Ο Κύκνος του Παρέτο και οι Φόροι του Σαμαρά

Σίγουρα κάπου έχει πάρει το μάτι σας ή ακούσει το αυτί σας τα περί "μαύρου κύκνου", μιας έκφρασης-καραμέλα της σύγχρονης οικονομικής ειδησεογραφίας.

Συνοπτικά, ο "μαύρος κύκνος" - ένα σπάνιο είδος κύκνου για τον κόσμο πριν την ανακάλυψη της Αυστραλίας! - συμβολίζει κάθε γεγονός, καταστροφικό ή δυσμενές, ειδάλλως το λέμε "λευκό ιππότη" αν πρόκειται περί θετικού συμβάντος, που έρχεται ξαφνικά να αναστατώσει οικονομίες, λαούς, έθνη ή συστήματα.

Η πρόβλεψη επέλευσης ενός "μαύρου κύκνου" δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση, καθώς ναι μεν τα δεδομένα υπάρχουν αλλά η πλειονότητα δεν τα ερμηνεύει με αρνητική προοπτική. Αν ο "μαύρος κύκνος" μπορούσε να είχε  προβλεφθεί, απλά δε θα ήταν "μαύρος κύκνος" αφού όλοι θα είχαν πάρει τα μέτρα τους, αποτρέποντας έτσι την εμφάνισή του ή τις συνέπειές του.

Τι σχέση έχει τώρα, ο "μαύρος κύκνος" με τον Ιταλό οικονομολόγο Βιλφέντο Παρέτο, των αρχών του 20ου αιώνα;

Ο Παρέτο, μεταξύ άλλων, ήταν και εκείνος που εισήγαγε και επεξεργάστηκε την αρχή της βέλτιστης "αποτελεσματικότητας" κατανομής των πόρων ενός οικονομικού συστήματος και από τότε πήρε το όνομά του: "αποτελεσματικότητα κατά Παρέτο".

Και πάλι συνοπτικά, αυτή η αρχή μας λέει πως μια κατανομή πόρων θεωρείται όντως αποτελεσματική, όταν δεν υπάρχει άλλη που θα βελτίωνε την θέση ενός ατόμου, δίχως να επιδεινώσει την θέση κάποιου άλλου.

Για παράδειγμα, ας πούμε πως έχουμε δύο οικονομικούς "παίκτες" το "Κράτος" και τον "Κώστα". Ο "Κώστας" κάθε μήνα έχει εισόδημα 1000 ευρώ και το "Κράτος" μηδέν. Τότε, είναι πιθανό ο "Κώστας" να χάσει μέρος του εισοδήματός του, αφού το "Κράτος" που του παρέχει τις προϋποθέσεις ώστε να μπορεί ο "Κώστας" να κερδίζει τα 1000 ευρώ του, με μηδέν ευρώ δεν μπορεί να το κάνει. Τον "Κώστα" μπορεί να τον ληστέψουν, αφού το "Κράτος" δεν θα έχει αστυνομία ή μπορεί να καταστραφεί η επιχείρησή του αν το "Κράτος" δεν έχει χρήματα να φτιάξει την κομμένη γράνα!

Κατά Παρέτο λοιπόν δεν είναι αποτελεσματική η κατανομή των πόρων, κι ο "Κώστας" πρέπει να δώσει ένα μέρος του εισοδήματός του στο "Κράτος".

Πόσο;

Ο Παρέτο δεν κάθησε να μας πει και τον τρόπο που θα μπορούσαμε να υπολογίσουμε άπαξ και διά παντός το "πόσο".

Και δυστυχώς ούτε οι μεταγενέστεροι...

Η ουσία όμως είναι πως αν αυτή η κατανομή δεν είναι βέλτιστη, τότε δεν επιτυγχάνεται ευημερία για κανέναν παίκτη.

Και η παραπάνω κατανομή 1000 και μηδέν, δεν είναι βέλτιστη αφού η κατάσταση του "Κώστα" είναι εξαιρετικά πιθανό να επιδεινωθεί δραματικά (από μια ληστεία, μια φυσική καταστροφή κλπ)

Εδώ έρχεται ο "μαύρος κύκνος"!

Όσο ο "Κώστας" κερδίζει το 1000ρικό του, όλα πάνε καλά γι' αυτόν ωστόσο όσο το "Κράτος" μένει με το μηδέν, η πιθανότητα να εμφανιστεί ο "μαύρος κύκνος" (η ληστεία που λέγαμε, ή οι συνέπειες μιας φυσικής καταστροφής κλπ) τινάζεται στα ουράνια. Τείνει να γίνει βεβαιότητα. Ο "Κώστας" κινδυνεύει ακόμη κι από τους νεοσσούς του "μαύρου κύκνου"!

Αν δούμε μια άλλη κατανομή πόρων, όπου έρχεται το "Κράτος" και παίρνει από τον "Κώστα" 800 ευρώ από τα 1000.

Είναι προφανές ότι η κατάσταση του "Κώστα" επιδεινώθηκε. Και μάλιστα δραματικά, ενώ η κατάσταση του "Κράτους" βελτιώθηκε κατά το ισόποσο.

Ούτε όμως αυτή η κατανομή είναι "αποτελεσματική κατά Παρέτο" αφού η ευημερία του "Κώστα" καταβαραθρώθηκε.

Εδώ, ο "μαύρος κύκνος" στέκεται απειλητικός στο 800άρι του "Κράτους": ο "Κώστας" υποφέρει και σκέφτεται διάφορα. Να μην πληρώσει το "Κράτος", να μεταναστεύσει, να φοροδιαφύγει δηλώνοντας όχι 1000 αλλά 100 ευρώ ώστε να επαναφέρει την ευημερία του στα προηγούμενα ανεκτά επίπεδα. Σε κάθε περίπτωση όμως τα 800 του "Κράτους" απειλούνται και συνακόλουθα απειλείται η ευημερία του "Κράτους".

Προσέξτε: ο "Μαύρος Κύκνος" δεν είναι καθορισμένος. Οι συνέπειές του είναι. Δηλαδή, το ίδιο γεγονός υπό διαφορετικές συνθήκες παράγει διαφορετικές συνέπειες: μπορεί δηλαδή να έχει συνέπειες "μαύρου κύκνου" ή και όχι.

Δηλαδή, μια φυσική καταστροφή σε μια ευημερούσα πολιτεία μπορεί και να είναι αδιάφορη οικονομικά, αλλά μπορεί και να αποτελέσει σε μια φτωχή πολιτεία την αφορμή για σοβαρές αναταράξεις.

Τώρα τι ξέρει ο Σαμαράς από Παρέτο δεν ξέρω.

Εκείνο όμως που διαφαίνεται είναι το εξής απλό συμπέρασμα: 

Το Κράτος (χωρίς εισαγωγικά αυτή τη φορά...) έχει αποφασίσει να διατηρήσει την ευημερία του. Τους υπαλλήλους του, τις απολαβές και τα προνόμιά τους και τέλος πάντων τη "ζωή" του. Εξακολουθεί να διατηρεί το πανάκριβο "αλάθητό" του (αλήθεια, σκεφτήκατε ότι αυτός ή αυτοί που ευθύνονται για τόσα κρατικά σφάλματα εξακολουθούν να αμείβονται και άρα να ευημερούν;) και τα πλεονεκτήματά του.

Από την άλλη, οι πολίτες καθημερινά διαπιστώνουν ότι η ευημερία τους (μην παρεξηγείτε τη λέξη: αναφερόμαστε στο όποιο επίπεδο διαβίωσης του καθενός) διολισθαίνει και μάλιστα επιταχυνόμενα.

Το "σύστημα" Κράτος-πολίτες είναι κλειστό - χωρίς ανάπτυξη...- και κατά τεκμήριο όχι "αποτελεσματικό" κατά Παρέτο.

Συνέπειες;

Ένας μεγάλος "Μαύρος Κύκνος" έχει ξεκινήσει το πέταγμά του πάνω από εκείνη την πλευρά που ευημερεί εις βάρος της άλλης...

Οι Ψηφοφόροι του 500ρικου!

Υπάρχουν ψηφοφόροι που επιλέγουν από ιδεολογία. Άλλοι από συμφέρον. Ένας διορισμός ή μια μικρή ή και μεγάλη εξυπηρέτηση οδηγούν για κάποιους το χέρι στην κάλπη. Επίσης, κάποιοι άλλοι ψηφίζουν συγκριτικά. Το "λιγότερο κακό". Άλλοι ψηφίζουν ένα κόμμα από συνήθεια ή ακόμη και στην τύχη.

Ανάμεσα στους συμπατριώτες μας όμως, υπάρχουν κι εκείνοι που ψηφίζουν "με την τσέπη". Βάζουν κάτω το μολύβι και το χαρτί, ή το tablet(!), και υπολογίζουν πόσα θα πάρουν, πόσα θα δώσουν ή πόσα πήραν ή έδωσαν με εκείνη ή την άλλη κομματική επιλογή τους.

Ασφαλώς και όχι μόνο δεν είναι επιλήψιμο να προσμετρά ο πολίτης τις οικονομικές συνέπειες, εθνικές και προσωπικές, των επιλογών του αλλά τουναντίον επιβάλλεται να τις γνωρίζει ή να τις συνυπολογίζει πριν την ώρα της κάλπης. Κι αν οι πολιτικοί προσπαθούν να τις ωραιοποιήσουν ή και να τις αποκρύψουν αυτές τις συνέπειες, τότε αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση του ψηφοφόρου να αναζητήσει την πραγματικότητα.

Απογοητευτική ωστόσο είναι η διαπίστωση πως μια μερίδα ψηφοφόρων αποφασίζει με γνώμονα περιστασιακές προεκλογικές παροχές, σύνηθες φαινόμενο αρκετών εκλογικών αναμετρήσεων τα τελευταία χρόνια.

Από την αλήστου μνήμης "πλειοδοσία" επί των συντάξεων μεταξύ Σημίτη-Καραμανλή, στην προεκλογική εκστρατεία του 2000,  τα περίφημα τριχίλιαρα του Καραμανλή το 2007 -πάλι προεκλογικά- προς τους πυρόπληκτους, φτάσαμε στο κοινωνικό μέρισμα Σαμαρά σήμερα.

Κι αν τα παραπάνω έφταναν στα χείλη των ηγετών των κομμάτων εξουσίας, πιο κάτω στις κομματικές πυραμίδες τα κορυφαία στελέχη ανταγωνίζονταν σε επί μέρους παροχές. Πάντοτε ενόψει εκλογών αλλά και πάντοτε με τόσο χοντροκομμένο τρόπο που τελικά οδηγείται κανείς στο συμπέρασμα πως και άργησε τόσο πολύ η κρίση να φτάσει στη χώρα μας. Πότε ήταν φοροαπαλλαγή σε κάποια επαγγελματική τάξη, πότε το επίδομα σε εκείνη ή την άλλη ομάδα υπαλλήλων ή ακόμη και ειδική παροχή σε πολίτες συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, όπου βεβαίως και περιέργως πως το "κόμμα" υστερούσε σε ψήφους.

Προετοιμάζεται λοιπόν για μια ακόμη φορά η νέα "γενιά" ψηφοφόρων αυτής της κατηγορίας.

Οι ψηφοφόροι του "κοινωνικού μερίσματος" ή του "πρωτογενούς πλεονάσματος".

Εκείνοι δηλαδή που θα εισπράξουν - ή έτσι νομίζουν τουλάχιστον - το υποσχεθέν 500ρικο, προϊόν μιας ιδιότυπης οικονομικής λογικής που θέλει να ονομάζει πλεονασματική μια χρεοκοπημένη οικονομία.

Δεν αξίζει να αναλύσει κανείς πόσο άστοχη, άσκοπη και επιζήμια είναι μια τέτοια παροχή από οικονομική άποψη. Δυστυχώς, ακόμη και για τους πενόμενους συμπατριώτες μας δεν αποτελεί λύση. Και δουλειά του Κράτους δεν είναι η φιλανθρωπία ή η ελεημοσύνη αλλά η παραγωγή λύσεων και η δημιουργία προϋποθέσεων γι' αυτές.

Αξίζει όμως να σταθεί κανείς στο γεγονός πόσο απαξιωτικά αντιμετωπίζουν τον πολίτη οι κομματικές ηγεσίες. Κι ακόμη, πως παρά την κρίση, παρά την εμπειρία που υποτίθεται πως συσσώρευσε η κοινωνία από τα σφάλματα των πολιτικών της ταγών, εξακολουθεί να θέλγεται από προεκλογικά "πυροτεχνήματα".

Είναι πλέον κοινός τόπος πως όσο περισσότερο ελκυστικά είναι τα προεκλογικά "καθρεφτάκια και χάντρες" τόσο περισσότερο δυσάρεστα θα είναι εκείνα που ακολουθούν. Γιατί απλούστατα η εν Ελλάδι πολιτική σκηνή έχει μάθει πολύ καλά να κρύβει πίσω από τα πιο γυαλιστερά επικαλύμματα τις πιο δυσάρεστες αποφάσεις και σχεδιασμούς της.

Και βεβαίως, είναι περισσότερο από βέβαιον πως οι εισπράξαντες τα "λεφτά υπάρχουν" του κ. Παπανδρέου, οι απολαύσαντες την "επανίδρυση του Κράτους" του κ. Καραμανλή, θα είναι οι ίδιοι που θα ολοφύρονται την επαύριον των Ευρωεκλογών, όταν θα αποκαλυφθεί μπροστά τους η πραγματικότητα της "επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους" του κ. Σαμαρά. Και είναι ακριβώς αυτοί που θα αποτελέσουν και τον κορμό των ψηφοφόρων του: οι ψηφοφόροι του 500ρικου!

Ψηφοφόρε! Στάσου...Μύγδαλα!

"Στάσου, μύγδαλα!"

Γιάννης Βόγλης στην ταινία "Κορίτσια στον Ήλιο" (1968)

Από την περίφημη εκείνη περίοδο  που η χώρα τέθηκε στη δίνη της κρίσης, άγνωστες και αδιάφορες για το ευρύ κοινό λέξεις και όροι όπως "αγορές", "ομόλογα" και "spreads" έγιναν αντικείμενο συζήτησης από τα τηλεοπτικά πάνελ μέχρι τα καφενειακά πηγαδάκια.

Κι όπως συμβαίνει κάθε φορά που η πολιτική τάξη αντιλαμβάνεται πως υπάρχει πεδίο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, εκεί εστιάζεται και ο πολιτικός λόγος, η δημαγωγία, η δημιουργία προσδοκιών και εν τέλει η επιδίωξη πολιτικού οφέλους ήτοι αύξηση της εκλογικής δύναμης. Ψηφαλάκια!

Το ενδιαφέρον είναι πως όσο περισσότερο η κοινή γνώμη ασχολείται με θέματα που απαιτούν σοβαρή τεχνική κατάρτιση, ενώ οι περισσότεροι δεν την κατέχουν, τόσο περισσότερο οι πολιτικοί τείνουν να εστιάζουν την προσοχή του εκλογικού σώματος σε αυτά τα "δύσκολα" θέματα.

Και επειδή γύρω από την  πολιτική αναπτύσσονται μικρά ή μεγαλύτερα συμφέροντα, ακόμη και προσωπικά, ένας επιπλέον συρφετός άρθρων, αναλύσεων, απόψεων διασπείρεται εν μέσω της αγωνίας να τοποθετηθούν αυτά τα συμφέροντα κατάλληλα, εν όψει εκλογών.

Η φράση "βγήκαμε στις αγορές" από τεχνικό ζητούμενο μιας μακράς και επίπονης διαδικασίας προσαρμογής της ελληνικής οικονομίας, έγινε πολιτικό σύνθημα, γεγονός πολύ επικίνδυνο καθώς η λανθασμένη εκτίμησή του από τους ψηφοφόρους και την κοινωνία μπορεί να οδηγήσει σε άλλη μια μεγάλη απογοήτευση. Ανάλογη εκείνων που βίωσε η ελληνική κοινωνία όταν την τροφοδοτούσαν ή και την τροφοδοτούν με απόψεις όπως "θα δανειστούμε από Ρώσους/Κινέζους/Εξωγήινους" ή πως θα "σκίσουμε τα Μνημόνια" ή όπως το "οι κερδοσκόποι θα χάσουν τα πουκάμισά τους".

Γιατί στον κόσμο των αγορών χρήματος, η λάθος κίνηση πληρώνεται ακριβά, το ίδιο με τη σωστή κίνηση αλλά σε λάθος στιγμή.

Είναι πλέον ξεκάθαρο πως η πολυδιαφημισμένη "έξοδος στις αγορές" δεν εξυπηρέτησε παρά προεκλογική σκοπιμότητα, εσωτερικού και εξωτερικού ενδιαφέροντος. Και είναι ξεκάθαρο γιατί απλούστατα οι αριθμοί δεν κάνουν ποτέ λάθος. Αρκεί να διαβάζει κανείς μόνο τους αριθμούς κι όχι τις πολιτικές παρλαπίπες που τους συνοδεύουν.

Οι αριθμοί λοιπόν λένε δυο πράγματα:
Πρώτον, το επιτόκιο με το οποίο δανείστηκε ένα μικρό ποσό λίγο πάνω από 3 δις το Ελληνικό Δημόσιο, ανήλθε στο 4,75%. Κι επειδή κανένα δάνειο, από καταναλωτικό μέχρι διακρατικό, δεν είναι εξυπηρετήσιμο αν το επιτόκιο είναι μεγαλύτερο από το ρυθμό ανάπτυξης (ή αύξησης του μισθού για τα φυσικά πρόσωπα!), αυτό που μας λέει το επιτόκιο με το οποίο μόλις δανειστήκαμε είναι απλώς η επιβεβαίωση ότι καλώς είμαστε "εκτός αγορών".

Δεύτερον, οι οίκοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας,οι οποίοι είναι και οι κατ' εξοχήν εκφραστές της άποψη της αγοράς, εξακολουθούν να μας κατατάσσουν σε βαθμίδες χαμηλότερες της επενδυτικής κατηγορίας.

Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, αυτά τα 3 δις είναι οι έκτακτοι φόροι ακινήτων για ένα χρόνο περίπου, ή οι ανάγκες του Δημοσίου για μισθούς και συντάξεις για ένα μήνα πάνω-κάτω. Δηλαδή, ένα μέτριο "πακέτο μέτρων" του Μνημονίου σύμφωνα με τη μέχρι τώρα εμπειρία μας. Και τα εισπρακτικά μέτρα υπό την επιτήρηση της Τρόικα έχουμε αποδείξει πολλάκις πως τα παίρνουμε εν μια νυκτί. Έστω με λίγη γκρίνια, αλλά στο τέλος υποχωρούμε.

Υπό το φως των παραπάνω, εξηγείται και η υψηλή ζήτηση του ομολόγου καθώς το συνολικό ρίσκο είναι μικρό για τους επενδυτές αφού επένδυσαν με ένα μικρό ποσό, σε υψηλή απόδοση και καλές εγγυήσεις (Τρόικα). Το ρίσκο της χώρας είναι μεγάλο, εντούτοις το ποσό είναι μικρό και ο συνδυασμός με το υψηλό επιτόκιο κάνει την επένδυση για τα μεγάλα χαρτοφυλάκια ενδιαφέρουσα.

Συμπέρασμα;
Παρά το μικρό ποσό που επιχειρήσαμε να δανειστούμε, και έχουμε αποδείξει πως μπορούμε να το συγκεντρώσουμε και βεβαίως η παρουσία της Τρόικα το εγγυάται αυτό προς τους επενδυτές, το επιτόκιο ήταν εξαιρετικά υψηλό. Μια επιβεβαίωση δηλαδή πως είμαστε πολύ μακρυά ακόμη από την ουσιαστική "έξοδο στις αγορές". Από τη μέρα δηλαδή που θα μπορέσουμε να ανακυκλώσουμε τον όγκο του δανεισμού μας με νέο δανεισμό αλλά με χαμηλό επιτόκιο. Γιατί εκεί βρίσκεται η ουσία της φράσης "έξοδος στις αγορές".

Αντιλαμβάνεσαι δηλαδή το απλό γεγονός πως δεν έχει νόημα να ανακυκλώνεις δανεισμό έστω και των 3 δις που είχες λάβει με 2% ή περίπου, με ένα νέο δάνειο του ίδιου ποσού με επιτόκιο 4,75%! Ακόμη και για αυτό το μικρό ποσό, "ακίνδυνο" για τα μέτρα της ελληνικής οικονομίας με συνολικό δανεισμό πάνω από 300δις(!), αυτού του τύπου οι κινήσεις είναι άνευ ουσίας.

Και γιατί τόση φασαρία;
Μα γιατί θα κληθείς εσύ αγαπημένε μου ψηφοφόρε να επιδοκιμάσεις ή να αποδοκιμάσεις με την ψήφο σου την κυβερνητική πολιτική οσονούπω. Κι αν την αποδοκιμάσεις εκκωφαντικά θα δρομολογήσεις εξελίξεις. Αν όχι, τότε πολύ απλά, ετοιμάσου για τα ουσιώδη που όπως θα θυμάσαι (που δε θυμάσαι γιατί έτσι κάνεις συνήθως...!) έρχονται πάντα μετά τις εκλογές!

Το ίδιο έκανες όταν ψήφιζες "λεφτά υπάρχουν" και δυστυχώς μετά τις εκλογές κατάλαβες πως η χώρα βρέθηκε στο Μνημόνιο, ακριβώς το ίδιο επανέλαβες όταν άκουγες στα "Ζάππεια" πως θα επαναδιαπραγματευτούν το Μνημόνιο  και μετά τις εκλογές κατάλαβες πως η χώρα απλώς συνηγόρησε σε ένα δεύτερο Μνημόνιο και είμαι απολύτως βέβαιος ότι το ίδιο θα πράξεις και τώρα.

Καλό κουράγιο που θα έλεγε κι ο Ρεν!

Πολιτική Πολυτελείας!

            Ενόψει Ευρωεκλογών, Δημοτικών και Σαμαράς οίδε εάν και Εθνικών εκλογών, θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε δύο βασικά σημεία της Ελληνικής οικονομικής πολιτικής, μετά και την τελευταία αξιολόγηση της Τρόικας:

• Πρώτον, η Ελληνική Κυβέρνηση δείχνει να έχει αποφασίσει την έξοδο στις αγορές, προκειμένου να αντλήσει ένα μικρό σχετικά ποσό. 
• Δεύτερον, αναμένεται να "επισημοποιηθεί" το πολυσυζητημένο πρωτογενές πλεόνασμα.

Δύο σημαντικά οικονομικά εργαλεία - άντληση ρευστότητας από τις αγορές και πλεόνασμα - με τα οποία εφοδιάζεται η Κυβέρνηση εφεξής, τα οποία αξίζει να αναλύσουμε διεξοδικότερα.

Είναι σαφές ότι κατ' αρχήν, αμφότερα τα ανωτέρω θα αποτελούσαν την υπέρτατη απτή απόδειξη πως η Ελληνική Οικονομία κατόρθωσε να υπερβεί τις δυσκολίες, να εξέλθει της κρίσης και να προχωρήσει με αισιοδοξία στο μέλλον. Έχουν όμως έτσι τα πράγματα στην ελληνική περίπτωση;

Περί πλεονάσματος, οι παράμετροι που το συνοδεύουν είναι λίγο ως πολύ γνωστές, καθώς αγγίζουν τα μεγαλύτερα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας:

Υπό συνθήκες αρνητικής πιστωτικής επέκτασης, δηλαδή χωρίς οι τράπεζες να δανειοδοτούν τις επιχειρήσεις και την οικονομία αλλά και ύφεσης και αποπληθωρισμού, είναι θέμα απλής αριθμητικής να αντιληφθεί κανείς πως αυτό το πλεόνασμα προέκυψε όχι από την παραγωγική οικονομική δραστηριότητα αλλά από την άντληση ρευστότητας από την αγορά μέσω φορολόγησης και περικοπής δαπανών.

Κατ' ουσίαν, δεν αποτελεί πλεόνασμα αλλά την συγκέντρωση κεφαλαίου εκ μέρους του κράτους. Πολύτιμη ρευστότητα που άντλησε το κράτος από νοικοκυριά και επιχειρήσεις οδηγώντας ακόμη περισσότερο την οικονομία σε ασφυξία, με τις γνωστές συνέπειες: ανεργία και περαιτέρω μείωση εισοδημάτων.

Αν προχωρήσουμε την επισκόπησή μας και στο επόμενο σκέλος της τρέχουσας κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής, την έξοδο στις αγορές θα διαπιστώσουμε πως αυτή δεν γίνεται εν μέσω σημαντικής αναβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας, ούτε κάτω από συνθήκες συνήθους εξυπηρέτησης δανειακών αναγκών της χώρας.

Τα ποσά που φημολογείται πως θα αντληθούν είναι ελάχιστα, αναλογικά με τις πραγματικές δανειακές ανάγκες, τα επιτόκια σημαντικά αυξημένα σε σχέση με εκείνα που θα επέτρεπαν την βιωσιμότητα ενός χρέους και βεβαίως υπάρχει άλλη μια παράμετρος που παραβλέπεται:

Η Κυβέρνηση επισημαίνει σε εταίρους και δανειστές πως υπάρχει μια εκκρεμότητα αναφορικά με το ζήτημα της διευθέτησης του ελληνικού χρέους, και την ίδια στιγμή δια της εξόδου στις αγορές "υπόσχεται" στους υποψήφιους αγοραστές ελληνικών ομολόγων μια ασφαλή επένδυση!

Δηλαδή, η ίδια Κυβέρνηση που επιθυμεί ή πιο τεχνικά δε θα είχε αντίρρηση σε μια αναδιάρθρωση του υφιστάμενου χρέους της, προβαίνει σε πώληση νέου χρέους προσδοκώντας στην εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς πως και τα δύο εργαλεία - έξοδος στις αγορές και πλεόνασμα - στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, δεν προέκυψαν από την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας ως θετικές συνέπειες ανάπτυξης ή παραγωγικής ανασυγκρότησης, αλλά "αγοράζονται" και μάλιστα πολύ ακριβά. 

Είναι προφανές, πως δεν μπορούν να χρησιμεύσουν στην οικονομία από την αμιγώς χρηματοδοτική τους πλευρά, γιατί τι είναι λίγα δις με σημαντικό επιτόκιο μπροστά στο βουνό χρέους και στις σημαντικές ανάγκες ρευστότητας της χώρας ή τι θα κάνει κανείς με ένα πλεόνασμα που δεν προήλθε από την έξαρση των εξαγωγών αλλά από τις καταθέσεις των φορολογουμένων.

Αντίθετα, είναι πολύ χρήσιμα ως πολιτικά εργαλεία εξυπηρέτησης δύο κεντρικών ζητουμένων:

-Πρώτον της Ελληνικής Κυβέρνησης, που ενόψει εκλογών ή άλλων εξελίξεων θέλει άμεσα να πιστωθεί με την "έξοδο από τα Μνημόνια" αφαιρώντας από την Αντιπολίτευση αυτό το επιχείρημα και ταυτόχρονα στην περίπτωση που απωλέσει την εξουσία να καταδείξει το σύνηθες "εμείς σας παραδώσαμε μια χώρα πλεονασματική και εντός αγορών"

-Δεύτερον, της Ευρωπαϊκής κυρίαρχης πολιτικής τάξης που θέλει να έχει στη φαρέτρα των επιχειρημάτων της ενόψει πολύ δύσκολων Ευρωεκλογών, το "θαύμα" της Ελληνικής Οικονομίας που κανείς δεν πίστευε ότι θα τα καταφέρει.

Τα δύσκολα, μετά από αυτό το ντελίριο καταναλωτικής μανίας πανάκριβων πολιτικών επιχειρημάτων, έρχονται αμέσως μετά. 

Οι μεν "Μνημονιακοί" Ευρωπαίοι πιθανώς θα έχουν καταγράψει μια νίκη ή μια λιγότερο επώδυνη ήττα οι δε Έλληνες θα κληθούν εκ νέου στο ταμείο προκειμένου να καταβάλλουν το αντίτιμο.

Δυστυχώς, ούτε η κρίση τελείωσε, ούτε τα προβλήματα εξέλιπαν.

Κι αν θέλετε μια σημειολογική σύμπτωση, θα θυμάστε ότι λίγο πριν την είσοδο της χώρας στο πρώτο Μνημόνιο ο τότε Πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου είχε μοιράσει εκείνο το επίδομα αντλώντας ρευστότητα από υπερφορολόγηση των ελληνικών επιχειρήσεων.

Παρόμοια κατάσταση με το μοίρασμα του πλεονάσματος βιώνουμε και σήμερα: ο κ. Σαμαράς θα μοιράσει μέρος του πλεονάσματος.

Δε θα ευχόμουν να επαναληφθεί αναλόγως η Ιστορία του 2010.

Οψόμεθα!

Ανέκδοτο σε Πέντε Λέξεις: Δε Θα Ληφθούν Νέα Μέτρα!

Και εντελώς ξαφνικά, η Κυβέρνηση, τα κόμματα που τη στηρίζουν, τα ΜΜΕ και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, με προεξάρχοντα τον κ. Πρωθυπουργό, άρχισαν να διακηρύσσουν προς ένα ανύπαρκτο ακροατήριο πως "δε θα ληφθούν νέα μέτρα" και βεβαίως μετά των σχετικών κλισέ συνοδευτικών περί "θυσιών του Ελληνικού Λαού" που πρέπει (από ποιους και γιατί;) να "γίνουν σεβαστές" ή παρόμοια φληναφήματα.

Γιατί φληναφήματα; Μα οι περίφημες "θυσίες" του λαού που βρίθει άγαμων θυγατέρων, 40ρηδων απόμαχων της ζωής και βεβαίως συνταξιούχων καθώς και κατατρεγμένων "ελευθέρων πολιορκημένων πλην όμως κρατικώς προστατευμένων" επαγγελματιών, δεν είναι τίποτα παραπάνω από όσα πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο ενός αυτονόητου ορθολογισμού πως σε αυτόν τον κόσμο τίποτα δεν είναι δωρεάν και υποστήριξη χρειάζονται μόνο οι ανήμποροι κι όχι οι ροδομάγουλοι κατακουρασμένοι τρόφιμοι ή πρώην τρόφιμοι του Ελληνικού Δημοσίου και του κρατικού κορβανά, έφηβοι συνταξιούχοι ή εργαζόμενοι σε οργανισμούς ή κρατικές εταιρείες με ανύπαρκτο ή άχρηστο έργο.  

Και το μείζον ερώτημα που η ίδια η Κυβέρνηση έχει θέσει (γιατί κανείς άλλος ούτε από εταίρους ούτε από δανειστές δεν το έχει κάνει) είναι αν θα "ληφθούν νέα μέτρα". 

Η απάντηση είναι μία και απολύτως προφανής:

Το κεντρικό πολιτικό σύστημα, η Κυβέρνηση της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ συγκεκριμένα, πολύ απλά επιθυμούν δύο πράγματα διακαώς:

Πρώτον, να μη θιχτούν οι θέσεις αργομισθίας των κηφήνων πελατών τους, οπότε αναγκαστικά θα προχωρήσει σε οριζόντια μέτρα εναντίον μισθωτών, συνταξιούχων και εν γένει φορολογουμένων και 

Δεύτερον, το πολιτικό κόστος για αυτά τα μέτρα σε καμία περίπτωση να μην τα επωμιστεί το πολιτικό προσωπικό που θα τα επιβάλλει.

Η εικόνα λοιπόν είναι ξεκάθαρη:

Από τη μια μεριά η Τρόικα, πολύ απλά επιδιώκει το αυτονόητο, ήτοι κλείσιμο των οργανισμών που επιβαρύνουν το δημόσιο προϋπολογισμό (ως έχει συμφωνηθεί) μεταξύ των οποίων είναι και οι αμυντικές βιομηχανίες καθώς και την απόλυση (διαθεσιμότητα ή όπως αλλιώς θέλει κανείς να το περιγράψει) ενός ορισμένου αριθμού δημοσίων υπαλλήλων, αλλά χωρίς τα τερτίπια των κομματικών επιτελείων (διάβαζε κλείνω την ΕΡΤ και προσλαμβάνω στη ΔΤ τους ίδιους!).

Από την άλλη μεριά η Ελληνική Κυβέρνηση, η οποία στην αγωνία της μήπως έστω και ένας κομματικός πελάτης βρεθεί εκτός αργομισθίας, ωρύεται πως της επιβάλλουν "νέα μέτρα" προκειμένου να τα πάρει με σκοπό να διασώσει τις θέσεις της κομματικής της πελατείας και ταυτόχρονα να έχει καταδείξει ως υπευθύνους την Τρόικα, το Μνημόνιο και βεβαίως τη γνωστή "διεθνή συνωμοσία εναντίον της Ελλάδος"(!)

Ναι, αν η Ελληνική Κυβέρνηση αρνηθεί να προχωρήσει στα αυτονόητα συμφωνηθέντα "δέοντα" και μέχρις εφευρέσεως του χρηματόδεντρου (φήμες λένε ότι στα εργαστήρια του ΣΥΡΙΖΑ αναπτύσσεται κάτι τέτοιο...) τότε προφανώς το όποιο κενό -χρηματοδοτικό ή δημοσιονομικό - θα χρειαστεί να καλυφθεί με οριζόντια μέτρα. Πόσο οριζόντια; Όσο χρειάζεται.

Και βεβαίως, όχι δε θα χρειαστούν -και κανείς δεν τα έχει επιβάλλει στην Ελλάδα - οριζόντια ή φοροεισπρακτικά μέτρα όσο τηρούνται απλώς τα συμφωνηθέντα. 

Θυμίζω ότι ο κ. Σαμαράς έχει υπογράψει ανάλογη επιστολή στο παρελθόν περί ανάγκης εφαρμογής του Μνημονίου, έχει ομολογήσει το "αμάρτημά" του σχετικά με την αρχική άρνησή του να στηρίξει το ΜΟΝΑΔΙΚΟ χρηματοδοτικό εργαλείο που υπάρχει για τη χώρα μας και μάλιστα ενώπιον της Μέρκελ αλλά είναι και ο ίδιος πολιτικός που με την ίδια ευκολία που χαρακτήριζε "λάθος" το Μνημόνιο και διηγούνταν τα "Παραμύθια του Ζαππείου", προχωρούσε σε οριζόντιες περικοπές συντάξεων και μισθών στηλιτεύοντας την "ανευθυνότητα" του κ. Τσίπρα.

Και βεβαίως είναι ακριβώς ο ίδιος Πρωθυπουργός που πριν λίγο καιρό μας διαβεβαίωνε πως ο κίνδυνος εξόδου από το ευρώ παρήλθε επειδή υπεγράφη η συμφωνία του ΤΑP.

Και πράγματι, θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον αν τελικά προχωρούσε σε εκλογές ο κ. Σαμαράς να γίνουμε θεατές μιας πολιτικής σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο "αντι-μνημονιακούς" μονομάχους! τη ΝΔ και το ΣΥΡΙΖΑ!

Αδελφέ (Σαμαρά), Έλα στον Πραγματικό Κόσμο! (Παράφραση Αδώνιδος!)

Σε προηγούμενο άρθρο μας, καταγράψαμε τα θετικά της διακυβέρνησης Σαμαρά. Και είχαμε επισημάνει πως είτε αυτά επιτεύχθηκαν από τροϊκανή πίεση είτε από αδυναμία ή αβελτηρία της Κυβέρνησης να προστατεύσει αποτελεσματικά τα καλά και συμφέροντα του κρατισμού, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο ικανοποιητικό. 

Το κλείσιμο της ΕΡΤ, η ιδιωτικοποίηση της ΑΤΕ και του ΟΠΑΠ, η προληπτική επιστράτευση των εκπαιδευτικών την περίοδο των Πανελληνίων εξετάσεων είναι μερικά. 

Και είχαμε επίσης επισημάνει ότι κάπου εδώ ολοκληρώνεται η δυναμική της παρούσας Κυβέρνησης. Δεν έχει κάτι άλλο να προσφέρει και η όποια επιπλέον προσπάθεια μόνο αρνητικά θα προσάγει.

Αρνητικά όχι μόνο στην οικονομία αλλά  και στην πολιτική ισχύ της Κυβέρνησης.

Και φτάσαμε στη ΔΕΘ και στην ομιλία του Πρωθυπουργού.

Η πλήρης -μέχρις προσβολής της κοινής νοημοσύνης αλλά και της δυσμενούς κατάστασης της ελληνικής κοινωνίας - και προφανώς εσκεμμένη αγνόηση της πραγματικότητας, αντανακλά ακριβώς την αδυναμία της παρούσας Κυβέρνησης να προχωρήσει. Ό,τι είχε να δώσει το έδωσε.

Βεβαίως το φαινόμενο δεν είναι άγνωστο στη δική μας πολιτική ιστορία. Θα θυμάστε τον Γ. Παπανδρέου ή τον Κ. Καραμανλή όταν οι Κυβερνήσεις τους κατέρρεαν, πόσο σίγουροι εμφανίζονταν για την επιτυχία τους ή για την απήχηση των θέσεών τους, όταν όλα γύρω τους απλά τους έδειχναν την έξοδο...

Για άλλη μια φορά, δυστυχώς, η ειλικρίνεια και η αλήθεια θυσιάζονται στο βωμό της πολιτικής επιβίωσης ή της απόσεισης των ευθυνών.

Ναι, οι κατ' όνομα κι όχι κατ' αντικείμενο ελληνικές αμυντικές "βιομηχανίες" θα έχουν την πορεία που έχει προδιαγράψει η Τρόικα ενώ οι παλληκαρισμοί Σαμαρά αποτελούν "άσφαιρα" ψηφοθηρικά φληναφήματα.

Όχι, κανένα μέρος κανενός εικονικού πλεονάσματος δεν πρόκειται να διανεμηθεί σε διάφορους "μικρο-". Το όποιο λογιστικό πλεόνασμα προκύπτει από μη επαναλαμβανόμενα έσοδα (φορολογικά επί εικονικών ή εικαζομένων εισοδημάτων), σχηματίστηκε περιστασιακά και προφανώς δεν επηρεάζει ούτε κατά κεραία την πορεία του οικονομικού προγράμματος. Πρόσφατες είναι οι -ειλικρινείς σε αυτή την περίπτωση - δηλώσεις του ΥΠΟΙΚ ότι "δεν είναι ώρα για φοροελαφρύνσεις".

Και αυτά δεν αποτελούν παρά μόνο την έναρξη μιας νέας φάσης του περίφημου Μνημονίου, την οποία εγκαινίασαν οι προβλέψεις του Ευρωπαίου Κεντρικού Τραπεζίτη: Νέο Μνημόνιο ισοδυναμεί με νέα μέτρα και νέους όρους.

Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Είμαστε - και δε θα κουραστούμε να το επαναλαμβάνουμε - στον πρόλογο, στην αρχή μιας πολυετούς πορείας της ελληνικής οικονομίας, κατά την οποία στην πρώτη φάση υπήρξε μια βαθιά υποτίμηση εισοδημάτων με κύριο σκοπό την προσαρμογή περισσότερο της κοινωνίας και λιγότερο της οικονομίας ενώ ακολουθούν τα πραγματικά οικονομικά μέτρα.

Τα μέτρα εκείνα που θα "κάψουν τα καράβια" της επιστροφής στην εποχή της τεχνητής ευμάρειας του ακατάσχετου δανεισμού και των άφρονων προεκλογικών παροχών.

Πρόκειται για μια μακρά και επίπονη διαδικασία, της οποίας τη φύση και τις πρώτες ενδείξεις θα έχουμε προσεχώς.

Το νέο Μνημόνιο που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Ελληνική κοινωνία μετά τις Γερμανικές εκλογές και την εγκατάσταση της νέας Κυβέρνησης στο Βερολίνο, σε τίποτα δε θα μοιάζει με τα προηγούμενα. 

Οι σαρωτικές και κάθετες αλλαγές που θα κληθεί να εφαρμόσει η -όποια- Ελληνική Κυβέρνηση θα σοκάρουν. Αλλά θα είναι χρήσιμες.

Κι αν ο κ. Σαμαράς προκαλεί τον ελληνικό λαό σε μια οικονομικά φαντασίωση, όπου οι Έλληνες πολιτικοί θα επικαλούνται τις γνωστές κουραστικές και επιζήμιες δικαιολογίες περί "κούρασης του λαού", περί "εθνικών λόγων" για να διατηρηθούν εν λειτουργία τα πολυδάπανα κομματικά "μαγαζιά" του Δημοσίου, μόνο κακό κάνει αφού ο ηγέτης οφείλει να προετοιμάζει.

Ο κ. Γεωργιάδης παρότρυνε σήμερα έναν διαμαρτυρόμενο πολίτη να προσέλθει στον "πραγματικό κόσμο". Σοφή συμβουλή αλλά απευθυνόμενη σε λάθος κοινό. Ο πολίτης βιώνει την πραγματικότητα.

Θα ήταν απείρως πιο χρήσιμο αν απευθυνόταν στον Πρωθυπουργό.

"Αδελφέ, έλα στην πραγματικότητα!" Θα ήταν ωφέλιμο για όλους!

Νέα Ελλάδα!...Όπως λέμε...Λεφτά Υπάρχουν!

                                                                                                         "Όση ώρα εγώ μιλάω εσείς παραγγέλνετε!"

                                                                                                                                  Υπουργός Υγείας

Έχει πράγματι ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς την εξέλιξη του Πρωθυπουργικού σχεδιασμού, όπως αυτός άρχισε να ξετυλίγεται από την ημέρα που αιφνιδίως αποφάσισε να κλείσει τη Δημόσια Τηλεόραση.

Η αποτυχία ουσιαστικής ανάταξης των εσόδων, είτε μέσω ουσιαστικών αποκρατικοποιήσεων, είτε μέσω περιορισμού των δαπανών - αποτυχία αναμενόμενη καθώς η τρικομματική ηγετική ομάδα της χώρας ήταν ούτως ή άλλως ταγμένη στην προστασία του κομματικού κράτους - οδήγησε σε μια σειρά προσχεδιασμένων επιλογών που τελικό σκοπό έχουν την διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.

Εκλογών που ας μη γελιόμαστε, έχουν ως ελατήριο την εκ νέου καθυστέρηση έναντι οιουδήποτε  τιμήματος, την αποφυγή ραγδαίων και σημαντικών απολύσεων στο δημόσιο. Με απλά λόγια, οι πρόωρες εκλογές δεν θα είναι τίποτα άλλο από μια επιπλέον προσπάθεια καθυστερήσεων, μήπως και σωθούν κάποιες χιλιάδες αργόμισθων ψηφοφόρων.

Η αδυναμία της δικομματικής Κυβέρνησης - όπως και των προηγούμενων βεβαίως - να προχωρήσουν σε γνήσια και γενναία μέτρα συρρίκνωσης του δημόσιου τομέα, επιβάλλει την εφεύρεση της "Νέας Ελλάδας", την εικονική αναδόμηση του πολιτικού σκηνικού και τελικώς τη δοκιμασία στις κάλπες και αυτού του σχήματος. Όχι για κανένα άλλο λόγο, παρά μόνο για το διαγωνισμό "Σώστε τους Αργόμισθους"!

Ναι, ο κ. Σαμαράς προσπάθησε να μας πείσει με μια σειρά κινήσεων ότι είναι ο άνθρωπος της ελεύθερης αγοράς. Ναι, αποκρατικοποίησε την ΑΤΕ, ναι προσπάθησε με τον ΟΠΑΠ, με τη ΔΕΣΦΑ και επιστράτευσε προληπτικά τους βαριά εργαζόμενους καθηγητές που απειλούσαν με απεργία εν μέσω εξετάσεων.

Και ναι, ο κ. Σαμαράς προσπαθεί να κάνει και κάτι με τους αγωγούς - άνευ ουσίας αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία - κι όλα αυτά είναι πολύ καλά. Επίσης πολύ καλό ήταν το κλείσιμο της ΕΡΤ. Όχι το άνοιγμά της που θα ακολουθήσει. Αλλά ας μην του χρεώσουμε και κάτι που δεν έγινε ακόμη!

Κι όμως, όπως γράφαμε σε προηγούμενο άρθρο μας, μολονότι όλα αυτά είναι θαυμάσια, ο κ. Σαμαράς έφτασε στο όριό του. Στο όριο ενός αμιγώς επαγγελματία Έλληνα πολιτικού. Στον κολοφώνα του! 

Μέχρι εκεί μπορεί. Και ενώ σε άλλες εποχές θα τρίβαμε τα μάτια μας με αυτές τις κινήσεις, σήμερα όχι μόνο δεν αρκούν αλλά η πρακτική τους αξία στην οικονομική δίνη που βρισκόμαστε, τείνει στο μηδέν.

Οπωσδήποτε κάποιος έπρεπε να τα κάνει και όλα αυτά. Αλλά είναι τόσο λίγα, τόσο ανεπαίσθητα μικρά που χρησιμεύουν μόνο ως ανούσια επιχειρήματα σε κομματικά ακροατήρια.

Ευχαριστούμε για αυτά τα ολίγα κύριε Σαμαρά, αλλά μάλλον είναι ώρα να φεύγετε! Όχι μόνο γιατί η χώρα χρειάζεται πολύ πιο επιθετικές και θαρραλέες κινήσεις προς την απελευθέρωση της οικονομίας αλλά και να διαφυλάξετε τη δική σας υστεροφημία.

Τι αποφάσισε λοιπόν να μας "πουλήσει" το πρωθυπουργικό "πολιτικό μάρκετινγκ";

Το νέο προϊόν: "Νέα Ελλάδα"!

Μια πολιτική παρλαπίπα, όπου ο άνεργος και ο καλοπληρωμένος αργόμισθος του Δημοσίου, ο επιχειρηματίας του ιδιωτικού τομέα κι ο κομματικά διορισμένος σύμβουλος της ΔΕΚΟ, ο ιδιωτικός υπάλληλος και ο προαλειφόμενος για Ευρωβουλευτής βολεμένος συνδικάλας θα αγωνίζονται μαζί υπό τη νέα επωνυμία του κ. Σαμαρά.

Κι ενώ κάποτε ο κ. Παπανδρέου υφάρπαζε ψήφους και εξουσία υποσχόμενος ότι τα "λεφτά υπάρχουν", καθοδηγώντας τις διψασμένες για διορισμό και δουλίτσες με το δημόσιο μάζες προς τις κάλπες, σήμερα ο κ. Σαμαράς ζητά την πολιτική μας ανοχή κι επιζητά την μελλοντική μας ψήφο, στο όνομα της Ελλάδας.

Όχι όμως δημιουργώντας συνθήκες ίδιες και ίσες για όλους, αλλά προσπαθώντας να πάρει ψήφο και πολιτική ισχύ εκ νέου, με τις διαφορές υπέρ των βολεμένων.

Και για να προλάβω τους καλούς αναγνώστες που θα αναρωτηθούν γιατί ενώ αναγνωρίζω στον κ. Σαμαρά κινήσεις προς την ορθή κατεύθυνση, προτείνω την πολιτική του αποδοκιμασία, θα σημειώσω ότι κάθε πολιτικός είναι υπηρέτης της χώρας. Αν μας "κάνει" για ένα διάστημα ή για μια "αγγαρεία" καλώς. Αν "κουράστηκε" ή αν οι πολιτικές του δυνάμεις δεν αρκούν για το παραπέρα, τότε...αντίο!

Κι αν η Αριστερά, μέσα στον οικονομικό της παραλογισμό, μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες που θα οδηγήσουν σε μια ολική κατάρρευση του κομματικού κράτους εξαιτίας της απόλυτης έλλειψης ρευστότητας που το τρέφει, τότε καλώς να ορίσει!

Το ευκταίο θα ήταν η συγκρότηση ενός εθνικού σχεδίου ρεαλιστικού και ορθολογικού για έξοδο από την κρίση και επιστροφή στις αγορές.

Όσο αυτό δεν υπάρχει και κυριαρχεί η συνθηματολογία, η επανάληψη επικοινωνιακών μοτίβων και η ανακύκλωση των ίδιων προσώπων που έρμαια κι αυτά στην προσπάθεια για πολιτική επιβίωση αναγκάζονται να καταπίνουν περισπούδαστες δηλώσεις τους προκειμένου να βρουν μια θεσούλα γύρω από τον γενναιόδωρο κρατικό κορβανά, δυστυχώς το Μνημόνιο, τα νέα μέτρα και οι επιπτώσεις στην κοινωνία θα μας τυραννούν για πολύ ακόμα. 

Ο Μεγάλος Συνασπισμός της Αριστεράς: Η Λύση του Δράματος!

Στην εβδομάδα που πέρασε - κι αυτό ίσως δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτό σε όλη του την έκταση - συνετελέσθη μια τεράστια μεταβολή στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.

Δεν έχουμε πλέον μια τρικομματική Κυβέρνηση "εθνικής ευθύνης" αλλά ένα Κυβερνητικό σχήμα στο οποίο συμμετέχουν αποκλειστικά οι κύριοι διαμορφωτές της κοινωνικής, οικονομικής και σε μεγάλο βαθμό πολιτικής πραγματικότητας όπως τη ζήσαμε από τη Μεταπολίτευση και μετά.

Το κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Ανδρέα Παπανδρέου αποφάσισαν να συγκυβερνήσουν! Μόνο σε νούμερα επιθεώρησης ή σε βιβλία εναλλακτικής ιστορίας θα μπορούσε κανείς να βρει τέτοια πιθανότητα.

Κι όμως, αποτελεί μια πραγματικότητα σήμερα η  οποία έρχεται να μεταβάλλει ουσιωδώς το πολιτικό σκηνικό. Γιατί;

Για δύο λόγους:

Πρώτον, η αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από την Κυβέρνηση ουσιαστικά ξαναχαράζει τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ της Αριστεράς και των υπολοίπων πολιτικών δυνάμεων. Το Μνημόνιο καθίσταται πλέον για το σύνολο της Αριστεράς "αντίπαλο σώμα" και η εξέλιξη αυτή αποτελεί και τη μεγαλύτερη πολιτική "ήττα" των Μνημονιακών δυνάμεων, οι οποίες μέχρι πρόσφατα θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι το ζήτημα του Μνημονίου στη χώρα είναι "εθνικό" και άρα απαιτεί διακομματική συναίνεση ή ανοχή (ως ζήτημα επιβίωσης της χώρας).

Τα "μέτρα" του Μνημονίου περνούσαν ως "εθνικά απαραίτητα" ανεξάρτητα αν η ιδεολογία των συγκυβερνώντων τα θεωρούσε "συμβατά" ή όχι. 

Με την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ κάτι τέτοιο παύει να ισχύει, η ΔΗΜΑΡ ξαναθέτει στο τραπέζι την ιδεολογική "βάσανο" του Μνημονίου και αποστερεί την Κυβέρνηση από κάθε αριστερό ή υπερκομματικό άλλοθι.

Δεύτερον, η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ υπό τις συνθήκες που αυτή συγκροτείται, ουσιαστικά επιτυγχάνει να διαμορφώσει έναν υπερκομματικό σχηματισμό των λεγόμενων "φιλο-ευρωπαϊκών δυνάμεων" υπό τον κ. Σαμαρά. Ο κ. Βενιζέλος προσέρχεται με το σύνολο του πολιτικού δυναμικού του ΠΑΣΟΚ - κι αυτό γίνεται αποδεκτό τουλάχιστον μέχρι στιγμής από όλες τις πτέρυγες της ΝΔ-σε μια συγκυβέρνηση η οποία σφυρηλατήθηκε υπό το φόβο των πρόωρων εκλογών. Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ αποφάσισε να εξαφανίσει κάθε διαχωριστική γραμμή μεταξύ των άλλοτε "ορκισμένων αντιπάλων" και με δεδομένη την απόφασή του να μην προκαλέσει επ' ουδενί εκλογές, πρακτικώς μετατρέπει το ΠΑΣΟΚ σε άλλη μια πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας. 

Αν αυτό σας ακούγεται υπερβολικό, απλώς φανταστείτε πως αν αύριο κιόλας για κάποιο ξαφνικό λόγο η χώρα οδηγείτο σε εκλογές: πως ο κ. Σαμαράς θα μονομαχεί με τον κ. Βενιζέλο από του προεκλογικού βήματος, μετά των τόσων επαίνων που του επιδαψίλευσε στο διάγγελμά του; Απλώς δεν θα μονομαχεί! Σε τι να αντιπαρατεθούν και γιατί; Και οι Υπουργοί και τα στελέχη του κάθε κόμματος; Αφού από κοινού θα χειρίζονται το Μνημονιακό πρόγραμμα! Υπάρχει κάποιο σημείο πολιτικού λόγου που στις αμέσως επόμενες εκλογές μπορεί να διαφοροποιήσει τα δύο κόμματα πλέον; Ή μέχρι τις επερχόμενες Ευρωεκλογές το 2014 θα έχουν διαμορφωθεί οι συνθήκες ώστε να διαφωνήσουν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ επί ενός διαφοροποιημένου οικονομικού προγράμματος; Μάλλον όχι!

Βεβαίως μετά από δέκα χρόνια, εύλογα μπορεί να υποθέσει κανείς ότι θα βρουν αφορμή για να τα "σπάσουν" αλλά μήπως έτσι δε συμβαίνει σε όλα τα κόμματα;

Η επόμενη μέρα λοιπόν μας βρίσκει με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, πρακτικά να έχουν συγκροτήσει ένα "φιλο-ευρωπαϊκό συνασπισμό" με πολιτικό πρόγραμμα το Μνημόνιο και υπό τον κ. Σαμαρά.

Αν ο κ. Σαμαράς επεδίωκε αυτόν τον σχηματισμό και διέβλεπε ότι θα μπορούσε να τεθεί επικεφαλής του, τότε πράγματι ο χειρισμός του με το θέμα της ΕΡΤ ήταν απολύτως επιτυχημένος.

Από σήμερα ηγείται ενός μεγάλου συνασπισμού!

Έχουμε όμως ένα πρόβλημα!

Η πολυδιάσπαση της Αριστεράς -ως αντιΜνημονιακής πολιτικής θέησς - αφήνει περιθώριο σε δυνάμεις που με αφορμή το Μνημόνιο επιθυμούν να επιβάλλουν ακραίες αντιλήψεις και πρακτικές. Αφήνει δηλαδή περιθώριο, εξαιτίας κυρίως της έλλειψης αξιοπιστίας και συγκροτημένου λόγου, να μεγεθυνθούν δυνάμεις τύπου Χρυσής Αυγής.

Απέναντι στον άρτι σχηματισθέντα Κυβερνητικό - και ως εκ τούτου ισχυρό - "φιλο-ευρωπαϊκό/Μνημονιακό σχηματισμό" δεν έχουμε ένα ισάξιο, αξιόπιστο, πολυσυλλεκτικό αντίπαλο που θα ανταποκρινόταν στην δημοκρατική επιταγή του διπόλου Κυβέρνησης-Αντιπολίτευσης.

Και αν παρέλθει άπρακτος ο πολιτικός χρόνος μέχρι τις επόμενες εκλογές, η πολιτική ανισορροπία μπορεί να εξελιχθεί σε δράμα.

Το κλειδί λοιπόν βρίσκεται στα χέρια των ηγετών της Αριστεράς. Ένας Μεγάλος Συνασπισμός της Αριστεράς, με το ρεύμα του ΣΥΡΙΖΑ, τη μετριοπάθεια και την κυβερνητική εμπειρία της ΔΗΜΑΡ και την σοβαρότητα του ΚΚΕ θα ωφελήσει όχι μόνο το δημοκρατικό διάλογο και τον ουσιαστικό έλεγχο της εξουσίας αλλά θα εξαλείψει όσο είναι ακόμα καιρός τα ακραία φαινόμενα.

Και για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, ο μόνος πόλος που θα μπορούσε να κάνει πραγματικότητα έναν τέτοιο συνασπισμό δεν είναι άλλος από το ΚΚΕ.

ΣΥΡΙΖΑ και ΔΗΜΑΡ δεν είναι μακρυά από μια τέτοια κίνηση. Η συμμετοχή όμως του ΚΚΕ θα προσδώσει έναν ιδιαίτερα βαρύνοντα τόνο στο εγχείρημα, καθώς η παραδοσιακή Αριστερά δεν μετακινείται από τις θέσεις της για "ψύλλου πήδημα". Η μετακίνηση του ΚΚΕ θα υπογραμμίσει την κρισιμότητα της συγκυρίας και ταυτόχρονα θα δώσει το αναγκαίο πολιτικό στίγμα της πραγματικής αριστερής συσπείρωσης απέναντι στις τεράστιες προκλήσεις που έρχονται.

Απαραίτητη διευκρίνηση:

Ο γράφων είναι και παραμένει φανατικά φιλελεύθερος, υπέρμαχος των Μνημονιακών μεταρρυθμίσεων ελλείψη ρεαλιστικού εθνικού σχεδίου. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι η έξοδος της χώρας από την κρίση δεν πρέπει να γίνει με συνθήκες Δημοκρατίας και ει δυνατόν με πολιτικές που δεν θα επιτρέψουν την επάνοδο σε φαύλες καταστάσεις του παρελθόντος. Η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ δεν θα πρέπει να καταστεί το πολιτικό κέλυφος μιας καταστροφικής επιστροφής στις πελατειακές πρακτικές κι αυτό μόνον μια ισχυρή ενωμένη Αριστερά μπορεί να το εξασφαλίσει με πολιτικά αποδεκτό τρόπο.

Επιστράτευση Εκπαιδευτικών! Ψηφίζω και "με τα δύο χέρια" Σαμαρά, αν...

Δεν θεωρώ πως ο κ. Σαμαράς ως πολιτική προσωπικότητα, διαφέρει σημαντικά από ό,τι έχει γνωρίσει μέχρι σήμερα η πολιτική μας σκηνή.
Ανήλθε στην εξουσία μετά από κάποια "Ζάππεια", εμφανίστηκε διαφωνών με το Μνημόνιο από την ασφάλεια της αντιπολίτευσης ενώ κατέστη ο θερμότερος υπέρμαχος κατόπιν.

Ακολούθησε την πολιτική "πεπατημένη" ώστε να αποκτήσει την εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος και εφαρμόζει την μνημονιακή κατά τον ίδιο "λάθος συνταγή".

Τίποτα ιδιαίτερο και τίποτα αξιόλογο. Από την πλευρά της πολιτικής πρακτικής δεν είναι τίποτα άλλο από μια παραλλαγή του "λεφτά υπάρχουν" ή της "επανίδρυσης του κράτους" για όσους θυμούνται.

Πιστεύω, εντούτοις, πως με δεδομένη  τη διαχρονική αδυναμία (ή όπως αλλιώς επιθυμεί ο καθείς να την ονομάσει) του πολιτικού προσωπικού της χώρας να διαχειριστεί με στοιχειώδη σοβαρότητα τα τεκταινόμενα, ένα πράγμα αξίζει να εκτιμά κανείς: τις σποραδικές θετικές κινήσεις που είτε εκούσια είτε ακούσια, είτε δηλαδή από τύχη, συγκυρία, αβλεψία είτε από σχεδιασμό στοχευμένο και μελετημένο ή ακόμη και αδέξιο ή επάλληλο, κοινώς από "σπόντα"(!).

Τι έχουμε λοιπόν με την περίπτωση Σαμαρά;
Δεν γνωρίζω αν ορισμένες χαρακτηριστικές κινήσεις του "βγήκαν" από πίεση της Τρόικα, από δική του ικανότητα ή από άλλο λόγο, όμως κατά τη δική μου ιδεολογική και κοινωνικο-οικονομική αντίληψη, προσμετρώνται στα θετικά, ανεξάρτητα από τα ελατήρια που τα προκάλεσαν. Και μάλιστα στα εξαιρετικά θετικά!
Παραθέτω:
-Ιδιωτικοποίηση της Αγροτικής Τράπεζας.
-Ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ
-Επιστράτευση των εκπαιδευτικών.

Γιατί;
Θεωρώ ότι το κράτος αρχίζει στα σοβαρά - κι όχι στα λόγια -να απαλλάσσεται από εκείνες τις εστίες που συντηρούσαν την στρεβλή ελληνική αντίληψη περί οικονομίας. Και ταυτόχρονα, αποτελούσαν πυλώνες και βραχίονες της κρατικής - διάβαζε κομματικής - παρέμβασης στην αγορά.
Θα ήμουν απόλυτα ικανοποιημένος αν το κράτος έδινε έστω και για ένα ευρώ τις ΔΕΚΟ ή τις άλλες επιχειρήσεις του, για ένα και μόνο λόγο: να περιοριστεί στα αμιγώς ελεγκτικά και ρυθμιστικά και νομοθετικά του καθήκοντα και να πάψει να αποτελεί τον προνομιούχο επιχειρηματία ή εργοδότη, στρεβλώνοντας κάθε έννοια ελεύθερης οικονομίας.
Εδώ, εισέπραξε και κάποια ποσά.

Όμως ο κ. Σαμαράς προχώρησε ένα βήμα παραπέρα: Μολονότι στηρίζεται από τρία διαφορετικά κόμματα, παρά το γεγονός ότι και τα τρία αυτά κόμματα φημίζονται για τις συνδικαλιστικές τους περγαμηνές, ο Πρωθυπουργός υπογράφει διάταγμα επιστράτευσης των εργαζομένων στην εκπαίδευση ΠΡΙΝ και όχι κατά τη διάρκεια της επαπειλούμενης απεργίας.

Και γιατί είναι αυτό σημαντικό;

Απλούστατα, διότι υπενθυμίζει πως το κράτος είναι εδώ όχι για να ικανοποιεί συνδικαλιστικά ή κλαδικά συμφέροντα, πως ο εκάστοτε Υπουργός δεν είναι ο κατ' επάγγελμα συνομιλητής και διεκπαιρεωτής συντεχνιακών αιτημάτων αλλά ως πρώτιστο καθήκον έχει να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία των υπηρεσιών που εποπτεύει.

Η κίνηση του κ. Σαμαρά μας επαναφέρει στον πολιτισμένο κόσμο της αυτονόητης υποχρέωσης των κρατικών λειτουργών να υπηρετούν τον πολίτη πρωτίστως και να εκτελούν τα καθήκοντά τους κυρίως και δευτερευόντως να προβάλλουν τα όποια αιτήματά τους.

Αυτό το απλό γεγονός, πρώτα η εκπλήρωση του καθήκοντος για το οποίο αμοιβόμαστε έναντι οιουδήποτε αιτήματος, το είχαμε ξεχάσει.

Κρατώ μια επιφύλαξη ως προς την έκβαση αυτής της διαδικασίας, καθώς η πρόσφατη ελληνική πολιτική ιστορία δεν μας αφήνει και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, καθώς μας διδάσκει πως συνήθως η Κυβέρνηση υποχωρεί ατάκτως μετά από αρκετή συνδικαλιστική πίεση και βεβαίως μετά από εσωκομματικές διαβουλεύσεις, πάντοτε εις όφελος των απεργούντων.

Αν όμως, παρ' ελπίδα, ο κ. Σαμαράς κινηθεί με αποφασιστικότητα επιβολής του νόμου, αδιαφορώντας για το πολιτικό κόστος - στην πραγματικότητα για το πολιτικό όφελος - και κατορθώσει να ευθυγραμμίσει τον κλάδο των εκπαιδευτικών με τη νομοθετική ρύθμιση που θα αποφέρει μείωση της δαπάνης του κρατικού προϋπολογισμού, τότε νομίζω ότι ο κ. Σαμαράς πράγματι θα έχει κάνει άλματα σε σχέση με τα παιδικά βηματάκια των προγενεστέρων του.

Όντως, ακόμη κι αν φύγει για διακοπές στο υπόλοιπο της θητείας του, θα έχει συμβάλλει με θεαματικό τρόπο τόσο με τις αποκρατικοποιήσεις όσο και με την επιλογή του στο θέμα των εκπαιδευτικών στον πραγματικό εκσυγχρονισμό της χώρας που πάμπολλοι επαγγέλθηκαν αλλά ουδείς ετόλμησε.

Ναι λοιπόν! Θα ψηφίσω αναφανδόν τον κ. Σαμαρά αν κατορθώσει το μέχρι σήμερα ακατόρθωτο: να τηρηθεί ένας νόμος που έχει ψηφισθεί, από έναν κλάδο Δημοσίων Υπαλλήλων (προσέξτε! των υπέρμαχων της νομιμότητας όταν πρόκειται για αργίες, ωράριο και αμοιβή!) που δε διστάζει να απεργήσει ακόμη και στην κρίσιμη περίοδο των εξετάσεων αδιαφορώντας για την κοινωνία και τους φορολογούμενους πολίτες.

Ας γνωρίζει λοιπόν ο κ. Πρωθυπουργός, ότι δεν υπέγραψε αυτός την επιστράτευση των απεργούντων εκπαιδευτικών. Ενεργεί ως εντολοδόχος της δοκιμαζόμενης κοινωνίας η οποία διψά για γρήγορες και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Και σε καμία περίπτωση και καμία συντεχνία δε μπορεί να καθυστερήσει ή να αναβάλλει την πορεία προς μια νέα εποχή, στην οποία δεν έχουν θέση ούτε η "επαναστατική γυμναστική" άλλων περιόδων ούτε τα "παραδοσιακά αλισβερίσια" κράτους και συνδικαλιστών.

Επιτέλους: η κατάργηση των προνομίων ως αίτημα του Μνημονίου ας γίνει πράξη! Και τρεις μήνες διακοπές επ' αμοιβή είναι δυσανάλογο προνόμιο.

Αν δε, επιπλέον, ο κ. Σαμαράς αφήσει να οδηγήσει η αγορά τα πράγματα και στον τομέα των κρατικά ελεγχόμενων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και δεν υποκύψει σε όψιμα συνδικαλιστικά αιτήματα περί σφαγής των ισχνών αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων υπέρ βωμών και εστιών άλλων συντεχνιών, θα έχει ανέλθει στον κολοφώνα της ελληνικής πολιτικής των τελευταίων τριάντα ετών!

Μακάρι!

Η Κρίση σε λίγο Αρχίζει! Τι; Νόμιζες πως Τελειώσαμε;

Δεν συμμερίζομαι την - άνευ στοιχείων - όψιμη πρωθυπουργική και εν πολλοίς τρι-κομματικο-κυβερνητική αισιοδοξία.

Πολύ περισσότερο, δεν συμμερίζομαι την επιμονή του συνόλου - ναι! του συνόλου - του πολιτικού συστήματος να μας παρουσιάζει εδώ και τρία χρόνια την οικονομική κρίση ως μια κατάσταση που μπορεί να διαχειριστεί. Ο καθένας από την δική του σκοπιά βεβαίως, αλλά το κοινό σημείο όλων των εν δυνάμει "εθνικών σωτήρων" είναι πως έχουν τη δυνατότητα να μας οδηγήσουν σε ασφαλή οικονομικά μεγέθη.

Οι κύριες πολιτικές δυνάμεις της χώρας βασίζουν το αφήγημά τους σε μια απλοϊκή υπόθεση, που αν δεν κρύβει σκοπιμότητα (που κρύβει!) τουλάχιστον προδίδει αφέλεια:

Τι είναι η κρίση κατά το πολιτικό μας σύστημα;

Μια παροδική κατάσταση, σοβαρή βεβαίως, στην οποία πλήττεται οικονομικά η χώρα, γίνεται το "ξαναμοίρασμα της τράπουλας" - ανάδειξη νέων ελίτ, καταστροφή των παλιών κλπ - αλλά σε ένα ορατό χρονικό διάστημα (ο ΓΑΠ έλεγε τρία χρόνια, ο Σαμαράς βλέπει φως κι ο καθείς τοποθετείται όπως θέλει...) η χώρα θα ανακάμψει.

Και μάλιστα, όχι μόνο θα ανακάμψει - έτσι λένε! - αλλά και μεγάλες κοινωνικές ομάδες που  απολάμβαναν προνόμια στο "προ κρίσης" σύστημα θα εξακολουθούν να αποτελούν και τους προνομιούχους του "μετά".

Με απλά λόγια, όλοι οι "βολεψάκηδες" - από κλειστά επαγγέλματα μέχρι σκληρά εργαζόμενους σε δημόσιους οργανισμούς που έπαψαν να έχουν αντικείμενο κανά δυο αιώνες τώρα-απλώς προσπαθούν να "κρατηθούν από τη βάρκα" ώστε μετά την κρίση να επανέλθουν στην προτεραία κατάσταση.

Αν προσέξατε λοιπόν τα κυβερνητικά μηνύματα των τελευταίων ημερών -που δεν είναι διαφορετικά από εκείνα των τελευταίων τριών ετών - το Δημόσιο καμώνεται πως θα "απολύσει" προτάσσει όμως πως θα προσλάβει ταυτόχρονα. Ο χρεωκοπημένος δημόσιος εργοδότης όχι μόνο αρνείται να παραδεχτεί πως δεν μπορεί καλά-καλά να πληρώσει μισθούς και συντάξεις, αλλά ανερυθρίαστα βγαίνει και στην αγορά εργασίας ως αξιόπιστη επιχείρηση προς άγραν εργαζομένων!

Θεωρεί το κράτος μας, λοιπόν, και μαζί του κι όσοι πιστοί της κρατικής μηχανής, πως η κρίση όχι μόνο είναι παροδική, όχι μόνο βρίσκεται σε αποδρομή αλλά πως άνετα μπορεί να διατηρήσει ή και να επεκτείνει τις "συνήθεις" εργασίες του.

Όμως η κρίση - η πραγματική κρίση - δεν άρχισε ακόμη. 

Κι αν αναρωτιέσαι τι ήταν αυτό που βιώνουμε εδώ και τρία χρόνια, σε πληροφορώ πως δεν ήταν τίποτα άλλο από μια "απλή" κρίση ρευστότητας. Μια "κοινή" δημοσιονομική κρίση η οποία βεβαίως διογκώθηκε, επεκτάθηκε και τείνει να γίνει κοινωνική. Κι εδώ είναι το κρίσιμο σημείο.

Κατ' αρχήν το "τείνει" δεν ερμηνεύεται ως αδιαφορία ή απομείωση της σημασίας των απογοητευτικών και επώδυνων μεγεθών της φτώχειας και της ανεργίας που από καιρό βασανίζουν την ελληνική κοινωνία.

Αναφέρεται στην τάση μόνιμης ανατροπής των κοινωνικών αντιλήψεων και των κοινωνικών θεσμών που εγκαθίδρυσαν και παγίωσαν προηγούμενες οικονομικές και πολιτικές επιλογές των Ελλήνων.

Η οικονομική κρίση όπως τη γνωρίσαμε μέχρι σήμερα, έχει αρχίσει να καταφέρνει μη αντιστρεπτά πλήγματα στον κοινωνικό ιστό, στη δομή και στη λειτουργία του. Αντιλήψεις δεκαετιών αρχίζουν να αμφισβητούνται, οικονομικοί θεσμοί που γνωρίσαμε και εμπιστευθήκαμε (από τράπεζες και επιχειρήσεις μέχρι τον "λαδιάρη" υπάλληλο της Χ δημόσιας υπηρεσίας) αποχωρούν, κλείνουν, αλλάζουν και μεταμορφώνονται.

Αλλού η αλλαγή φαίνεται θετική, αλλού όχι, το ζητούμενο όμως εδώ είναι να αναγνωρίσουμε την αλλαγή αυτή καθ' εαυτή. 

Η διάχυση λοιπόν της οικονομικής κρίσης στον κοινωνικό ιστό, πήρε αρκετό χρόνο για να καταγραφεί και στα εκλογικά αποτελέσματα αλλά και στον κοινωνικο-οικονομικό χάρτη της χώρας.

Γιατί όμως λέμε ότι ακόμη δεν έχει αρχίσει η κρίση;

Απλούστατα, γιατί ακόμη μεγάλες κοινωνικές ομάδες πιστεύουν στην "αντιστροφή":

-Εργαζόμενοι πιστεύουν ότι η επιχείρησή τους ή η τράπεζά τους θα διασωθεί και μαζί μ' αυτήν και η ελπίδα για "κάποια στιγμή" επιστροφή στα κεκτημένα

-Άνεργοι πιστεύουν πως θα προσληφθούν μόλις η "ύφεση αντιστραφεί"

-Επιχειρηματίες θεωρούν (ευτυχώς όχι πολλοί!) πως οι "δουλειές θα ανοίξουν"

Έχουν άδικο όλοι αυτοί;

Υπό την έννοια πως κάποια στιγμή τα οικονομικά μεγέθη θα βελτιωθούν, όχι. Αλλά όποιος θεωρεί ότι η βελτίωση θα σημάνει και επιστροφή στο παρελθόν πλανάται.

Οδηγούμαστε - με πολύ επώδυνο τρόπο είναι η αλήθεια - σε μια "άλλη" πραγματικότητα. Κι αυτό είναι το χρονικό σημείο που αυτή η διαφορετική πραγματικότητα αρχίζει και μας δείχνει το πρώτα της σημάδια και εδώ ακριβώς έρχεται η κυβερνητική "αισιοδοξία" να ξορκίσει το "κακό". Γιατί αν αλλάξει η κοινωνική δομή και οι κοινωνική συσχετισμοί, τότε θα αλλάξει και η πολιτική τάξη.

Που βρισκόμαστε λοιπόν;

Μα ακριβώς στο σημείο όπου η κρίση - η πραγματική κρίση - αρχίζει να ενσκήπτει. Και γιατί "πραγματική"; Μα γιατί πρόκειται για τη μετάλλαξη εκείνη της κρίσης που επάγει μη αναστρέψιμα αποτελέσματα και ήδη κάνει την παρουσία της αισθητή στο σύνολο της κοινωνίας.

Και ακριβώς αυτή η αίσθηση είναι που ενεργοποιεί τα "πολιτικά αντανακλαστικά" της επιτηδευμένης αισιοδοξίας.

Ας απολαύσουμε όμως την αισιοδοξία - έστω και επιτηδευμένη - καθώς τα "απροσδόκητα" γεγονότα είναι μπροστά μας!

Πείτε στον κ. Σαμαρά την αλήθεια! Εκτίθεται...

Σιγά μην εκτίθεται!

Με την ίδια ακριβώς "φιλαλήθεια" με την οποία ομιλούσε στα πολλαπλά "Ζάππεια" περί "λανθασμένης συνταγής" και πακτωλούς δισεκατομμυρίων και μυριάδες θέσεις εργασίας, ομιλεί σήμερα περί φωτός στην "άκρη του τούνελ"!

Ασύστολες ανακρίβειες χωρίς αντίκρυσμα καθώς εκστομίζονται βασιζόμενες είτε  στην ανευθυνότητα που απολαμβάνει η θέση της αντιπολίτευσης είτε από στην προσδοκία πως όταν έρθει η ώρα των δυσάρεστων αποφάσεων δεν θα βρίσκεται στην Κυβέρνηση. Τόσο απλά.

Τι κι αν ο Υπουργός του των Οικονομικών προσπαθεί να περιγράψει τη δυσμενή εικόνα, χωρίς όμως κι αυτός να γίνεται επαρκώς ακριβής και άρα δυσάρεστος;

Ο επικεφαλής του τριμερούς κυβερνητικού σχήματος αποφάσισε πως ήρθε η ώρα να δώσει μια νότα βερμπαλιστικής αισιοδοξίας στον, ομολογουμένως δεκτικό σε τέτοιες προσπάθειες, λαό.

Αγνοεί λοιπόν ο Πρωθυπουργός -προφανώς ηθελημένα - τα απανωτά πρόσφατα πλήγματα στον κεντρικό κορμό της πραγματικής οικονομίας: την αποχώρηση ή την παύση λειτουργίας σημαντικών επιχειρηματικών μονάδων της χώρας, την κρίσιμη φάση που διέρχεται ο τραπεζικός κλάδος καθώς μέγιστης σημασίας διεργασίες πρόκειται σύντομα να τεθούν σε υλοποίηση και μάλιστα σε ιστορικά εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα, το μόνιμο πρόβλημα της διόγκωσης του χρέους της χώρας.

Τρεις τομείς - επιχειρήσεις.τράπεζες και χρέος - των οποίων η μορφή, η δυναμική και η σύνθεση άλλαξε ή σύντομα πρόκειται (για τις τράπεζες) να αλλάξει με τρόπο που συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια. Κυριολεκτικά, δυο-τρεις φορές τον αιώνα!

Κι όμως! Ο Πρωθυπουργός της χώρας διαπιστώνει ότι βλέπει φως!

Κι αν ήταν μόνον αυτά, τότε ίσως και να δικαιολογούσε κανείς την ανεξήγητη πρωθυπουργική αισιοδοξία.

Σε επίπεδο αριθμών, το συνταρακτικό γεγονός πως η ΕΛΣΤΑΤ- η Εθνική Στατιστική Αρχή - κατέγραψε αποπληθωρισμό το Μάρτιο άραγε τον αφήνει αδιάφορο ή κάποιοι δεν τον ενημέρωσαν επαρκώς;

Η καταγραφή αποπληθωρισμού, μετά από 45 ολόκληρα έτη καθώς ανάλογο φαινόμενο είχαμε στη χώρα το 1968(!), δυστυχώς απεικονίζει μια εξόχως ζοφερή πραγματικότητα: το καταστροφικό σπιράλ της μείωσης των τιμών ως αιτία της συρρίκνωσης της παραγωγής και των εισοδημάτων, που με τη σειρά της η μείωση των τιμών θα μικρύνει περισσότερο τα εισοδήματα και την παραγωγή.

Και άρα τη φοροδοτική ικανότητα. Και δυστυχώς την ικανότητα της χώρας να αποπληρώνει χρέη.

Ο δείκτης λοιπόν, αδιάψευστα κατέγραψε αυτό που η κοινωνία ήδη είχε ενσωματώσει: η οικονομία όχι μόνο συρρικνώνεται λόγω ύφεσης, αλλά έχει ενεργά εισέλθει σε φάση αποπληθωρισμού που καταδεικνύει πως η επιστροφή στην ανάπτυξη δεν είναι ζήτημα "προσπαθειών" ή "ανάκαμψης", δηλαδή να κάνουμε καλύτερο το φορολογικό, να απορροφήσουμε περισσότερο ΕΣΠΑ ή να κάνουμε διαρθρωτικές αλλαγές. Είναι πλέον συστημική η συρρίκνωση της οικονομίας από την οποία δεν μπορούμε να εξέλθουμε ακόμη κι αν σήμερα εγκατασταθούν στη χώρα μας όλες οι εταιρείες του δείκτη DOW JONES, ας πούμε! Θα τις πτωχεύαμε και αυτές, καθώς φτιάξαμε μια "ρουφήχτρα", μια "μαύρη τρύπα" χρήματος!

Πρακτικώς, χρειάζονται τεράστιες ποσότητες χρήματος και επί μακρό χρόνο να εισρέουν στην ελληνική οικονομία ώστε να μπορέσει να βγει από μια τέτοια κατάσταση αποπληθωριστικού σπιράλ.

Ξέρει κάτι ο Πρωθυπουργός γι' αυτό; Μάλλον όχι, καθώς όλες οι πηγές χρήματος συνοψίζονται στην εξής μία: Τρόικα!

Για να γίνει κατανοητό, ακόμα κι αν κάποιος μας δάνειζε με ΜΗΔΕΝΙΚΟ επιτόκιο, μας χάριζε χρήμα δηλαδή!, πάλι δε θα μας έσωζε καθώς εμείς "τρέχουμε" με αρνητικό "πληθωρισμό". Και το "μηδέν" είναι μεγαλύτερο από το "μείον"!!!

Και -δυστυχώς! - τα παραπάνω δεν αποτελούν τα μοναδικά μας προβλήματα!

Αν παρακολουθούσε ο κ. Σαμαράς τον κ. Στουρνάρα θα μάθαινε πως η "επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος" και μάλιστα με "κάθε θυσία" επιβάλλεται ώστε να ενεργοποιηθεί η "ρήτρα του Eurogroup για νέα μείωση του δημοσίου χρέους".

Σε απλά ελληνικά, χρειαζόμαστε - προφανώς - άλλη μια αναδιάρθρωση, του λεγόμενου "δημόσιου τομέα" αυτή τη φορά και προϋπόθεση γι' αυτό ώστε να γίνει κατά το δυνατόν "ανώδυνα" για την κεφαλαιακή επάρκεια της χώρας είναι η εξασφάλιση πρωτογενούς πλεονάσματος.

Σε πιο απλά ελληνικά, αυτό σημαίνει πως τα κρίσιμα μεγέθη που επηρεάζονται από κάθε "μείωση δημόσιου χρέους", δηλαδή τα αποθεματικά ασφαλιστικών ταμείων, οργανισμών αλλά και χρηματωπιστωτικού συστήματος θα δοκιμασθούν και πάλι.

Για να το πούμε απλούστερα, το ασφαλιστικό - το οποίο μεταφράζεται σε κρατήσεις μισθών και ύψος συντάξεων - προφανώς και θα επανεξεταστεί πολύ σύντομα ενόψει αυτής της "μείωσης χρέους".

Μόνο ένα σκέλος λοιπόν του διαγγέλματος Σαμαρά έμεινε ώστε να μπορεί κανείς να εικάσει πως ενδεχομένως μπορεί να είναι αισιόδοξος: η προσωρινή αναστολή λήψης νέων εισπρακτικών και οριζόντιων μέτρων καθώς η Τρόικα για μια ακόμη φορά επιλέγει οδηγήσει τα πράγματα σε "δραματοποιημένες καταστάσεις". Δηλαδή επιλέγει να οδηγήσει την Κυβέρνηση σε "πιστωτική ασφυξία" όπου η λήψη νέων μέτρων θα κριθεί λογιστικά αναγκαία αντί να προτάξει την ανάγκη της πρόβλεψης. Το άλλοθι και πάλι της ελληνικής κυβέρνησης προκειμένου να αναβάλλει την ανάγκη λήψης νέων μέτρων - μολονότι όλοι αναγνωρίζουν το δημοσιονομικό κενό που θα υπάρξει επιβαρυμένο δε και από την αναγγελθείσα μείωση του γνωστού "χαρατσιού" - δεν είναι παρά η εικαζόμενη επιτυχία του "φοροεισπρακτικού μηχανισμού", την οποία η χώρα αναμένει άνω του μισού αιώνος!

Βεβαίως, το ανούσιο πια μοτίβο διανθίστηκε πια και με τη μαγική φράση "αναμόρφωση φορολογικού συστήματος"!

Προετοιμαστείτε λοιπόν καταλλήλως, καθώς τα νέα διαγγέλματα περί "ανάγκης διάσωσης της χώρας" μάλλον δεν απέχουν και πολύ...!

Οι Τρεις Μήνες της Πολιτικής Απάτης.

Θα αρχίσω ευλογώντας γένια! Τα δικά μου. Αν δε σε ενδιαφέρει αυτή η μικρή και σεμνή τελετή, απλά ξεπέρασέ τη και διάβασε παρακάτω!
Γράφαμε λοιπόν επί λέξει, στις 26 Νοεμβρίου του 2010, σχετικά με το που οδηγεί τα πράγματα η Γερμανία:"Συμπερασματικά, το "πινγκ-πονγκ" του χρέους μεταξύ κρατών και τραπεζών παίζεται με ένα μπαλάκι-χρέος το οποίο ολοένα και μικραίνει αλλά ταυτόχρονα γίνεται ολοένα και πιο βαρύ!" εδώ:
http://tyxaios.blogspot.gr/2010/11/blog-post_26.html
Και αυτή η φράση χρειάζεται να αντιπαρατεθεί με το ολόφρεσκο επίσημο ανακοινωθέν της πρόσφατης Σύσκεψης Κορυφής της Ευρωζώνης:
"Επιβεβαιώνουμε πως είναι ζωτικής σημασίας να σπάσει ο φαύλος κύκλος ανάμεσα σε τράπεζες και κυβερνήσεις". Αυτά για εμάς!

Πάμε τώρα για τα τρέχοντα.
Επαναδιαπραγμάτευση λοιπόν! Την έχουν πουλήσει ως πολιτικό σύνθημα στην κοινωνία οι Τρεις Σωματοφύλακες του σκληρού κομματικού και πελατειακού κρατισμού, ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ, από την πλευρά τους οι πολίτες το "αγόρασαν" αυτό το σύνθημα και το κατάπιαν! Αμάσητο!

Τι έχουμε όμως μπροστά μας ως πραγματικότητα; 
Την πλήρη ανικανότητα - έχω πάψει να γράφω για αδυναμία εδώ και καιρό, πολλώ δε μάλλον για σκοπιμότητα - του εγχώριου πολιτικού συστήματος να διαχειριστεί την κατάσταση. Να απομονώσει την αλήθεια από την ομίχλη και να την παρουσιάσει αυθεντική στην κοινωνία.
Αποτέλεσμα αυτής της ανικανότητας είναι προφανώς και η σύγχυση αναφορικά με τους στόχους αλλά και με το συνομιλητή της πολιτικής ηγεσίας.
Συνομιλητής δεν είναι η Τρόικα. Η Τρόικα διαχειρίζεται ένα δάνειο, ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα που το ζητήσαμε εμείς ως χώρα ώστε να κερδίσουμε χρόνο και να μην οδηγηθούμε άμεσα σε χρεωκοπία και επίσης για να μην εξαναγκαστεί το πολιτικό σύστημα να αποτινάξει άμεσα τους κομματικούς του πελάτες. Απλά πράγματα. Το δάνειο δεν επιτρέπει την άμεση χρεωκοπία και με τα υπόλοιπα χρήματα εξακολουθεί να χρηματοδοτείται ο κομματικός στρατός σε Δημόσιο, ΔΕΚΟ και πελατειακό σύστημα προνομίων και επιδομάτων.

Συνομιλητής σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση δεν είναι άλλος από την ελληνική κοινωνία. Με αυτήν πρέπει να συνδιαλλαγεί η πολιτική ηγεσία, θέτοντας στο τραπέζι ξεκάθαρα τους όρους παραμονής στο ευρώ, τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και την αναγκαία δομική αλλαγή που απαιτείται. Γιατί περί μιας και μοναδικής αλλαγής αναφέρεται ολόκληρο το πρόγραμμα στην ουσία του: Ο καθείς πρέπει να αμοίβεται όχι για αυτό που είναι αλλά για αυτό που πραγματικά παράγει. Δεν αμοίβεσαι επειδή "είσαι" ΔΥ αλλά επειδή παράγεις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Δεν αμοίβεσαι επειδή "είσαι" ταξιτζής, φαρμακοποιός ή κομμώτρια αλλά επειδή πουλάς - ή κατορθώνεις να πουλάς - τα προϊόντα, τις γνώσεις ή τις υπηρεσίες σου. Δεν εισπράττεις επειδή "είσαι" ΔΕΚΟ κι έχεις τις πλάτες του Δημοσίου αλλά επειδή παρέχεις έργο το οποίο κάποιος ΑΝ ΘΕΛΕΙ το αγοράζει.

Αναφορικά με τους τεθέντες στόχους.
Οι στόχοι δεν τίθενται ούτε από την Τρόικα, ούτε από την Ελληνική Κυβέρνηση. Τίθενται από τις αγορές. Έχουμε ξεχάσει εντελώς το βασικό στόχο του Μνημονίου που δεν είναι άλλος από την επανάκαμψη της χώρας στο δανεισμό από τις αγορές κι όχι με τα διακρατικά δάνεια.
Οι αγορές δε βάζουν όρους αλλά επιτόκιο. Κι αυτή τη στιγμή οι αγορές δεν είναι έτοιμες να υποδεχτούν και πάλι την Ελλάδα. Συνεπώς όσο και να συζητήσουμε, όσους καφέδες και να πιουν ο Σαμαράς με τον Τόμσεν, όσα κείμενα και να υπογραφούν, αν οι αγορές δεν ξαναδεχτούν να δανείσουν την Ελλάδα το πρόγραμμα έχει αποτύχει.

Τι έχουμε λοιπόν μπροστά μας;
Μα τρεις μήνες πολιτικής απάτης!
-Υπουργοί, στελέχη και βουλευτές του κυβερνώντος τρικομματικού σχήματος θα εμφανίζονται ως άτεγκτοι και ανδρείοι διαπραγματευτές. Βεβαίως στη συνέχεια, ολολύζωντας και με πόνο ψυχής πάντα, θα ανακοινώνουν σκληρά μέτρα με τα οποία - το κατάλαβες έτσι; - δε συμφωνούν αλλά η "κακή Τρόικα" δεν δέχεται αλλαγές! Έχει να πέσει πολύ δάκρυ στις μικρές οθόνες από πρώην ισχυρούς διαπραγματευτές!
-Θα αντικρίσουμε για άλλη μια φορά τον Έλληνα Πρωθυπουργό να κάνει διαγγέλματα εξηγώντας μας πόσο προσπάθησε, πόσο υπέφερε ο καημένος να πείσει για το δίκαιο των ελληνικών θέσεων, για την αποτελεσματικότητα του δικού του προγράμματος αλλά...δυστυχώς πρέπει να πάρει μέτρα υπό την απειλή της διακοπής της χρηματοδότησης.

Και θα μου πεις τώρα "καλά, δεν θα επαναδιαπραγματευτούμε τίποτα;"
Και βέβαια! Υπάρχει πολύ σοβαρό πεδίο επαναδιαπραγμάτευσης!
Μπορούμε να ξαναδούμε:
-Τη γραμματοσειρά με την οποία είναι γραμμένο το Μνημόνιο.
-Τη σελιδοποίηση.
-Το εξώφυλλο και το ντιζάιν.
Τι; Δεν είναι σημαντικά αυτά; 

Έχω Γεμίσει Καθρεφτάκια και Χάντρες...

...από την εποχή των "Βάσεων που έφευγαν", μέχρι την "Ισχυρή Ελλάδα", την "Επανίδρυση του Κράτους" και το "Λεφτά Υπάρχουν" μέχρι σήμερα που ο Σαμαράς ανέλαβε τα καθήκοντα του Πρωθυπουργού της χώρας και καμώνεται τον ελπιδοφόρο.

Δυστυχώς, δεν αναμένεται να αλλάξει η μεγαλειώδης παράδοση που θέλει αυτή η χώρα να αποτελεί ένα τεράστιο πεδίο συναλλαγής μεταξύ πολιτών και εξουσίας, μεταξύ κομμάτων και κομματικών πελατών.

Ναι, ο πολιτικός εκείνος που τα τελευταία δύο χρόνια αρνήθηκε να αντικρίσει κατάματα την κατάσταση και να υπερασπιστεί στοιχειωδώς τις αξίες της ελεύθερης οικονομίας μετακινούμενος με ευκολία από την κατάργηση του Μνημονίου μέχρι την πλήρη υπεράσπισή του, βρίσκεται πλέον στην ηγεσία της χώρας.

Καταφανώς προσκείμενος μόνο στο κομματικό και βεβαίως στο πολιτικό του συμφέρον, άλλαζε θέσεις γύρω από έναν κοινό πυρήνα, μια στενή κομματική λογική:διαφοροποιούμαι από τον κατά την περίσταση αντίπαλό μου -πριν ο Παπανδρέου και κατόπιν ο Τσίπρας - με μόνο στόχο να διατηρήσω την πρώτη θέση στα εκλογικά ποσοστά.

Από Ζάππειο σε Ζάππειο, η οικονομική του πολιτική προσαρμοζόταν σε ολοένα και πιο λαϊκίστικες και κρατικίστικες θέσεις.
Λόγος παλαιοκομματικός, πολύ εύκολα αποδεκτός από μια κοινωνία που έχει εκπαιδευτεί όλα αυτά τα χρόνια να ακούει μόνο αυτού του είδους τη ρητορική.

Μίλησε για όλα εκείνα που είτε δεν μπορεί, είτε δεν πρέπει να κάνει σε μια κοινωνία που άλλοτε δε θέλει και άλλοτε δεν μπορεί να ακούσει κάτι διαφορετικό.

Υποσχέθηκε χιλιάδες θέσεις εργασίας, κραύγαζε στο Ζάππειο πριν λίγες ημέρες ότι ο "επιχειρηματίας είναι φίλος" -γιατί να χάσουμε λίγες παραπάνω ψήφους αφελών; - ενώ ταυτόχρονα υποσχόταν να μεγαλώσει και να διευρύνει ένα κράτος αποδιοργανωμένο και μια δημόσια διοίκηση πηγή όλων των δεινών της χώρας. Ναι. Υποσχέθηκε Ειδική Υπηρεσία απεμπλοκής Επενδύσεων,Γενική Γραμματεία Εξωστρέφειας και Έκτακτο μηχανισμό από ειδικούς, που θα παρακολουθεί τι προχωράει και τι όχι, πού μπλοκάρει και τι εισηγείται για να το ξεμπλοκάρουμε. Με απευθείας λογοδοσία στον ίδιο τον Πρωθυπουργό!
Θα χτυπήσει το κράτος με περισσότερο κράτος!
Και βέβαια έχει υποσχεθεί "χρυσή εφεδρεία" για στρατιές δημοσίων υπαλλήλων (κανονικά αυτό λέγεται άδεια μετ' αποδοχών!) και οπωσδήποτε αύξηση μισθών και συντάξεων σε ειδικές κατηγορίες.

Αν αυτά δεν είναι κι άλλα καθρεφτάκια κι άλλες χάντρες για τη συλλογή μου τότε τι είναι;

Αλλά ας μιλήσουμε σοβαρά.
Η παρούσα Κυβέρνηση δεν αποτελεί παρά τη σύμπραξη όλων εκείνων των κομματικών δυνάμεων που γιγάντωσαν και προστάτεψαν και εξακολουθούν να προστατεύουν τους κομματικούς τους στρατούς, τους υπαλλήλους χιλιάδων θέσεων στον αδηφάγο δημόσιο τομέα, τους συνδικαλιστές δεκάδων άχρηστων ΔΕΚΟ και τους προστατευμένους επαγγελματίες και επαγγέλματα.

Ένωσαν τις δυνάμεις τους σε μια τελευταία προσπάθεια να περισώσουν τον κρατισμό που τους εξέθρεψε, τους ανέδειξε πολιτικά, τους διατηρεί στο προσκήνιο. Τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και τα κόμματα που σήμερα μετέχουν στην Κυβέρνηση, στην πραγματικότητα ανταγωνίστηκαν για το ποιος θα προστατέψει καλύτερα και πιο αποτελεσματικά αυτό το σαθρό πελατειακό σύστημα. Ποιος θα περισώσει τις περισσότερες κρατικές θέσεις, ποιος θα αφήσει τα περισσότερα επαγγέλματα κλειστά, ποιος θα διατηρήσει τις περισσότερες ΔΕΚΟ στην καμπούρα του Ελληνικού Λαού.
Νίκησαν εκείνοι που υποσχέθηκαν ότι θα το επιτύχουν αυτό διατηρώντας παράλληλα τη χώρα στο κοινό νόμισμα. Ο Αλέξης απλά έλεγε την αλήθεια ότι αυτό δε γίνεται και θα έκανε ό,τι μπορούσε να μην αλλάξει τίποτα αλλά δεν μπορούσε να εγγυηθεί και την παραμονή της χώρας στο ευρώ.
Οι νυν κυβερνώντες -υπερβαίνοντας κι αυτήν ακόμα την κοινή λογική - πήγαν ακόμη πιο πέρα.

Ο Θεός να μας φυλάξοι. Και δεν είναι ορθογραφικό λάθος.

Κι Αν Τελικά Δεν Γίνουν Εκλογές;

Υποθετικό σενάριο.

Όλα δείχνουν ότι οδηγούμαστε αργά ή γρήγορα σε μια προεκλογική περίοδο - αν δεν είμαστε ουσιαστικά ήδη σ' αυτή - με φυσική τελική κατάληξη τη διεξαγωγή εκλογών.

Όμως!

Ας εξετάσουμε την πιθανότητα να μην οδηγηθούμε τελικά σε εκλογές και ας δούμε πως θα μπορούσε αυτό να συμβεί καθώς και τις συνέπειες.

Τα δεδομένα:

• Βρισκόμαστε μόλις λίγες εβδομάδες μετά από ένα πρωτόγνωρο και δυσάρεστο γεγονός για κάθε οικονομία: την αναδιάρθρωση χρέους, με ακόμη άγνωστες τις συνέπειες στην πραγματική οικονομία.
• Τρέχουμε ένα εξαιρετικά απαιτητικό δανειακό πρόγραμμα - πανάκριβο - με μια πολύ συγκεκριμένη αρχιτεκτονική και με πολύ αυξημένα ρίσκα.
• Έχουμε μπροστά μας συγκεκριμένες ημερομηνίες, σημαντικές τόσο για τα οικονομικά τεκταινόμενα - αναθεωρήσεις του δανειακού προγράμματος από την Τρόικα και αξιολογήσεις - όσο και αυξημένου κοινωνικού βάρους, όπως η 25η Μαρτίου και η 1η Μαΐου.

Εδώ, επίτρεψέ μου να προσθέσω άλλα τρία στοιχεία τα οποία κατά τη γνώμη μου είναι βάσιμα, για την υποθετική εξέλιξη του σεναρίου της μη διεξαγωγής εκλογών:

• Μια προεκλογική εκστρατεία θα αποδυναμώσει τη δυνατότητα ελέγχου της δημοσιονομικής πειθαρχίας που απαιτείται για την αποφυγή του εκτροχιασμού του προγράμματος, εφόσον θα αποτελέσει αφορμή για ποικίλες διεκδικήσεις και διακανονισμούς μεταξύ διαφόρων συνδικαλιστικών και άλλων συμφερόντων. Ήδη διεξάγεται μια συζήτηση για το εκλογικό επίδομα και είναι πολύ πιθανόν να ακολουθήσουν κι άλλες. Αξίζει βέβαια να αναφέρουμε και την "παραδοσιακή" χαλάρωση του κρατικού μηχανισμού και την επικέντρωσή του στο εκλογικό "παίγνιο"  
• Η οποιαδήποτε επόμενη Κυβέρνηση - εκτός και αν παραμείνει η ίδια στην πλειοψηφία της - θα χρειαστεί και αυτή το χρόνο της ώστε να αναλάβει ουσιαστικό έργο, δεδομένης της προσωποκεντρικής δομής της δημόσιας διοίκησης. 
• Η πιθανότητα κατακόρυφης αύξησης της κοινωνικής δυσαρέσκειας υποδαυλιζόμενη από τα κομματικά συμφέροντα - θεμιτά βεβαίως στο δημοκρατικό μας πλαίσιο - ενδέχεται να προκαλέσει ανατροπή των συσχετισμών και να οδηγήσει σε μια δύσκολα διαχειριζόμενη πολιτική απεικόνιση στο Κοινοβούλιο. Υπάρχει ένα ορατό ενδεχόμενο - μικρής πιθανότητας επί του παρόντος - να προκύψει μια Βουλή που να αδυνατεί να συγκροτήσει μια συνεργατική πλειοψηφία.

Έχουμε κατά συνέπεια δύο - τουλάχιστον - "ενδιαφερόμενους" που θα είχαν βάσιμο λόγο να αποφευχθούν οι εκλογές, με δεδομένο βεβαίως ότι αυτό είναι εντός των συνταγματικών πλαισίων αφού η θητεία της παρούσας Βουλής λήγει το 2013.

• Πρώτος ενδιαφερόμενος είναι η πλευρά των δανειστών, ο οποίοι θα αισθανθούν τουλάχιστον άβολα επί δίμηνο (προεκλογική περίοδος και ο μήνας μετά τις εκλογές) αφού δε θα έχουν ούτε αξιόπιστο πολιτικό συνομιλητή απέναντί τους, ενώ θα καλούνται να χρηματοδοτούν την ελληνική οικονομία εντός αυξημένου πολιτικού ρίσκου.
• Δεύτερος ενδιαφερόμενος είναι η ελληνική οικονομία, η οποία για τους ίδιους λόγους με αυτούς που περιγράψαμε παραπάνω θα διέλθει μια περίοδο αβεβαιότητας η οποία αν συνδυαστεί με ένα "ατύχημα" είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό θα δει τους δείκτες της να υποφέρουν δραματικά.

Εδώ θα ήταν ενδιαφέρον να εξετάσουμε και αν τα κόμματα ενδιαφέρονται πραγματικά να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογές.
Σε μια πρώτη ανάγνωση, είναι σαφές ότι τα μεν κόμματα εξουσίας θα ήθελαν να δουν καταγεγραμμένη την εκλογική τους δύναμη το καθένα για τους λόγους του -ο κ. Σαμαράς προφανώς επειδή θεωρεί ότι θα δρέψει την πρώτη του εκλογική νίκη και ο κ. Βενιζέλος για να κεφαλαιοποιήσει την ισχύ του στη μετα-Παπανδρεϊκή εποχή για το ΠΑΣΟΚ - τα δε μικρότερα κόμματα θα ήθελαν να κεφαλαιοποιηθεί σε κοινοβουλευτική δύναμη η αντι-μνημονιακή τους πολιτική, αφού γι' αυτά θα αποτελέσει μια μοναδική -ίσως - ευκαιρία να δουν τέτοιο αριθμό βουλευτών τους να εισέρχονται στο Κοινοβούλιο.
Ας εξετάσουμε όμως ένα άλλο επίπεδο κομματικών σχεδιασμών:

• Θέλει πραγματικά η ΝΔ και ο κ. Σαμαράς να κληθούν ως κοινοβουλευτική πλειοψηφία να γίνουν αυτό που έγινε το ΠΑΣΟΚ και ο κ. Παπανδρέου από το 2010 μέχρι σήμερα; 
• Θέλει πραγματικά ο κ. Βενιζέλος μετάσχει σε μια προεκλογική εκστρατεία που θα επιβεβαιώσει την δραματική πτώση της εκλογικής δημοφιλίας τόσο των ηγετικών στελεχών όσο και του σχηματισμού που ηγείται; 
• Θέλουν πραγματικά τα μικρότερα κόμματα να κληθούν να αποφασίσουν την τύχη της χώρας εάν και εφόσον το εκλογικό σώμα τους αποδώσει τέτοια δύναμη που εκ των πραγμάτων θα πρέπει ή να συμμετάσχουν σε ένα συνεργατικό κυβερνητικό σχήμα ή να προκαλέσουν και πάλι εκλογές, οδηγώντας την χώρα σε αβέβαιες οικονομικές εξελίξεις;
• Και εν τέλει, τι θα γίνει αν επιβεβαιωθεί από τις εκλογές το πλέον πιθανό σενάριο που θέλει μια συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ υπό έναν Πρωθυπουργό κοινής αποδοχής και που να βρίσκεις άλλον τέτοιες εποχές; Απλώς θα έχουμε χάσει ένα μήνα που θα αναλωθεί σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις και την επομένη των εκλογών θα βρισκόμαστε - πολιτικά - στην ίδια κατάσταση που είμαστε και τώρα, με τη διαφορά ότι θα έχουμε δαπανήσει ένα αξιοσέβαστο ποσό και πολύ κοινωνικό κεφάλαιο.Και βεβαίως πολύτιμο χρόνο.

Είναι εφικτή η αναβολή των εκλογών από το εσωτερικό πολιτικό σύστημα;
Μάλλον όχι. Κυρίως τα δύο μεγάλα κόμματα δείχνουν να έχουν αυτοδεσμευθεί σε μια πορεία που οδηγεί σε εκλογές και δύσκολα θα την άλλαζαν για λόγους που σχετίζονται με δικές τους πολιτικές επιλογές.
Μια καλή αφορμή θα αποτελούσε ίσως μια "παρότρυνση" που θα προερχόταν από το εξωτερικό, κυρίως υπό τη μορφή μιας δυσμενούς εξέλιξης στο οικονομικό πεδίο, χωρίς να αποκλείεται και κάποιας άλλης μορφής "επεισοδίου" που θα καθιστούσε τις εκλογές όχι πρώτης προτεραιότητας επιλογή.

Και η εκτόνωση της λαϊκής δυσαρέσκειας;
Εδώ επιτρέψτε μου να σχολιάσω ένα μύθο. Πως αναλύεται η περίφημη "λαϊκή δυσαρέσκεια"; Ποιοι κομματικοί φορείς την εκφράζουν και από ποιες κοινωνικές τάξεις προέρχεται και εν τέλει επί ποίων πολιτικών επιλογών αντιπαρατίθεται;

• Ποιοι είναι περισσότερο δυσαρεστημένοι - σε ποσοστό κι όχι στην ένταση της διαμαρτυρίας - εκείνοι που επιθυμούν να συνεχίσει η χώρα στην πορεία του άκρατου δανεισμού και στην επιλεκτική πριμοδότηση συγκεκριμένων κοινωνικών τάξεων ή εκείνοι που θα ήθελαν μια χώρα Ευρωπαϊκή και παραγωγική;
• Η δυσαρέσκεια όλων εκείνων που βαρέθηκαν να τροφοδοτούν με τον κόπο και την εργασία τους ένα σπάταλο και πελατειακό κράτος δεν αποτελεί "κρίσιμη μάζα";
• Γιατί να είναι περισσότερο δυσαρεστημένος εκείνος που έχασε την "κρατική προστασία" - την οποία κατείχε υπό μορφή μονιμότητας, προνομίου, επιδόματος, άδειας κλειστού επαγγέλματος - από εκείνον που θα ήθελε επιτέλους να δει ένα ευέλικτο και παραγωγικό κράτος και κυρίως αποτελεσματικό και συμμαζεμένο;
• Επειδή οι "κλασσικοί δυσαρεστημένοι" είναι εκείνοι που δίνουν ραντεβού στις πλατείες φωνάζοντας, καταστρέφοντας και ασχημονώντας, γιατί αυτό αποκλείει εξίσου δυσαρεστημένος να είναι κι ο καταστηματάρχης ή ο επαγγελματίας που υφίσταται τις συνέπειες της ασυδοσίας των ταραξιών αλλά και της κρατικής αδιαφορίας, την οποία χρηματοδοτεί φορολογούμενος;
• Γιατί η δυσαρέσκεια του απολυθέντος - λέμε τώρα! δεν το είδαμε ακόμα!- δημοσίου υπαλλήλου να είναι περισσότερο βαρύνουσα από τον απολυθέντα ιδιωτικό και γιατί να εφευρίσκονται απίστευτα επιχειρήματα από τις πολιτικές δυνάμεις ώστε να διατηρείται αυτός ο τεράστιος αριθμός απασχολούμενων στο δημόσιο; Ο κύκλος "πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι άρα αυξημένοι φόροι για μισθούς και λειτουργικά κόστη άρα κλείσιμο της ιδιωτικής επιχείρησης που δεν μπορεί να ανταπεξέλθει άρα ανεργία στον ιδιωτικό τομέα" γιατί δεν πρέπει να κλείσει;
• Τελικώς, αν αποδειχθεί ότι η πλειοψηφία των εκλογέων διατηρήσει τους βασικούς συσχετισμούς και προκύψει εκ νέου μια Κυβέρνηση "τύπου" Παπαδήμου, η "λαϊκή δυσαρέσκεια" που έχουν αναλάβει εργολαβικώς να ερμηνεύουν και να διερμηνεύουν κυρίως οι αριστερές δυνάμεις συνεπικουρούμενες από όψιμους δεξιούς νοσταλγούς των ηρωικών ημερών της εμφυλιοπολεμικής περιόδου, θα ενστερνισθούν και θα σεβασθούν την άποψη της πλειοψηφίας; Θα σταματήσουν να βυσσοδομούν εις βάρος της ευρωπαϊκής πορείας όπως την αποφάσισαν οι πολλοί σε μια δημοκρατία; Ή μήπως την επομένη κιόλας των εκλογών θα είμαστε πάλι εδώ να σχολιάζουμε άλλη μια "πορεία" μια "διαδήλωση" ή μια "έντονη αντιπαράθεση" για το πως θα διώξουμε - έτσι, ηρωικά! - την Τρόικα;

Η Αλήθεια Βρίσκεται στην Άλλη Πλευρά του Καθρέφτη!

Ενόψει των ήδη δρομολογηθέντων δραματικών εξελίξεων στην ελληνική οικονομία, με ευθύνη της Κυβέρνησης, συνευθύνη της Αντιπολίτευσης και μεγάλου τμήματος της κοινωνίας, δεν έχει πλέον πρακτική αξία στην παρούσα φάση η διατύπωση περισσότερων απόψεων επί του θέματος, αφού περίπου όλα έχουν ειπωθεί.

Αυτά που έρχονται, οι συνέπειες και η διάρκειά τους θα επιδράσουν καταλυτικά στην πολιτική, στην καθημερινότητα, στην αντίληψη που έχουμε για τα πράγματα. 

Έχει όμως ενδιαφέρον να κοιτάξουμε για λίγο και από την άλλη πλευρά του καθρέφτη της πραγματικότητας, προκειμένου να αποκτήσουμε πληρέστερη εικόνα για όλα εκείνα που μας οδήγησαν μέχρι εδώ και θα μας τραβήξουν ακόμη πιο βαθειά στην απομόνωση και στη συρρίκνωση.

Ας φανταστούμε για λίγο μια διαφορετική εξέλιξη της Ιστορίας. Ας φανταστούμε ότι μετά τη Μεταπολίτευση, κυριάρχησαν σε πολιτική και κοινωνία οι υγιείς δυνάμεις και συγκροτήθηκε ένα κράτος συμμαζεμένο, εν πολλοίς αδιάφθορο, μια οικονομία πλεονασματική, μικρή μεν αλλά με την ικανότητα να συντηρεί αξιοπρεπώς τους μετέχοντες σε αυτήν. Όλα τα άλλα - κοινωνικές αντιλήψεις, διάταξη των πολιτικών δυνάμεων, συσχετισμοί στο εσωτερικό και στο εξωτερικό ας τα φανταστούμε τα ίδια όπως σήμερα. Δε θα είμαστε ένα πλούσιο κράτος, αλλά θα τα "φέρναμε βόλτα" κατά τη συνήθη έκφραση. Όχι βέβαια μια "κοινωνία αγγέλων" αλλά μια βιώσιμη οικονομική παρουσία στην Ευρώπη.

Από την άλλη και για τις ανάγκες αυτής της ιστορικής "φαντασίωσης", ας  θεωρήσουμε ότι το 2008 - τη χρονιά "ορόσημο" της παγκόσμιας κρίσης- η Γερμανία, όπως την ξέρουμε και σήμερα, αντί να διαχειριστεί την κατάσταση όπως την είδαμε, αντιμετώπισε ένα οικονομικό "ατύχημα". Μια δυσάρεστη και ανέλπιστη κατάσταση που δεν θα της επέτρεπε να ανακάμψει.

Εκείνο λοιπόν που θα συνέβαινε είναι ότι η Γερμανία θα ζητούσε τη συνδρομή των εταίρων της στην Ευρωζώνη. Προφανώς θα επικαλείτο μια σειρά από επιχειρήματα που θα είχαν σχέση με την ανάγκη ενίσχυσης του ευρώ, τη σπουδαιότητά του κοινού νομίσματος για τις μικρές και αδύναμες οικονομίες - κυρίως του Νότου - θα "απειλούσε" με την αδυναμία παραμονής της στην Ευρωζώνη στην περίπτωση που οι εταίροι θα της αρνούνταν τη βοήθεια και βεβαίως θα "απαιτούσε" τη συγκρότηση ενός μηχανισμού στήριξης αυτής και των τραπεζών της με τη συνδρομή των υπολοίπων χωρών-μελών. 

Σε μια τέτοια περίπτωση ποια θα ήταν η στάση της Ελλάδας, με δεδομένο ότι και η χώρα μας θα είχε διέλθει μια σφοδρή οικονομική κρίση - ας υποθέσουμε με σχετική επιτυχία - και δε θα ήταν και στα καλύτερά της;

Είμαι βέβαιος ότι η απάντηση στο παραπάνω υποθετικό ερώτημα είναι οικεία, υπό την έννοια ότι απλώς αρκεί να αντιστρέψουμε τα επιχειρήματα που σήμερα διακινούνται στο δημόσιο διάλογο.

• Ο Παπανδρέου και η Κυβέρνησή του θα κατηγορείτο για άνευ όρων παράδοση εθνικού πλούτου στη Γερμανία, προκειμένου να υπηρετήσει άγνωστα συμφέροντα. Βεβαίως ο "εικονικός" Παπανδρέου θα κατηγορείτο ότι παραπλάνησε το λαό εφόσον εκλέχθηκε με την υπόσχεση "δεν υπάρχουν λεφτά για τους Γερμανούς" ενώ κατόπιν των εκλογών προσέτρεξε σε γενναία οικονομική βοήθεια, ενώ ο "εικονικός" Καραμανλής θα είχε αποπεμφθεί από την κεντρική πολιτική σκηνή επειδή ανέπτυσσε το επιχείρημα της αναγκαιότητας αυτής της πολιτικής εις βάρος του εισοδήματος των πολιτών.
• Ο Σαμαράς θα υποσχόταν επαναδιαπραγμάτευση των όρων παροχής οικονομικής βοήθειας προς τους Γερμανούς. Θα προέβαλε με εξαιρετική ένταση τη θέση ότι δεν μπορεί τη στιγμή που η χώρα εξέρχεται μιας σφοδρής κρίσης να περικόπτονται κονδύλια από τους Έλληνες και να κατευθύνονται στους Γερμανούς και στις τράπεζές τους.
• Μεγάλη μερίδα των πολιτών θα διαδήλωνε την αντίθεσή του στην αφαίμαξη των εισοδημάτων του προκειμένου να υποστηριχθεί μια χώρα με το γνωστό "κακό" παρελθόν.
• Επίσης μια μερίδα πολιτών θα υπεδείκνυε στους Γερμανούς να περικόψουν δαπάνες πριν προσφύγουν στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, ιδίως δε κοινωνικές δαπάνες αφού είναι γνωστό το εύρος της γερμανικής κοινωνικής πρόνοιας. Θα συνιστούσε να μην ξοδεύουν τόσα χρήματα οι Γερμανοί το καλοκαίρι σε διακοπές κατακλύζοντας τα all inclusive αλλά να παραμένουν στη χώρα τους και να εργάζονται περισσότερο.
• Ομοίως, πολλοί θα υπενθύμιζαν ότι ήρθε η ώρα - τώρα που Γερμανοί είναι "αδύναμοι" - να αναζητηθούν οι πολεμικές αποζημιώσεις ή να συμψηφισθούν με την ελληνική βοήθεια, ώστε να μην δώσουμε τίποτα.
• Το πλέον ενδιαφέρον είναι το ερώτημα που πολλοί θα απεύθυναν στην κοινωνία, σχετικά με τη χρησιμότητα του ευρώ και την παραμονή της χώρας στο κοινό νόμισμα, αφού - στο εικονικό πάντα σύμπαν μας - μόνο δυσβάσταχτες υποχρεώσεις επιβάλλει. Θα ούρλιαζαν βεβαίως προς πάσα κατεύθυνση ώστε να μην "τολμήσουν οι Γερμανοί που ελέγχουν την ΕΚΤ να τυπώσουν χρήμα προκαλώντας πληθωρισμό και πίνοντας έτσι τον ιδρώτα και το αίμα των εργαζομένων"!
• Απλώς θα αναφέρω τα ενδεχόμενα επιχειρήματα της Αριστεράς, όπου θα διατράνωνε παντού τη δικαίωσή της σε ό,τι αφορά στην αφαίμαξη των φτωχών λαών από το μεγάλο κεφάλαιο, τη δικαίωση των προβλέψεών της ότι το ευρώ αποτελεί εργαλείο που οδηγεί στην πτώχευση των μικρότερων χωρών μεταφέροντας κεφάλαια στις ισχυρές χώρες και εν τέλει την πλήρη άρνησή της να συναινέσει στη διάσωση των γερμανικών τραπεζών με τον ιδρώτα του Έλληνα εργαζόμενου.
• Παρόμοια, φαντάζομαι, θα ήταν και τα επιχειρήματα άλλων πολιτικών δυνάμεων που θα συνιστούσαν την πλήρη άρνηση σε μια τέτοια κίνηση, αφού οι Γερμανοί "είναι παλιοί γνώριμοι"  και "καταστρέφουν για άλλη μια φορά τη χώρα μας", θα έκαναν τις αναγκαίες συγκρίσεις με άλλες εποχές και θα έφερναν θύμισες από τα "κατοχικά δάνεια".

Δεν διακρίνω καμιά σοβαρή φωνή ή κάποια κοινωνική τάξη που θα στεκόταν συνεπής στην αντίληψη ότι ένα κοινό νόμισμα επιβάλλει - όχι δια "νόμου" αλλά εκ των πραγμάτων εφόσον εκτιμά κανείς ουσιαστικά στρατηγικά οφέλη από την παραμονή του σε αυτό -  βαριές υποχρεώσεις.

Αντιθέτως, είναι πολύ προφανής η ομοιότητα των δύο κατοπτρικών καταστάσεων - της πραγματικής που ζούμε και της εικονικής που περιγράφουμε - τόσο ως προς την ουσία των επιχειρημάτων όσο και ως προς το περιεχόμενο των αντιλήψεων. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να παρατηρήσει κανείς ότι το αποτέλεσμα των δύο καταστάσεων σε σχέση με τα εισοδήματα είναι περίπου το ίδιο. Δηλαδή, είτε οι μισθοί και οι συντάξεις καθώς και τα λοιπά δυσβάσταχτα μέτρα επιβάλλοντο για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας, είτε για τη διάσωση της γερμανικής, το πρακτικό αποτέλεσμα για τον πολίτη είναι το ίδιο. 

Φανταστείτε δηλαδή ότι αντί οι εταίροι και δανειστές μας αντί να ζητούσαν την εξοικονόμηση τεσσάρων, πέντε ή έξι δις ευρώ   από τον ελληνικό λαό τόσο επιτακτικά για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας, να τα ζητούσαν εξίσου επιτακτικά για τη διάσωση της γερμανικής. Καμία διαφορά. Αν ερχόντουσαν δηλαδή και μας δήλωναν απερίφραστα πως η γερμανική οικονομία χρειάζεται επειγόντως 100 δις από τους εταίρους της αλλιώς ξεχάστε το ευρώ. Το μερίδιο της Ελλάδας σε μια τέτοια συνεισφορά θα ήταν -ας πούμε - πέντε δις σε ένα χρόνο, οπότε θεωρείστε ότι οι Έλληνες πολίτες και οι επιχειρήσεις θα ήταν υποχρεωμένοι να συνεισφέρουν ένα τέτοιο δυσβάσταχτο ποσό.

Και επίσης φανταστείτε ότι επειδή η κατάσταση θα κρινόταν εξαιρετικά κρίσιμη - αφού η κατάρρευση μιας μεγάλης ευρωπαϊκής οικονομίας θα ήταν καταστροφική για το σύνολο της ευρωζώνης - τα Ευρωπαϊκά όργανα θα επέβαλλαν την "βίαιη" εξοικονόμηση των απαιτούμενων ποσών για τη γερμανική διάσωση, δια επιβολής σκληρής επιτήρησης στα κράτη-μέλη ώστε να διασφαλιστεί πλήρως η καταβολή των απαιτούμενων ποσών.

Ποιο το συμπέρασμα από την ενατένιση μιας παρόμοιας εικονικής πραγματικότητας;

• Σε περιβάλλον κοινού νομίσματος, τα ελλείμματα ή τα πλεονάσματα των μετεχόντων αντικατοπτρίζουν ένα κοινό είδωλο.  Κοινότοπο, αλλά αξίζει να το επισημαίνει κανείς συχνά ώστε να έχει πλήρη αντίληψη των πραγμάτων. Πρακτικά δεν υπάρχει διαφορά. Η Ελλάδα - μια μικρή οικονομία - είτε είχε έλλειμμα είτε πλεόνασμα, στο πλαίσιο του κοινού νομίσματος ήταν υποχρεωμένη να ενταχθεί σε πρόγραμμα προσαρμογής. Για να εξασφαλίσει ρευστότητα  είτε για να ισοσκελίσει τα ελλείμματά της - όπως συμβαίνει σήμερα- είτε για να διοχετεύσει ρευστότητα προς μια ελλειμματική χώρα. Το "μικρή" αφορά και επιδρά στην αδυναμία διατήρησης επαρκών ταμειακών διαθεσίμων οπότε η εξασφάλιση ρευστότητας - για οποιοδήποτε λόγο- απλώς οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα: πρόγραμμα προσαρμογής. Το γνωστό ή γνωστά Μνημόνια.
• Η ουσία της συνισταμένης των επιχειρημάτων που αναπτύσσονται είναι μια. Ένας πυρήνας υφίσταται και μόνον: Πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή στο κοινό νόμισμα; Αυτό αξιολογείται. Από αυτό το σημείο και μετά, η κοινωνία αποδέχεται ή όχι αυτήν την πραγματικότητα και υποβάλλεται ή όχι στις αναγκαίες προσαρμογές. Αυτή η διαρκής αξιολόγηση, το διαρκές "ζύγισμα" είναι που παράγει και τα σχετικά επιχειρήματα και τις εκάστοτε πολιτικές επιλογές.

Εν κατακλείδι, το κεντρικό ερώτημα είναι ένα και μόνο, με τις παραλλαγές του: πόσο Ευρωπαίοι αισθανόμαστε, όχι τύποις αλλά ουσία; Πόσο σημαντικό είναι για εμάς το κοινό νόμισμα; Κατά συνέπεια, σε πόσο βάθος θέλουμε εμείς ως κοινωνία και ως έθνος να πάμε στην υπόθεση του ευρώ; Θα ήμασταν έτοιμοι να υποστούμε θυσίες οικονομικές για τη διάσωση - ας πούμε - του Λουξεμβούργου, της Φινλανδίας ή του Βελγίου; Με την υφιστάμενη πολιτική σκηνή - που μη γελιέστε απεικονίζει ακριβώς και τις τάσεις στην κοινωνία - ποια σύνθεση Ελληνικού Κοινοβουλίου θα ήταν έτοιμη να ζητήσει και να νομοθετήσει θυσίες όχι με πρόσχημα τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας αλλά απροκάλυπτα την παροχή ρευστότητας σε ένα άλλο κράτος-μέλος; Και πως η ελληνική κοινωνία θα αποδεχόταν μια τέτοια κατάσταση;