκομματική εκδήλωση του κυβερνώντος κόμματος. Και η "αγορά πολιτικού χρόνου" διατυπώθηκε και το "σιωπητήριο" προς τους διαφωνούντες βουλευτές και όλα τα σχετικά.
Ωστόσο, η καταγραφείσα ταχεία μετακίνηση μεγάλου αριθμού ψηφοφόρων από τα "μητρικά" κόμματα και κυρίως από τη Νέα Δημοκρατία, προς την εκλογική δεξαμενή των αναποφάσιστων είναι εκείνη που προκαλεί τριγμούς στο οικοδόμημα της κεντρικής πολιτικής σκηνής και πολλαπλασιάζει των αριθμό των δημοσκοπήσεων που βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Αυτοί λοιπόν προκαλούν νευρικότητα στη Νέα Δημοκρατία και στον αρχηγό της; Βεβαίως, η προτίμηση του εκλογέα να δηλώσει στη δημοσκόπηση αναποφάσιστος αποτελεί το αιτιατόν και όχι το αίτιο, εντούτοις η επιστροφή των πρώην δεδηλωμένων οπαδών, φίλων ή συμπαθούντων στην κομματική μάντρα δεν αποτελεί από μόνη της αυτοσκοπό ενός πολιτικού οργανισμού; Προφανώς!
Μια όχι επαρκώς αναλυθείσα παράμετρος της τρέχουσας πολιτικής συγκυρίας είναι η "παραγωγή" κλίματος αναποφασιστικότητας. Οπωσδήποτε δεν πρόκειται για κεντρικό πολιτικό φαινόμενο, αλλά απλά για ένα ενδιαφέρον ζήτημα πολιτικής επικοινωνίας.
Το σώμα των αναποφάσιστων ψηφοφόρων, ιδιαίτερα όταν αυτό διογκώνεται σε βραχύ χρονικό διάστημα, γεγονός που προσδίδει ρευστότητα στο σύστημα, "μολύνει" τα δημοσκοπικά δεδομένα με τον ιό της αυξημένης αβεβαιότητας. Ο νικητής δεν μπορεί να χαρεί τη νίκη του και ο ηττημένος διατηρεί ελπίδες. Τα μοντέλα πρόβλεψης της ποσοστιαίας κατανομής ψήφου των αναποφάσιστων -δηλαδή πρόβλεψης της εκλογικής συμπεριφοράς τους όταν εκφρασθεί η προτίμησή τους - δεν λειτουργούν με επαρκή ακρίβεια σε μεγάλο όγκο αδιευκρίνηστης ψήφου. Προερχόμενοι από διάφορα κοινωνικά και πολιτικά πεδία - από δυσαρεστημένους πρώην φανατικούς ψηφοφόρους μέχρι αυτοαποκαλούμενους ψηφοφόρους της τελευταίας στιγμής - οι αναποφάσιστοι δεν συγκροτούν μια εκλογική ομάδα που μπορεί να αναλυθεί και να κατανοηθεί εύκολα. Εξ' ου και ο σημερινός τίτλος του άρθρου μας, όπου προτρέπουμε - διασκεδάζοντας!- τους ψηφοφόρους να μην προκαλούν πονοκέφαλο στους δημοσκόπους!
Στην παρούσα φάση, ο εκλογικός όγκος των αναποφάσιστων ψηφοφόρων διογκώνεται ραγδαία. Ενδεχόμενη πόλωση της πολιτικής ατμόσφαιρας θα προκαλέσει συμπιεστικά φαινόμενα αλλά δεν αναμένεται να απομειώσει σημαντικά το πλήθος των αναποφάσιστων, εξαιτίας των πολλαπλών και αντικρουόμενων μηνυμάτων που προέρχονται από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα και απευθύνονται σε επίσης ολόκληρο το πολιτικό φάσμα.
Μολονότι δεν μπορεί να προβλέψει κανείς τη χρονική εξέλιξη του φαινομένου, θα είχε αξιοσημείωτο ενδιαφέρον να δούμε σε επόμενες δημοσκοπήσεις περαιτέρω μετακίνηση προς την αδιευκρίνηστη ψήφο και άλλων ψηφοφόρων.

Ο ΣΥΡΙΖΑ τι θα Κάνει με τον Τσίπρα;

              Το πολιτικό σκηνικό φαινόταν πάνω-κάτω δεδομένο. Ο κ. Καραμανλής κυριαρχούσε, ο κ. Παπανδρέου εσωστρέφετο και ο κ. Αλαβάνος δεν έχανε ευκαιρία για διαμαρτυρία. Ο ΣΥΡΙΖΑ ανέπτυξε και εξέλιξε ένα πολύ ιδιαίτερο μοντέλο πολιτικού κόμματος. Χωρίς ένα σαφές και συγκεκριμένο ιδεολογικό και προγραμματικό πλαίσιο, χωρίς να οριοθετεί στόχους άσκησης συγκεκριμένης πολιτικής, ολικός αρνητής των πάντων κατόρθωσε να συγκεντρώσει σχετικά μεγάλα τμήματα του εκλογικού σώματος, πολύ ευρύτερα από εκείνα της λεγόμενης ανανεωτικής αριστεράς.

              Η προσέλκυση εκλογικής δύναμης βασίσθηκε στη δυναμική παρουσία ενός πρωτότυπου  πολιτικού lifestyle, όπου υπό την ίδια κομματική στέγη συνωστίζονταν πολίτες διαμαρτυρόμενοι για ένα σύνολο ετερόκλητων ζητημάτων, από τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων μέχρι την έλλειψη περιβαλλοντικής πολιτικής.

               Κάπου εκεί έκανε την εμφάνισή του ένας νέος πολιτικός ο κ. Τσίπρας ως αρχηγός του κόμματος, εφόσον αξιολογήθηκε από την προηγούμενη ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ πως ένα καινούριο, δυναμικό πρόσωπο, άγνωστο στο ευρύ κοινό θα μπορούσε να κεφαλαιοποιήσει τα επικοινωνιακά οφέλη και να παγιώσει μια συμπαγή πολιτική δύναμη στην σύγχρονη ελληνική κεντροαριστερά.
              
                Το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό και τα δημοσκοπικά αποτελέσματα γνωστά. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέβηκε με την ίδια περίπου ταχύτητα που εκτοξεύθηκε, σε ποσοστά προτίμησης. Αξίζει να θυμηθούμε ότι μέρος της κοινής γνώμης θεώρησε προς στιγμήν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, υπό τον κ. Τσίπρα, θα μπορούσε να αποτελέσει ρυθμιστή και ουσιαστικό παράγοντα ενός μελλοντικού σχήματος εξουσίας, το πιθανότερο μαζί με το ΠΑΣΟΚ του κ. Παπανδρέου.

                Είναι φανερό ότι η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία και ουσιαστικά προώθησε την άνοδο Τσίπρα στην ηγεσία του κόμματος, υποτίμησε δύο πράγματα:
                 -Πρώτον, την αδυναμία του κ. Τσίπρα να εμφανισθεί ως εν δυνάμει ηγέτης και διεκδικητής μεριδίου της εξουσίας ενός μελλοντικού κυβερνητικού σχήματος. Σε αυτό το επίπεδο, δύσκολα η κοινή γνώμη θα μπορούσε να τον φανταστεί ως ισοδύναμο πολιτικό συνομιλητή του κ. Παπανδρέου. Χωρίς υπερκομματικά γνωστή πολιτική διαδρομή και χωρίς το αντίστοιχο φορτίο, οι πολιτικές δυνατότητες του κ. Τσίπρα περιορίζονται σε ένα μικρό μέρος της κοινής γνώμης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται αντίστοιχα για την πολιτική του ισχύ. Στην προσπάθειά του ο  κ. Αλαβάνος να προσελκύσει ακροατήριο από ευρύτερους πολιτικούς χώρους, προώθησε τον κ. Τσίπρα υποτιμώντας τη σημασία της αριστερής πτέρυγας του ΠΑΣΟΚ ως κύριας δεξαμενής ψήφων. Με απλά λόγια, στόχευσε σε όλο το πολιτικό φάσμα, ρισκάροντας να απολέσει τον κεντρικό του -φυσικό- στόχο, που είναι το "αριστερό" ΠΑΣΟΚ και το οποίο με έναν ισχυρό Παπανδρέου θα συσπειρωνόταν γύρω από αυτόν, αγνοώντας την "πρόκληση" Τσίπρα.

                  -Δεύτερον, ο κ. Αλαβάνος μάλλον δεν διέγνωσε ορθά την ταχύτητα ροής του πολιτικού χρόνου εις βάρος της Νέας Δημοκρατίας. Η επανεκλογή του κ. Καραμανλή το 2007 και υπό τις δυσμενείς συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα, οδήγησε τον κ. Αλαβάνο στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη στρατηγική για το ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν να επενδύσει ακόμη περισσότερο στην ψήφο διαμαρτυρίας, διευρύνοντας αυτήν την επικοινωνιακή επιλογή στο μέγιστο του φάσματος και για αρκετό χρόνο. Θεώρησε ότι το ΠΑΣΟΚ θα αδυνατούσε για αρκετό καιρό να ανασυγκροτηθεί και να αμφισβητήσει την απόλυτη κυριαρχία Καραμανλή και κατά συνέπεια ο ΣΥΡΙΖΑ θα είχε όλον τον καιρό να επενδύσει σε μια λύσει τύπου Τσίπρα, η οποία σε βάθος χρόνου θα αποδεικνυόταν ως η εναλλακτική λύση σε ένα γηρασμένο και -ίσως και διασπασμένο- κεντροαριστερό χώρο.

                Οπωσδήποτε η λύση Τσίπρα στις συνθήκες πόλωσης, που εκ των πραγμάτων αναμένεται να επανακάμψουν, προκειμένου να δημιουργηθούν εκ νέου προϋποθέσεις ευθείας αντιπαράθεσης των δύο διεκδικητών της εξουσίας -Καραμανλή/Παπανδρέου- δεν αποτελεί την ορθότερη επιλογή. Είναι σαφές ότι θα βλέπουμε όλο και περισσότερο τον κ. Αλαβάνο έναντι του κ. Τσίπρα να διαχειρίζεται την εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ, με ορατή συνέπεια την σταδιακή πολιτική αποδυνάμωση ή και απομόνωση του νεαρού αρχηγού του. Δεν γνωρίζουμε αν θα εγερθεί ζήτημα αρχηγού στο κόμμα της ανανεωτικής αριστεράς. Βεβαίως, η κοινωνία, δια των δημοσκοπήσεων, το έχει ήδη θέσει και θα ήταν σφάλμα πρώτου μεγέθους ένα κόμμα με την ιστορική διαδρομή του ΣΥΡΙΖΑ δε συλλάβει το μήνυμα της κοινωνίας. Αναμένονται οι εξελίξεις με ενδιαφέρον!

                

Ο Κολοκοτρώνης, τα Golden Boys και η "Μαύρη Πέμπτη" της Νέας Δημοκρατίας!

Ο Θεόδωρος Κολoκοτρώνης είπε μίαν φοράν εις τον Κυβερνήτην (Καποδίστρια):

     ― Μου χάλασες την Ελλάδα.
     ― Γιατί; του απεκρίθη εκείνος.

     ― Γιατί έπρεπε να το κάμης 5 φράγκικο και 15 να το αφήσης τούρκικο, μετά είκοσι χρόνους να το κάμης 10 φράγκικο και να το αφήσης 10 τούρκικο, και πάλιν μετά είκοσι έτη να το κάμης 15 φράγκικο και να το αφήσης 5 τούρκικο, ώστε μετά είκοσι άλλους τόσους χρόνους να γίνη όλο φράγκικο.

Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836. 1846. Γιάννης Bλαχογιάννης, Iστορική Aνθολογία, 1927. 211.

Κάποτε έγινε υπουργική μεταβολή. Ο Βασιλεύς Όθωνας τονε ρώτησε (τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη) τη γνώμη του.
    ― Οι βιολιτζήδες άλλαξαν, ο χαβάς μένει ο ίδιος! είπε.

Γιάννης Bλαχογιάννης, Iστορική Aνθολογία, 1927. 224.

             Για τα τρέχοντα δημοσκοπικά δεδομένα δεν θα πούμε κάτι παραπάνω από αυτά που εκτιμούσαμε ήδη από τις 12 Ιουνίου εδώ, αγαπητοί αναγνώστες. Η τελευταία δημοσκόπηση της ALCO στο αποψινό δελτίο του ALTER σήμανε και την ολική αντιστροφή της εικόνας, που ήθελε τον κ. Καραμανλή να κατισχύει ολοκληρωτικά και επί ικανό χρονικό διάστημα επί του κ. Παπανδρέου. Μια πραγματικά "Μαύρη Πέμπτη" για το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, που οδηγείται πλέον σε ένα καθοδικό επικοινωνιακό "σπιράλ" χωρίς ορατή δυνατότητα ανάκαμψης. Σε ανάλογες καταστάσεις λειτουργεί ο αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος της θετικής ενίσχυσης -του ΠΑΣΟΚ εν προκειμένω - οπότε και θα βρισκόμαστε - εκτός απροόπτου - τουλάχιστον για τρεις μήνες μπροστά σε αυτήν την εικόνα.
 
             Ο Πρωθυπουργός είχε άποψη - όπως δήλωσε και στη ΔΕΘ - για την επερχόμενη δημοσκοπική φθορά, την οποία και θεωρούσε μάλλον πρόσκαιρη, βασιζόμενος προφανώς στην καταγεγραμμένη υπεροχή του σε όλες τις προηγούμενες έρευνες. Το σενάριο που επεξεργάστηκε προέβλεπε, μάλλον, ότι θα υπάρξει εξαιτίας των οικονομικών μέτρων καθώς και της συνολικής μεταρρυθμιστικής πολιτικής, φθορά για τη Νέα Δημοκρατία, αντιστρέψιμη όμως με την -συνήθη κατά την περίοδο διακυβέρνησης του κ. Καραμανλή-ανάλωση του πρωθυπουργικού επικοινωνιακού κεφαλαίου.

          Λάθος εκτίμηση. Αποδεικνύεται επίσης, από την εξέλιξη των γεγονότων, ότι δεν είχε και εναλλακτικό σχέδιο. Ο πολιτικός χρόνος τρέχει - ο κ. Παπανδρέου ήδη εφαρμόζει την δοκιμασμένη συνταγή της επίσκεψης στα, μονίμως προβληματικά, νοσοκομειακά ιδρύματα -και ο Πρωθυπουργός δεν αναλαμβάνει καμιά πρωτοβουλία στο επικοινωνιακό πεδίο. Ασφαλώς και θα λάβει στις επόμενες ημέρες. Δεν γνωρίζουμε το είδος και την ένταση. Αλλά είναι βέβαιον ότι οι πιθανές επιλογές  "καίγονται". Ήδη αναλύθηκε επαρκώς ο ανασχηματισμός που δεν έγινε ακόμη και αρχίζει να αναλύεται στα ΜΜΕ το ενδεχόμενο να ζητηθεί από την Κυβέρνηση ψήφος εμπιστοσύνης στη Βουλή. Το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού αντιπολίτευσης και κοινής γνώμης χάνεται και μαζί με αυτό η πρωτοβουλία και η διαμόρφωση της ατζέντας.

            Η "μηχανιστική" αντίληψη για τα κοινωνικά φαινόμενα -όπως είναι οι εκλογικές και πολιτικές διαδικασίες-αποτελεί κλασσικό σφάλμα στην πολιτική επικοινωνία. Η απλοϊκή σκέψη "θα ακολουθήσω σκληρή αλλά αναγκαία πολιτική στη συνέχεια θα χάσω λίγο σε δημοφιλία αλλά σε βάθος χρόνου οι πολίτες θα κατανοήσουν τη χρησιμότητα της πολιτικής μου και θα θριαμβεύσω" μολονότι ακούγεται λογική, στην πραγματικότητα πάσχει στο εξής απλό: οι πολίτες δεν ψηφίζουν με βάση το πρόγραμμα των κομμάτων! Επιλέγουν τον υποψήφιο που τους προκαλεί τα πλέον θετικά συναισθήματα. Ασφάλεια, σταθερότητα, αξιοπιστία, ακεραιότητα, ικανότητα. Ως οντότητα, το εκλογικό σώμα αναζητά αενάως τον αρχετυπικό "ηγέτη-πατέρα" και όχι τους τεχνοκράτες "golden boys", οι οποίοι μπορούν να παράγουν ιδέες και λύσεις όχι όμως και πολιτική. Η συλλήβδην μεταρρύθμιση των πάντων καθώς η σώρευση σε περιορισμένο χρόνο σημαντικών ζητημάτων (φορολογικά μέτρα, ιδιωτικοποίση Ολυμπιακής, Βατοπαίδι, Βουλγαράκης κλπ) δημιουργεί φοβικά σύνδρομα που δύσκολα απαλύνονται.

            Όχι ότι η απλοϊκή σκέψη δεν μπορεί να γίνει και σοφή και ορθή. Αρκεί να συνοδεύεται από εμπειρία ζωής και κοφτερό νου. Εδώ έρχεται ο Κολοκοτρώνης -δυο ψήγματα από την ατόφια καρδιακή του κοσμαντίληψη έχουμε στον πρόλογό μας απόψε - να συμπυκνώσει σε λίγες γραμμές ό,τι θα έπρεπε να πράξει η Κυβέρνηση  αλλά και ό,τι δεν μπορεί πλέον.

Σε Αναμονή της Ισχυρής Παρέμβασης Καραμανλή

Αν είναι κάτι που χαρακτηρίζει αυτήν την περίοδο την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης είναι η απόλυτη σιωπή. Η απόλυτη απουσία από το επικοινωνιακό πεδίο στο οποίο κυριάρχησαν οι δραστηριότητες Βουλγαράκη, η απόψεις Τατούλη, η φορολογική πολιτική Αλογοσκούφη και το βίντεο του ΠΑΣΟΚ, μαζί με δευτερεύοντα επικοινωνιακά ζητήματα, κτήματα Μονών κ.ά, τα οποία για διάφορους λόγους δεν απολαμβάνουν ευρείας απήχησης.

Ο Γιώργος Παπανδρέου -κατά την άποψή μας σοφά ποιών-επέλεξε να ενεργοποιήσει πολλά θέματα ταυτόχρονα και το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό: Πρόσωπα με μικρή ή μεγαλύτερη σχέση με την Κυβέρνηση και λίγο πριν την παρουσία του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, εμφανίσθηκαν σωρηδόν "απολογούμενα" σε τηλεοπτικές οθόνες και ραδιόφωνα. Μάλλον το ΠΑΣΟΚ κατάλαβε ότι οι μονοθεματικές επικοινωνιακές επιλογές -όπως είχαμε επισημάνει και στο ζήτημα με τα ομόλογα-δεν αποδίδουν. Αντίθετα, η πολλαπλή επικοινωνιακή πρεσέγγιση δεν κουράζει, μεταφέρει σε όλη την κοινωνική διαστρωμάτωση ποικιλία μηνυμάτων και παράγει πολλαπλασιαστικά, αλληλοσυντονιζόμενα αποτελέσματα.

Αντίθετα, καμμία αντίδραση δεν καταγράφηκε από την πλευρά του κ. Καραμανλή. Βεβαίως το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας παρενέβη, ομοίως και στο βαθμό που επέλεξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Αλλά ο κ. Καραμανλής ήταν μάλλον απών. Το προφίλ που έχει διαμορφώσει δεν ταιριάζει με αυτού του είδους την επικοινωνιακή "συμπεριφορά" και ως εκ τούτου αναμένουμε μια μάλλον "ηχηρή" παρέμβαση; Είναι πιθανό, όμως τα περιθώρια ελιγμών μειώνονται. Ένας ανσχηματισμός στην παρούσα φάση -μολονότι το είχαμε καταγράψει ως ενδεχόμενη κίνηση - μάλλον "κάηκε" επικοινωνιακά, εξαιτίας της παρέμβασης Τατούλη. Δεν είναι δυνατό να "συγχρονίσει" ο Πρωθυπουργός το "πολιτικό ρολόι" του με το βουλευτή που χαραξτηρίζεται ως "αντάρτης".

Το επικοινωνιακό παιχνίδι μοιάζει με ιστό αράχνης. Αν δεν κατορθώσεις να απεμπλακείς τάχιστα, κάθε επόμενη κίνηση σε εμπλέκει όλο και περισσότερο. Εάν δεν κατορθώσει ο Καραμανλής να αλλάξει την ατζέντα στη ΔΕΘ, μέσω μιας "θεαματικής" παρέμβασης, αναγκαστικά θα τεθεί ο ίδιος σε θέση συνολικά απολογούμενου για όλες τα δυσάρεστα ζητήματα που απασχόλησαν τα ΜΜΕ όλη την εβδομάδα. Αυτή η κατάσταση βεβαίως θα έχει δύο συνέπειες:

Πρώτον, θα δαπανήσει και ίδιος επικοινωνιακή "ενέργεια" και πολιτικό κεφάλαιο ώστε να δικαιολογήσει καταστάσεις, αντί να προωθεί το δικό του σχεδιασμό.

Δεύτερον, για όσο χρόνο δεν αντιδρά θα υφίσταται πλήγμα η δική του εικόνα, η οποία ναι μεν εμφανίζεται συγκριτικά - και όχι απόλυτα όπως στο παρελθόν -ισχυρότερη, όμως με μεγάλες αυξομειώσεις, γεγονός που δείχνει ότι τα δημοσκοπικά ποσοστά του "καταλληλότερου Πρωθυπουργού" παρακολουθούν τις εξελίξεις και εφόσον αυτές αποδειχθούν δυσμενείς τα ποσοστά θα ακολουθήσουν ανάλογη πορεία.

ΠΑΣΟΚ, Ψέμματα και Βιντεοταινίες!

Δανειζόμαστε το σημερινό τίτλο από τη θαυμάσια ταινία του Steven
Soderbergh, αφού η επικαιρότητα το απαιτεί μεθ’ επιτάσεως, ενώ το
ραγδαίον των εξελίξεων δεν θα πρέπει να εκπλήσσει τους συστηματικούς
αναγνώστες του παρόντος ιστολογίου αφού ήδη στην προηγούμενη ανάρτηση σημειώναμε σχετικά.

Τα γεγονότα στην πολιτική επικοινωνία παράγονται
ενίοτε όταν δημιουργείται το κατάλληλο υπόστρωμα, τόσο σε αυτό που
ονομάζουμε περιρρέουσα ατμόσφαιρα, στην οποία συμπεριλαμβάνεται –μεταξύ
άλλων- και η συγκρότηση του κατάλληλου εκλογικού δυναμικού. Και
εξηγούμεθα.

Είχαμε από καιρό εδώ επισημάνει – και παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις και άλλες πληροφορίες που
έκαναν την εμφάνισή τους στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο- τη λογική
αναγκαιότητα της προκήρυξης πρόωρων εκλογών, εξετάζοντας το ζήτημα από
την πλευρά της στρατηγικής της Νέας Δημοκρατίας. Όταν οι περιστάσεις
οδηγούν προς μια πολιτική κίνηση – όπως είναι οι πρόωρες εκλογές στην
περίπτωσή μας – τότε είναι νομοτελειακή η εμφάνιση γεγονότων που
επιταχύνουν τις εξελίξεις. Δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς εκ των
προτέρων εάν τα γεγονότα αυτά είναι προσχεδιασμένα, τυχαία ή
ευκαιριακά. Όπως δεν γνωρίζουμε –αλλά βασίμως εικάζουμε – εάν η
εμφάνιση του συγκεκριμένου βίντεο και αναφερόμαστε σε αυτό το βίντεο, ήταν προσχεδιασμένη.

Η ανάλυσή μας κατατείνει στο να θεωρήσουμε ότι πρόκειται περί προσχεδιασμένης κινήσεως διότι:
- Προηγείται ενός σημαντικού επικοινωνιακού γεγονότος, όπως είναι η παρουσία του
Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Δημιουργεί προϋποθέσεις δέσμευσης της
πρωθυπουργικής παρουσίας, στο πεδίο που επιθυμεί το ΠΑΣΟΚ και πιθανόν-
εφόσον γίνει ο κατάλληλος επικοινωνιακός χειρισμός – να επισκιάσει
έτερες σχεδιασθείσες κινήσεις από την πλευρά Καραμανλή.

-Έπεται της πρώτης δημοσκόπησης της σεζόν που ξεκινά και η οποία δείχνει
δυσφορία προς την κυβερνητική πολιτική, μικρή απόσταση των δύο κομμάτων
–όντως στα όρια του «στατιστικού λάθους» - και μετά από αρκετό καιρό
άνοδο στα ποσοστά της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Γεγονός το οποίο
βεβαίως είχαμε –ορθώς!- εκτιμήσει ήδη εδώ.

-Έπεται μιας δυσμενούς επικοινωνιακής συγκυρίας για την Κυβέρνηση, εξαιτίας των μέτρων Αλογοσκούφη και της κακής οικονομικής συγκυρίας.

Από τα παραπάνω,καθώς και από τη «σιγή ιχθύος» που τηρήθηκε από την πλευρά της Νέας
Δημοκρατίας, μπορούμε να εξάγουμε τα παρακάτω συμπεράσματα:

-Καταγράφεται σαφής βελτίωση στις μεθόδους του επικοινωνιακού επιτελείου του ΠΑΣΟΚ, σε αντίθεση με
σοβαρές δυσχέρειες που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν. Επιπλέον η φύση και η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε μας δημιουργεί την εντύπωση πως το ΠΑΣΟΚ διαθέτει και άλλα παρόμοια επικοινωνιακά «όπλα» και συνεπώς είναι
πιθανό να διαθέτει και το δυναμικό να ελέγξει τις εξελίξεις.

-Η Νέα Δημοκρατία είναι υποχρεωμένη να «απαντήσει», να δαπανήσει δηλαδή πολιτικό και επικοινωνιακό κεφάλαιο, σε ένα ζήτημα που, όπως φάνηκε, δεν κατάφερε η ίδια να ελέγξει και
συνεπώς ενέχεται ο κίνδυνος να απολέσει την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Βεβαίως στο παρελθόν η Νέα Δημοκρατία μας έχει πείσει πως διαθέτει
επικοινωνιακά στοιχεία – όπως έγινε με την περίπτωση του πρώην γενικού
διευθυντή του ΠΑΣΟΚ του οποίου η περίπτωση «παρουσιάστηκε» ως κεραυνός
εν αιθρία από τον Πρωθυπουργό στη Βουλή –ικανά να προκαλούν ανατροπή
της κατάστασης. Κάτι ανάλογο αναμένουμε και στην παρούσα φάση. Δεν θα
μας προκαλέσει έκπληξη μια ανάλογη κίνηση από πλευράς κυβερνώντος
κόμματος.

Συνολικά, επιβεβαιώνονται τρία πράγματα:

-Το επικοινωνιακό επιτελείο της
Κυβέρνησης εμφανίζει εδώ και αρκετό καιρό αδυναμία να υποστηρίξει
αποτελεσματικά τις επιλογές του κ. Καραμανλή καθώς επίσης αποτυγχάνει
να επιδείξει ακαριαία αντανακλαστικά σε περιπτώσεις αιφνιδιασμού.

-Το ΠΑΣΟΚ δείχνει
να ξαναβρίσκει το βηματισμό του, τουλάχιστον σε επικοινωνιακό επίπεδο.
Εάν η τάση αυτή συνεχιστεί, τότε ο κ. Παπανδρέου – όχι όμως απαραίτητα
και το κόμμα του – να βρεθεί σε πλεονεκτικότερη θέση.

-Οι εξελίξεις που οδηγούν σε πολιτικά γεγονότα
– πιθανόν εκλογές αλλά και ανασχηματισμό- μάλλον επιταχύνονται. Στο
πλαίσιο αυτό δεν θα θεωρούσαμε απίθανη την παρέμβαση των «ανταρτών» της
λαϊκής δεξιάς (Τατούλης, Πολύδωρας κ.α.) αλλά και εκείνη της
εσωκομματικής αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ (Βενιζέλος, Διαμαντοπούλου).
Στηρίζουμε αυτή την εκτίμηση στην κινητικότητα που οπωσδήποτε γίνεται
ορατή στο εκλογικό σώμα και συνεπώς βρισκόμαστε σε φάση όπου
προσφέρεται για ένταση πολιτικού κεφαλαίου από μεμονωμένες
προσωπικότητες με ευρύτερες φιλοδοξίες και για κεφαλαιοποίηση εκλογικών
(δημοσκοπικών ορθότερα) κερδών. Θα αποτολμήσουμε δε την πρόβλεψη,
ορμώμενοι από την παραπάνω γραμμή σκέψης, περί πιθανής καταψήφισης
κάποιου εκ των επικείμενων νομοσχεδίων (των φορολογικών μέτρων επί
παραδείγματι) από έναν ή περισσότερους κυβερνητικούς βουλευτές με
καταλυτικές συνέπειες!

Το Φάντασμα του Σημίτη Στοίχειωσε το Μαξίμου!

Ραγδαίες αναμένονται οι εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό, αγαπητοί αναγνώστες και εξίσου ραγδαίος είναι και ο ρυθμός που ανανεώνουμε τα άρθρα μας, προκειμένου να διαθέτουμε έτοιμες αναλύσεις ώστε να ερμηνεύσουμε τα γεγονότα που έρχονται.

Μπαίνουμε κατευθείαν στο σημερινό μας θέμα: Γιατί έχασε ο Σημίτης τις εκλογές του 2004;
Η ιστορία διδάσκει και ιδιαίτερα η πολιτική ιστορία απλά είναι αναντικατάστατο εργαλείο ανάλυσης των μελλοντικών εξελίξεων. Αρκετοί οι λόγοι που οδήγησαν στην εκλογική αποτυχία έναν Πρωθυπουργό που κατείχε τα σκήπτρα του "καταλληλότερου" πριν ο κ. Καραμανλής καταλάβει αυτή τη θέση. Κατά την άποψή μας πάντως, κυρίαρχο ρόλο διαδραμάτισε η απώλεια της άμεσης σχέσης που συνέδεε τον Πρωθυπουργό Σημίτη με την κοινωνία. Άσχετα με τα επιτεύγματα ή μη στην εξωτερική πολιτική, άσχετα με τις όποιες επιτυχίες ή μη στα εσωτερικά ζητήματα, όταν οι πολίτες αντιληφθούν ότι η εξουσία αποκόπτεται από τα προβλήματα που αυτοί αντιμετωπίζουν ή με απλά λόγια όταν συναισθάνονται ότι η Κυβέρνηση δεν "δουλεύει για τους πολίτες" τότε η σχέση κοινωνίας-εξουσίας διαταράσσεται και οι προτάσεις διακυβέρνησης-θετικές ή αρνητικές δεν έχει σημασία- τα λαμβανόμενα μέτρα- επίσης άνευ σημασίας ως προς την αποτελεσματικότητα, απλά δεν αγγίζουν το εκλογικό σώμα. Αυτός είναι ο πυρήνας της εκλογικής ήττας. Ή για να το θέσουμε όπως κάποτε το έθεσε στον Α. Παπανδρέου η Μελίνα Μερκούρη "Πρόεδρε δεν είμαστε πια σέξυ!".

Τα ίδια μέτρα, τα ίδια νομοσχέδια, οι ίδιες αποφάσεις αποτιμώνται εντελώς διαφορετικά όταν οι πολίτες διαισθάνονται ότι η Κυβέρνηση εργάζεται επ' ωφελεία της κοινωνίας. Βεβαίως, αν δεν εκτιμηθεί ορθά η συγκυρία, υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι μέτρα που εξαγγέλλονται στο βωμό της "αξιοπιστίας", της "ειλικρίνειας", της νοοτροπίας "εμείς λέμε την αλήθεια στο λαο και δεν κρύβουμε τα προβλήματα", να ερμηνευθούν εντελώς διαφορετικά από το εκλογικό σώμα. Στην τρέχουσα συγκυρία, μάλλον συμβαίνει κάτι ανάλογο. Στο πρώτο κύμα μεταρρυθμίσεων αυτής της Κυβέρνησης, η κοινωνία έκρινε θετικά τα επώδυνα μέτρα της ασφαλιστικής και εκπαιδευτικής "μεταρρύθμισης" ή μεταρρύθμισης - ό,τι προτιμάτε - διότι πολύ απλά θεωρούσε πως ασχέτως σφαλμάτων, υπαναχωρήσεων και εν γένει δυσχερειών, η Κυβέρνηση εμφορείτο από την αγαθή πρόθεση να αναμορφώσει υπέρ των πολιτών, χρονίζοντα ζητήματα της ελλειμματικής και προβληματικής Ελληνικής δημόσιας διοίκησης.

Σήμερα, τα αναγγελθέντα μέτρα -φορολογικά, ασφαλιστικά, ευρύτερα οικονομικά και άλλα - δεν διαθέτουν την ίδια ποιότητα, δεν έχουν το ίδιο βάρος, δε μεταφέρουν όραμα, δεν προάγουν το μύθο των "μεταρρυθμίσεων" και σαφώς δεν εισπράττονται από την κοινωνία ως μέτρα αναμόρφωσης αλλά ευκαιριακής αντιμετώπισης τρεχόντων προβλημάτων, τα οποία πιθανώς διογκώθηκαν από εσφαλμένους χειρισμούς της Κυβέρνησης.

Αυτή η ουσιαστική διαφορά, αυτό το "φάντασμα του παρελθόντος" που αφορά στην αρνητική στάση της κοινωνίας απέναντι σε σημαντικές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, που όμως δεν εισπράττονται ως τέτοιες από το εκλογικό σώμα και συναφώς δεν αποτιμώνται αναλόγως, οδηγεί σταδιακά στην διακοπή επικοινωνίας μεταξύ εκλογικού σώματος και Πρωθυπουργού. Η φράση οπωσδήποτε εμπεριέχει γενίκευση, αλλά εξυπηρετεί αυτό που επιθυμούμε να καταγράψουμε: Η αδυναμία πολιτικής επικοινωνίας της τελευταίας περιόδου του Σημίτη στοιχειώνει την τρέχουσα πολιτική επικοινωνία του Καραμανλή. Νομοτελειακά και εφόσον δεν μεταβληθεί άμεσα, οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα.

Ο κ. Καραμανλής ανοίγει πολλαπλά μέτωπα με ετερόκλητες κοινωνικές ομάδες στο πλαίσιο μιας πολιτικής που στη θεωρία τουλάχιστον τον θέλει να είναι ο υπεύθυνος ηγέτης, με ρεαλιστικές και εφικτές λύσεις, με όραμα μεταρρυθμιστικό και βεβαίως εν σύγκριση με την απουσία προτάσεων και τη συνεχή και στείρα αρνητική κριτική της αντιπολίτευσης, αυτομάτως θα τον καθιστούσε ως λύση-μονόδρομο. Όμως, και εδώ αξίζει να επικεντρώσουμε την προσοχή μας, η συγκυρία μεταβλήθηκε. Η κοινωνία δεν βρίσκει αυτού του είδους την πολιτική πλέον να λειτουργεί υπέρ της, αλλά θεωρεί ότι την προσκαλεί να παραιτηθεί από προνόμια και δικαιώματα χωρίς σχέδιο, χωρίς προοπτική και μάλιστα σε χέρια χωρίς ικανότητες και πρόθεση να εργαστούν υπέρ αυτής, εφόσον η αξιοπιστία κυβερνητικών στελεχών έχει τρωθεί και εκ των έσω. Πολιτική υψηλού ρίσκου η οποία μολονότι αποδείχθηκε εξαιρετικά επιτυχημένη στο παρελθόν, σήμερα οδηγεί σε εγκλωβισμό και περιορισμό των διαθέσιμών επιλογών. Δεν επιτρέπει - επί παραδείγματι - επικοινωνιακά ωφέλιμο ανασχηματισμό, εντούτοις πολιτικά αναγκαίο, εφόσον θα διασυνδεθεί άμεσα με ομολογία ήττας και λανθασμένων χειρισμών. Οι εξελίξεις αναμένονται με ενδιαφέρον!

Φοροεπιδρομή: 10 (Έξυπνοι!) Τρόποι για να Αποφύγετε τους Νέους Φόρους!

Το πλεονέκτημα - αλλά και μειονέκτημα ταυτόχρονα - της επικοινωνιακής ανάλυσης των γεγονότων είναι η αδιαφορία που διακατέχει αυτήν την επιστήμη για τα πραγματικά δεδομένα και η επικέντρωση της προσοχής της στη σφαίρα της επικοινωνίας, στον ιδεατό κόσμο των μηνυμάτων, κάτι σαν τον πλατωνικό κόσμο των ιδεών.

Δεν έχει σημασία, με απλά λόγια, αν τα καινούρια φορολογικά μέτρα κινούνται στη σωστή ή στη λάθος κατεύθυνση από την τεχνικο-οικονομική άποψη του όρου. Σημασία έχει πως επικοινωνείται το μήνυμα των μέτρων αυτών. Αν η κοινή γνώμη πεισθεί πως πρόκειται για αναγκαιότητα και όχι για ευκαιριακή αντιμετώπιση χρόνιων δομικών προβλημάτων, της οικονομίας, τότε κανένα πρόβλημα! Η σύγκριση -μεταξύ πολιτικών που ακολούθησαν οι νυν και οι πρώην κυβερνήσεις -η τοποθέτηση σε άλλη προοπτική - το πάλαι ποτέ "φως στην άκρη του τούνελ"-η πρόκληση για υποβολή αντιπροτάσεων από τους διαφωνούντες -οι οποίες, βεβαίως, ουδέποτε γίνονται αποδεκτές, είναι μόνο μερικές από τις μεθόδους που επιστρατεύονται για να πολλαπλασιαστεί δυναμικά μια διαφορετική εικόνα, ακόμα και για τα πλέον επαχθή οικονομικά μέτρα.

Συνακόλουθα, ορθές λεκτικές και εκφραστικές επιλογές, από τους κατάλληλους - για τις ανάγκες των περιστάσεων - διαμορφωτές της κοινής γνώμης, συνθέτουν μια απολύτως διαφορετική επικοινωνιακή εικόνα. Η "ήπια προσαρμογή", το "δικαιότερο φορολογικό σύστημα", η "ενίσχυση των αδύναμων κοινωνικών τάξεων" ασφαλώς σας θυμίζουν τέτοιες προσπάθειες. Κι όμως, κανείς δεν εξηγεί ότι εκείνοι που φοροκλέπτουν θα εξακολουθήσουν να το κάνουν, διότι ακριβώς έχουν αυτή τη δυνατότητα, εκείνοι που ενισχύονται αφενός θα πληρώσουν το κόστος της "ενίσχυσής" τους οι ίδιοι - δια της εμμέσου φορολογίας - ενώ ταυτόχρονα θα επωμισθούν το και το όποιο κόστος θα προέλθει από τυχόν φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων, δια της μετακυλίσεώς του στους καταναλωτές.

Πως λοιπόν μπορεί ο πολίτης να αποφύγει στο βαθμό που μπορεί τουλάχιστον την τελευταία φοροεπιδρομή;

-Να πείσει τον εαυτό του και τους γύρω του ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει, ανεξαρτήτως των όποιων μέτρων ανακοινώνονται. Εκείνος που πλήρωνε φόρους θα εξακολουθήσει να πληρώνει, ενώ όποιος δεν πλήρωνε δεν πρόκειται να αλλάξει συνήθειες!

-Να πολλαπλασιάσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τις συναλλαγές του με χώρες του εξωτερικού, διοχετεύοντας προς αυτές την κατανάλωση και την αποταμίευσή του. Τουλάχιστον εκεί το σύστημα φορολόγησης είναι δικαιότερο ενώ θεωρείται αυτονόητο ότι οι δαπάνες επιστρέφουν στον πολίτη μέσω των πολλαπλών και ουσιαστικών κοινωνικών παροχών (Υγεία, Παιδεία κλπ).

-Να ξεσκονίσει από το Δημοτικό τις τέσσερις πράξεις της αριθμητικής για να μάθει επιτέλους ότι όταν έχει μισθό 700 Ευρώ, αύξηση 2% σημαίνει 14 Ευρώ επιπλέον, ενώ αν παίρνει 10.000Ευρώ το μήνα, η ίδια άυξηση μεταφράζεται σε 200 Ευρώ το μήνα, δηλαδή στο 1/3 περίπου του δικού του μισθού.

-Να μάθει να κάνει τους σωστούς συνειρμούς και να μην αλλάζει πλευρό εφησυχάζοντας, όταν του λένε για "φορολογική μεταρρύθμιση" αλλά να ζητά να μάθει πόσο θα του κοστίσει, πόσα θα του πάρουν από την τσέπη του.

-Να ενισχύσει την ιστορική και εκλογική του μνήμη και να θυμάται κάθε Ευρώ που πλήρωσε κατά την τετραετία της κάθε Διακυβέρνησης (νέας και παλιάς), στο βωμό των οικονομικών αλχημειών του εκάστοτε Κυβερνήτη και με αυτό το φορτίο να πηγαίνει στην κάλπη.

-Να μάθει να επιλέγει με βάση τα οικονομικά κριτήρια και όχι παρασυρόμενος από τα επικοινωνιακά τερτίπια. Το σωστό ερώτημα που πρέπει να θέτει στον εαυτό του είναι : "Πόσα μου δίνεις στο μισθό μου, πόσα μου παίρνεις από το φόρο για να ξέρω ποιον να ψηφίσω". Τόσο απλά, τόσο ωμά. Όπως ακριβώς τον μεταχειρίζονται.

-Να γίνει ο ίδιος πολλαπλασιαστής του δικού του μηνύματος, των δικών του δηλαδή οικονομικών αναγκών, παντού: στο σχολείο, στο χώρο της δουλειάς, στην καφετέρια, στο διαδίκτυο στο SMS του. Να κάνει σημαία και υπογραφή του την ανάγκη του να πληρώνεται όσο ακριβώς του αξίζει και να πληρώνει στο κράτος όσα ακριβώς του αξίζουν.

-Να μάθει να ζει στη νέα εποχή και να μην παρασύρεται από γενικότητες του τύπου: "Να αυξηθούν οι συντάξεις, να αυξηθούν οι μισθοί, να συρρικνωθεί το Κεφάλαιο". Να ρωτά τα κόμματα πόσο κοστίζει η κάθε υπόσχεση, το κάθε μέτρο. Κι αν δεν ξέρει να του απαντήσει εκείνος που το υπόσχεται να του ζητά να επανέλθει με κοστολόγιση.

-Να συμμετέχει σε κοινωνικές δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της οικονομικής του ζωής και δεν "πατρονάρονται" από σκοπιμότητες και κομματικές επιδιώξεις: σε μποϋκοτάζ προϊόντων, σε διαδικτυακές διαμαρτυρίες σε αποστολή μαζικών emails και επιστολών.

-Να μην πληρώνει κανέναν χωρίς "παζάρι" και χωρίς επαρκή αιτιολόγιση από εκείνον που απαιτεί να τον πληρώσει. Να μάθει τα δικαιώματά του και να τα διεκδικεί παντού όπου του ζητούν χρήματα: στην Εφορία, στην ΕΥΔΑΠ, στον ΟΤΕ, παντού. Ούτε Ευρώ δεν πρέπει να πληρώνεται χωρίς να δικαιολογείται νόμιμα και επακριβώς.

Αυτά τα ολίγα!